HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het Departement Leefomgeving (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Geen zorgen, dat is normaal.

veenoord

12 oktober 2016 Vandaag wordt de eerste hydraulische schaar gezet in een van de 92 masten van 110 kV Hoogeveen-Veenoord. Sloop van oude verbindingen ten gunste van rationalisering of netverzwaring is van alle tijden, maar met die gedachte in het achterhoofd is met de afbraak van Hoogeveen-Veenoord iets bijzonders aan de hand: voor deze verbinding komt niets terug.

Op dit moment is men alleen al in Nederland bezig met het verbouwen of laten verdwijnen van vier bovengrondse verbindingen. Maar waar tussen Beverwijk en Vijfhuizen een netverzwaring plaatsheeft (150 kV wordt versterkt met 380 kV) en in Doetinchem (Doetinchem-Langerak) een vervangende grondkabel voor hetzelfde tracé terugkomt, verdwijnt Hoogeveen-Veenoord zonder een opvolger of verzwaring. Hoogeveen en Veenoord zijn niet langer meer verbonden.

Het volledig schrappen van een link uit het net zien we maar zelden. Wat is er de reden van dat het hier toch gebeurt? Wat het ook is, het zal niet uit de koker van de netstrategen zijn gekomen. De laatste jaren zijn er grote aanpassingen in het zuidelijk Drentse 110 kV-net gedaan. Netverzwaringen, veranderingen en nieuwe verbindingen zijn aangelegd. Zo zijn Coevorden, Veenoord, Emmen en Hardenberg erop vooruitg gegaan qua capaciteit en betrouwbaarheid.

Maar kind van de rekening is Hoogeveen. De derde stad van Drenthe hangt na afbraak nog slechts in het net door middel van een betrekkelijk lichte 110 kV-verbinding vanaf Hardenberg (capaciteit 91 MVA redundant) en een grondkabel vanaf Beilen. Deze kabel is voor 110 kV een zware jongen (300 MVA), maar hij is niet redundant: een circuitfout of onderhoud op de aansluitvelden betekent onherroepelijk verlies van de verbinding. Als dit het verbindingsdeel Wijster-Hoogeveen betreft, kan de vuilverbrander ook niet leveren richting Hoogeveen. Andere productie is er niet, zodat de volledige belasting van Hoogeveen en omstreken dan over de kleine bovengrondse verbinding vanaf Hardenberg moet lopen. Op koude winterdagen trekt dat een zware wissel op het kleine oude lijntje.

We zien dat Hoogeveen-Veenoord onder normale omstandigheden probleemloos gemist kan worden, maar bij uitval of niet-beschikbaarheid van de zware grondkabel wordt de situatie interessant wanneer het koud weer is. Bij HoogspanningsNet doet dit ons dan ook vermoeden dat de sloop is ingegeven door heel andere dingen dan netstrategie. Denk aan het naleven van (misschien te haastig gedane) toezeggingen rond 2010, of aan een noodzaak tot het creëren van beschikbare kilometers voor het uitruilbeginsel. In elk geval lijkt het ons waarschijnlijk dat de netstrategen op de berg in Arnhem hier geen stukje taart op eten.

Meer foto's en discussie? Neem een kijkje op ons forum.

Afbeeldingen: een week geleden zijn de eerste draden verwijderd. Bij een oude 110 kV-verbinding is dat nog met de hand of met licht materieel te doen. (De 110 kV-circuits onder de zware combinatieverbinding op de achtergrond volgen niet hetzelfde tracé als de te slopen verbinding en doen Hoogeveen niet rechtstreeks aan.) Onder: kaartje van Tennet toont de te slopen verbinding.

23 oktober 2015 De reconstructie van het 110 kV-net in het oosten van Drenthe is de afgelopen weken een nieuwe fase ingegaan: men is weer begonnen met sloop. Deze dagen worden de acht onttakelde donaumasten tussen Zwinderen en Veenhuizen weggehaald, samen met de negen overgebleven deltamastjes bij Veenoord.

Situatie bij VeenhuizenTussen Hoogeveen en Veenoord loopt een oude 110 kV-verbinding waarop ter hoogte van Zwinderen een aftak zat waarmee Coevorden van stroom werd voorzien. Halverwege wordt die overkruist door de combinatieverbinding Zwolle-Meeden, waar eveneens 110 kV onderaan hangt, maar dan met een grotere capaciteit. Door vanuit Hardenberg een grondkabel naar Coevorden te leggen (bijna gereed) en de aftak vanaf Zwinderen op Zwolle-Meeden aan te sluiten kan men de capaciteit flink opvoeren. Het gevolg is wel dat het gedeelte van de aftak tussen Zwinderen en mast 97 van Zwolle-Meeden overbodig is geraakt. Twee jaar geleden werden de draden er al af gehaald en vorige week zijn de masten zelf verwijderd. Jammer voor de mastengekken, maar het type mast is zeer algemeen. Iets unieks raken we er niet door kwijt.

Veenoords bokje in onttakelde toestandHelaas is dat anders voor de negen deltamastjes bij Veenoord. Dat zijn de laatste in hun soort, en met hun sloop verdwijnt een uniek mastmodel voorgoed uit de Nederlandse velden. Slechts één exemplaar (in privaat bezit, Avebe Musselkanaal) blijft nog in functie. Twee weken geleden zijn de draden er al afgehaald en aankomend weekend wordt de hoekmast vlak naast de A37 weggehaald. Zodra de maïs eraf is zullen de andere exemplaren vermoedelijk spoedig volgen. Als mastengekken zullen we dit mastmodel zeker gaan missen.

De mastjes moesten wijken omdat ze een circuit van 65 MVA droegen en niet in staat waren om geleiders voor 270 MVA te dragen: de nieuwe standaard voor het gebied. Zelfs voor hoogspanningslijnen lijkt zo'n opschaling nogal overkill, zeker in een krimpregio. Maar vanwege historische redenen had dit landsdeel van oudsher eigenlijk een te zwak net. Om dat uit te compenseren, en vanwege de toename van decentrale productie in het gebied (windparken, WKK, zonnedaken) is deze reconstructie nodig.

Foto's: vorige week geschoten beelden van de aanblik van het masttype dat onder ingewijden naam heeft gemaakt als 'Veenoords bokje'. Zonder draden een desolaat gezicht. Dat geldt ook voor onttakelde Duits-type IJsselmij-donaumasten. Netstrategisch goed uit te leggen, maar voor mastengekken wordt het toch al lege Drentse land er helaas niet boeiender op.

21 november 2013 ∙ Slecht nieuws voor de liefhebbers van oude bovengrondse 110 kV-verbindingen. De kans is aanzienlijk dat de oude hoogspanningslijn Hoogeveen-Veenoord tussen 2016 en 2018 gesloopt zal worden. Een uniek mastmodel zal daarmee verdwijnen uit het landschap.

De kreet Zwolle-Meeden maakt meer kapot dan je lief is kwam al eerder voorbij op het forum. Eerst als grap, maar uiteraard met een serieuze aanleiding. ZL-MEE een prachtige combinatielijn – maar deze hoogspanningslijn is er sinds 1995 wel verantwoordelijk voor dat er niet minder dan zes andere hoogspanningslijnen sneuvelden. En daar lijkt nu een zevende bij te gaan komen.

De laatste vier jaar is er het nodige gereconstrueerd in het net van zuidoost-Drenthe. Van serieuze ondercapaciteit is het gebied veranderd in hoogspanningskundige overkill. Vanaf Beilen is er een grondkabel naar Hoogeveen gelegd en de zware 110 kV-meelifters onder de combinatielijn Zwolle-Meeden hebben de taak overgenomen van diverse oudere 110 kV-verbindingen in het gebied rondom Emmen. In 2010 werden tussen Ommen en Weerdinge de laatste ontbrekende 110 kV-circuits ingehangen, met als gevolg het sneuvelen van de laatste negen overgebleven Veenoordse katmastjes. Trafostation Veenoord kreeg een aansluiting op 270 MVA vermogen. De oude verbinding van Hoogeveen naar Veenoord, met slechts 65 MVA capaciteit, was the last man standing. Aangetast in zijn transportfunctie, maar als distributielijn nog steeds onmisbaar vanwege de aansluiting van Coevorden via een inlussing ter hoogte van Zwinderen. 

Toen echter in het begin van 2013 ook deze aftak werd gereconstrueerd en aangesloten werd op Zwolle-Meeden 110 kV, verviel ook deze functie. Sindsdien vervult de lijn (ooit nog de meest overbelaste lijn van Nederland geweest!) nog slechts een koppelfunctie tussen Veenoord en Hoogeveen. En blijkbaar kan deze koppelfunctie gemist worden, zo blijkt nu opeens. Na de aanleg van een nieuwe grondkabel tussen Hardenberg en Coevorden (beraamd zo rond 2015) wil men de verbinding in het geheel opheffen.

Toch is het laatste woord mogelijk nog niet gesproken over de sloop van deze verbinding. Want voordat de nieuwe grondkabel naar Coevorden gereed is zal het niet veel eerder zijn dan 2016. Tegen dezelfde tijd zouden de windturbines van de grote windparken Oostermoer en De Monden in de Drentse en Groningse veenkoloniën zo langzaamaan moeten verrijzen. Honderden megawatts windvermogen – dat moet ergens heen. Samen met de decentrale opwek van de NAM in Schoonebeek en de WKK-productie in Klazienaveen en Erica zal dat (opnieuw) voor een mogelijk capaciteitstekort op het 110 kV-net kunnen zorgen. Je zou daarom zeggen dat elke MVA aan transportcapaciteit richting de 380 kV-ring hard nodig is, zodat de sloop van een verbinding die er nog gewoon staat tegen die tijd mogelijk in een ander licht komt te staan. De tijd zal het leren.

Op 28 november is er in Holtone een informatieavond voor omwonenden van het gebied waar de grondkabel doorheen gelegd gaat worden. Tot die tijd moeten we het nog even doen met dit bericht van Tennet.

Foto's: de verbinding Hoogeveen-Veenoord (opgeleverd in 1950) kan slechts 65 MVA vermogen transporteren. Peanuts in verhouding tot de 110 kV-meelifers onder Zwolle-Meeden, die in staat zijn tot 270 MVA per circuit. Met het mogelijk verdwijnen van Hoogeveen-Veenoord zou ook een uniek mastontwerp verloren gaan.