HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het Departement Leefomgeving (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Geen zorgen, dat is normaal.

mastverhoging

30 september 2015 ∙ We kijken allemaal geregeld op de site van Tennet, zodat het weinig meerwaarde heeft om hier het nieuwsbericht over het onder spanning opvijzelen van een hoogspanningsmast dunnetjes over te doen. Het filmpje laat het verhaal reeds prachtig zien. Maar wat we wel kunnen doen is de hijsklus in context plaatsen. Waarom mocht de stroom er niet af?

Mastverhogingen heb je vanwege nieuwe overkruisingen (zie het bericht van 07 mei, een nieuwe weg), een strakkere NEN-50341-1 (en dus ook strakkere draden), maar ook vanwege de kans op hoogwater. In Nederland moet het water meer ruimte krijgen om de kans op overstromingen en ander ongerief te verlagen. Dijken moeten daardoor worden verlegd, boerderijen worden verplaatst en ook de hoogspanningslijnen moeten worden aangepast om op sommige plekken met hoger water om te kunnen gaan.

Deze operatie bij de Noordwaard is zeker niet de eerste in dit kader. Bij Nijmegen en twee jaar geleden bij Veessen is eenzelfde operatie wel heel dramatisch aangepakt door de plaatselijke 150 kV-verbindingen op een soort bijzettafels te plaatsen. Of een tonmast nou mooier wordt van zo'n uit zijn krachten gegroeide spijker onder het broekstuk mag iedereen voor zichzelf bepalen, maar een apart gezicht is het wel. De ronde vorm van de voet van de bijzettafel is bewust gekozen om bodemtrillingen en turbulentie in stromend water te beperken. (Opmerkelijk, want een rond object in een stromend fluïdum zetten is normaal gesproken vragen om problemen…) Maar behalve verbijzettafeling, noem het eens bij de naam, kan je op nog meer manieren een mast waterproof maken. Een terp lijkt logisch, maar dat valt in de praktijk tegen vanwege stromingsbelemmering en stabiliteit. Bij Zutphen heeft men ervoor gekozen een hele hoekmast te vervangen door een hagelnieuw exemplaar op hoge betonnen voeten zonder ijswiggen aan de loefzijde. Men gaat ervan uit dat ijsgang op die plek minimaal zal zijn. 

En nu is men in de Noordwaard aan het eiffelen geslagen: weer een andere methode. Meestal gebruikt men een verhoging met vakwerk in 'droge' omstandigheden zoals bij de aanleg van een nieuwe weg. Voor nat gebruik lijkt het wat minder geschikt, want het enige verschil met het originele broekstuk en een speciale waterbestendige coating. Dat lijkt niet bepaald hoogontwikkelde techniek. De reden om hier toch voor te kiezen is omdat dit de enige manier is waarbij de stroom niet van de verbinding hoeft te worden gehaald. Een bijzettafel, een nieuwe mast of een betonnen voet vereisen allemaal dat de hele verbinding (beide circuits) spanningsloos worden gemaakt. Dat doet men liever niet met koppelnetverbindingen: het zou een tijdelijke bypass vereisen: duur en ook enigszins risicovol. Door voorzichtig vijzelen kon dat vermeden worden. En een mooie bijvangst voor mastenliefhebbers is dat de aanpassing op deze manier ook nog eens minder opvalt dan een tafeltje.

Foto's: onderaan de beruchte bijzettafels van de twee verbindingen tussen Woudhuis en Hattem zijn een heel contrast met een vakwerkophoging (foto door Ruben Schots). Vakwerk hoeft amper op te vallen wanneer het zorgvuldig is gedaan. Op de bovenste foto, in feite een screenshot uit het filmpje van Tennet, is te zien dat het nieuwe landingsgestel wel een beetje andere hoek in de randstaven heeft dan het broekstuk zelf. 

07 mei 2015 ∙ Wat doe je als de plaatselijke N-weg een ander tracé krijgt en er daardoor precies een viaducttalud moet verschijnen op de plek waar ook een aantal hoogspanningslijnen hangen? Precies, dan moeten de draden wat hoger worden gehangen om ruimte te creëren. En dat is wat men deze dagen vlakbij Zwolle onderneemt.

Elegant verhoogde 380 kV.mast en nog te behandelen ex-220 kV-mastDe N340 tussen Zwolle en Dalfsen is een aardig drukke weg met een gelijkvloerse overweg in de spoorlijn naar Meppel. Dat is niet meer van deze tijd, zodat men de weg een flinke opknapbeurt geeft en het tracé een klein stuk opschuift in de richting van trafostation Zwolle-Hessenweg. Een viaduct vereist taluds en dat betekent dat de weg een aantal meters hoger komt te liggen dan normaal gesproken het geval zou zijn. Een aantal van de plaatselijke hoogspanningslijnen (en dat zijn er nogal wat zo vlakbij Hessenweg) houden geen rekening met deze verhoogde weg en moeten daarom zelf ook een stukje verhoogd worden. Het gaat in totaal om vier hoogspanningslijnen van heel verschillende ontwerpen.

Eén van de verbindingen is een 380 kV-lijn. Deze is inmiddels verhoogd door de mast een nieuw broekstuk te geven waarmee een meter of zes hoogte wordt gewonnen. Het moet gezegd worden dat dit zeer elegant en met respect voor het mastbeeld is gedaan. Wie het niet weet, zal nauwelijks opmerken dat de mast überhaupt verhoogd is. Voor de verbinding ernaast, een voormalige 220 kV-kijn die nu op 110 kV bedreven wordt, is de verwachting dat de verhoging iets meer gaat opvallen. Onder de bestaande mast voegt men een trapeziumvormig onderstuk toe, dat een andere hoek in de randstaven zal hebben dan de mast zelf. Maar zoals iemand van Tennet het uitdrukte: 'een beetje eiffelen is toegestaan'.

Nu nog onverstoord parallel lopende 110 kV-lijnen vlakbij HessenwegDe grootste verandering zal echter te zien zijn in de twee 110 kV-verbindingen die een paar honderd meter verderop richting de Weteringkade lopen. Deze lopen parallel, maar ze zijn van verschillende leeftijden en daardoor met twee verschillende mastontwerpen gebouwd. In beide verbindingen worden twee mastposities vervangen door een nieuw exemplaar dat van grote opvallende railings is voorzien. De vier nieuwe 110 kV-masten lijken door het afwijkend ontwerp flink uit de toon te gaan vallen met in ieder geval de oudste van de twee 110 kV-lijnen. Jammer, want de 380 kV-mast laat tegelijk zien dat er wel degelijk elegantere manieren bestaan om een reconstructie uit te voeren zodat het het mast- en lijnbeeld minder verstoort.

Voor wie wil kijken: afhankelijk van de weersomstandigheden wordt er de komende weken nog getakeld aan de ex-220 kV-mast en de twee 110 kV-verbindingen. De werkzaamheden zijn goed in het zicht vanaf de parallelweg van het huidige tracé van de N350. Geen tijd? Diverse mensen betrokken bij deze site houden het ook in de gaten, volg daarvoor dit forumtopic op ons forum.

Foto's: boven een blik op de reeds verhoogde 380 kV-mast (wat bijna niet opvalt!) en op de nog te verhogen ex-220 kV-mast ernaast. Het nieuwe onderzetstuk ligt al op zijn kant te wachten. Onder een blik op de huidige twee parallel lopende 110 kV-verbindingen, waarin in beide lijnen een mast wordt vervangen door een soort derde ontwerp met railings. Foto's door forumleden Tom Börger en ET.

03 november 2013 ∙ In het kader van Ruimte voor de Rivier (een masterplan van Rijkswaterstaat om de Nederlandse rivieren meer stroomruimte te geven bij hoogwater) is Tennet bezig een aantal hoogspanningsmasten te verhogen.

Op de site van Tennet staat een heel aardig artikel waarin de details van deze operatie nauwkeurig uit de doeken wordt gedaan. Tussen november en februari worden er 17 masten van hun fundamenten getakeld, enkele tientallen meters verplaatst en weer herplaatst op een nieuwe, verhoogde bok die nog het meeste weg heeft van de platforms zoals we die momenteel bij Lent zien. Deze nieuwe platforms hebben een buisvormig onderstuk waardoor het broekstuk van de mast niet in contact kan komen met stromend rivierwater.

Stromend rivierwater? Ho even? Juist: dat kan alleen wanneer de dijk wordt verlegd. En dat is dus ook wat er te gebeuren staat. De rivierdijk aan de westzijde van de IJsselmeander bij Veessen wordt enkele honderden meters naar achteren verplaatst om meer doorstroming mogelijk te maken. De hoogspanningsmasten in dit gebied komen daardoor binnen de rivierdijken in de uiterwaarden terecht, waar het water in de toekomst metershoog kan komen te staan. En daar moet op geanticipeerd worden.

De komende maanden worden er zeventien van deze platforms in de grond geslagen waarna de masten stuk voor stuk op hun nieuwe plek worden gehesen: een operatie waar we waarschijnlijk nog wel eens een nadere blik op zullen werpen.

Foto: foto van Tennet waarop de eerste mastverhoging te zien is. Er zullen er nog zestien volgen. Kijk hier op de site van Tennet voor meer informatie.