HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het Departement Leefomgeving (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Geen zorgen, dat is normaal.

KCD

01 november 2021 Pak de netkaart, een stressballetje en een zak chips, het is zover: de landelijke en regionale netbeheerders in Nederland hebben vandaag hun nieuwe conceptversies van het Investeringsplan vrijgegeven. De inhoud is nog niet definitief, maar de investeringsplannen geven wel een prima indicatie van wat de netbeheerders verwachten dat er staat te gebeuren in hun concessies. 

Investeringsplannen zijn een wettelijke verplichting voor netbeheerders. Iedere twee jaar (minimaal) moet een netbeheerder een investeringsplan voorleggen aan de ACM. Maar het is in feite ook bedoeld voor andere netbeheerders, voor relevante overheidsorganen, voor zware klanten en voor investeerders. En jazeker, ook voor alle andere geïnteresseerde partijen in de netontwikkeling en netstrategie, waar we bij HoogspanningsNet ook onder vallen. Daarom kunnen deze plannen gratis worden ingezien ter leering ende vermaeck, maar vooral om een brede, gedegen blik te ontwikkelen van wat er de komende jaren staat te gebeuren aan renovaties, uitbreidingen, reconstructies en prognoses in het net.

Vroeger was er minder regie op dit proces en toen heetten dergelijke schrijfsels KCD- of KCP-documenten (Kwaliteits- en CapaciteitsDocument). We hebben er een archief van op deze site. Sinds een jaar of twee heeft de Nederlandse overheid de regels gelijkgetrokken en een frequentie en format afgedwongen, waardoor er vastigheid is ontstaan. Sindsdien is de term KCD verdwenen, maar de erfenis ervan niet: nog altijd volgen de investeringsplannen dezelfde opzet als die in de KCD-tijd gebruikelijk was. Ze bestaan telkens uit twee delen, niet verrassend een kwalitatief en een capaciteitsdeel. Het kwalitatieve deel bestaat iedere keer uit geneuz... eh, een verhandeling over assetmanagement, risicomatrices en flowcharts voor investeringsbeslissingen. Interessanter is het capaciteitsdeel: daarin staan de kaartjes, getallen, capaciteiten en plannen concreet beschreven. Voor pylon geeks is dat met het hart in de keel scrollen op zoek naar of die ene verbinding blijft bestaan en of er een nieuw station bij komt. Welke verbindingen en stations worden gebouwd, gewijzigd of gesloopt? Waar komt er een station, trafo of spanning bij? Zijn er interessante klantaansluitingen waarmee de netbeheerders rekening houden? En klopt dat ene getalletje op onze netkaart nog?

De investeringspannen die nu worden gepresenteerd zijn conceptversies. Dat is belangrijk om te weten. Het betekent dat het rapport een concept is waarin de netbeheerder in eerste instantie schetst wat zij zelf verwachten binnen hun net. Het kan zijn dat andere netbeheerders willen inzetten op een andere investering die niet overeenkomt met de schets van de netbeheerder wiens investeringspan het is. Daarvoor is de consultatiefase. In november kan iedere partij met een direct belang m.b.t. de informatie in het investeringsplan commentaar aandragen of een aanvraag doen tot nader overleg. Op die manier wordt gepoogd om in de uiteindelijke, definitieve versie (verwacht in de nawinter van 2022) ook echt te kunnen definiëren wat er staat te gebeuren zonder dat netbeheerders onderling voor verrassingen komen te staan die door miscommunicatie zouden zijn ontstaan. We schetsen een voorbeeld van dingen die afgestemd moeten worden. Stel dat Tennet ervan uitgaat dat bijvoorbeeld Liander een sanering van het 50 kV-net in een bepaald stuk van hun concessie wil doorvoeren en daardoor bestaande 150/50 kV trafovelden wil verbouwen naar 150/20 kV. Maar Liander zelf ziet de bui al hangen en heeft besloten alle bestaande capaciteit zo lang mogelijk te handhaven, zodat 20 kV niet meer in de plaats van 50 kV komt, maar er als het ware gewoon extra bij wordt gelegd. Dat heeft zijn weerslag op de koppelcapaciteit op het 150 kV-station en ook op de hoeveelheid ruimte die daar nodig is voor trafo's.

In de loop van vandaag en de komende paar dagen komen alle grotere netbeheerders in Nederland met een verplicht concept-investeringsplan, waarna deze de rest van de maand bij elkaar, bij andere partijen en bij de ACM op de stoep ligt voor een rondje onderlinge feedback. Op den duur zorgen wij er hier voor dat we de definitieve documenten voorhanden hebben om bij te zetten in ons groeiend archief. Tot die tijd, en zolang het nog concepten zijn en/of het wachten is totdat de serie compleet is, hotlinken we even naar de portalpagina's van de investeringsplannen zoals ze bij de netbeheerders zelf op de site worden geplaatst.

TenneT Concept-investeringsplan 2022 (directe download als PDF)
TenneT Concept-investeringsplan 2022 Net op Zee (directe download als PDF)

Liander Concept-investeringsplan 2022 (stroom en gas)
Liander Concept-investeringsplan 2022 (150 kV FGU-net in CBL)

Westland Infra Concept-investeringsplan 2022

Enexis Concept-investeringsplan 2022 (directe download als PDF)

Stedin concept-investeringsplan 2022 (nu met Zeeland, het voormalig Enduris/Deltagebied)

Rendo concept-investeringsplan 2022 (directe downloads als PDF)

Coteq concept-investeringsplan 2022

Heb je consultat.. eh, correlatie nodig na een nieuw stukje kennis uit de investeringsplannen? Praat dan mee op ons forum.

Afbeelding: deel van een pagina van het concept-investeringsplan van Liander, de eerste van de grotere netbeheerders die hem vanmorgen online zette. Dergelijke rapporten bevatten getallen, kaarten, tabellen en ook heel veel neuzel, maar wie een beetje thuis is in het elektriciteitsnet heeft er een waardevol kompas aan voor wat er de komende jaren staat te gebeuren.

14 mei 2020 Gebeurt er nog wat in hoogspanningsland? Het is zo stil op de voorpagina? We zitten met een schreeuwend gebrek aan veldwerk vanwege de lockdown, maar toch is er groot nieuws deze weken. De afgelopen weken hebben diverse netbeheerders hun investeringsplan (de opvolger van het KCD) als concept uitgebracht en er komen er nog een paar aan. Wat blijkt? We gaan elke MVA nodig hebben, nieuw en bestaand.

De term KCD is sinds dit jaar ingeruild voor investeringsplan. Nieuwe naam, maar dezelfde boodschap: iedere twee jaar dienen de netbeheerders er eentje uit te brengen waarin ze de staat van hun netten toelichten, samen met de toekomstverwachting en hoe ze daarop inspelen. Nieuw is dat men nu heeft besloten om dat allemaal tegelijk te doen. 

Op de Berg beginnen met lezen is dan logisch. Tennet heeft de vier toekomstscenario's van 2011 ingeruild voor slechts drie stuks omdat inmiddels duidelijk is dat de energietransitie realiteit is. Zoals verwacht blijkt men op de Berg ook verrast door de enorme toename van zonvermogen in de netten. Het investeringsplan bevat een ongebruikelijk grote hoeveelheid verzwaringen en voortijdige vervangingen door zwaardere componenten. Daar zijn bekende zaken bij, zoals het opwaarderen van de landelijke 380 kV-ring naar 2635 MVA (4 kA) en ook open deuren, zoals dynamic rating en een kleine honderd opwaarderingen en versterkingen in de 150- en 110 kV-netten. Derde circuits (kabels), steviger transformators, soms zelfs nieuwe stations. Maar er zijn ook verrassingen. Bepaalde roddels die we bij HoogspanningsNet al hadden vernomen krijgen vaste vorm. Zo zijn er plannen voor na 2025 voor nieuwe 380 kV-stations bij Wijchen, Almere, Veenoord en Ter Apel (netkaart).  

Misschien wel het grootste nieuws is dat het erop lijkt dat er de komende vijf tot tien jaar niet één hoogspanningslijn gesloopt gaat worden (m.u.v. reconstructies door rijkssubsidie voor verkabeling in stedelijke gebieden of combi in nieuwe 380 kV). Het lijkt erop dat men elke bestaande MVA aan transportruimte wil handhaven. Alles wat er bovengronds staat zal indien nodig toekomstvast moeten worden gemaakt door bijvoorbeeld het wegnemen van doorhangknelpunten of soms andere draden. Voor pylon geeks betekent dit ronduit het droomscenario: de begeerde energietransitie mét handhaving van wat we zo mooi vinden aan een elektriciteitsnet.

Ook in de netten van Liander zit in het investeringsplan een wonderlijke plottwist die door de energietransitie wordt ingegeven. Duiven schopt een heilig huisje om: 50 kV is nog niet doodverklaard. Sterker nog, er is zelfs weer sprake van enkele spaarzame uitbreidingen en handhavingen. Zo blijft bij Barneveld de 50 kV-lijn voorlopig toch staan. De geplande 20 kV wordt wel aangelegd, maar nu ter versterking in plaats van ter vervanging. En zo verlengt de MVA-nood door de energietransitie stiekem het leven van een aantal iconische PGEM-lijnen nog verder.

Net als Coteq en Westland Infra heeft Enexis geen bovengrondse lijnen. Maar wel stations, en ook Enexis voorziet een flinke lijst knelpunten op de onderstations, grotendeels veroorzaakt door teruglevering van zonneparken. Ze gaan dat aanvechten met zwaardere transformators (of soms eentje erbij plaatsen) en met zogeheten E-houses, een MS-installatie in een zeecontainer. Door een prefab-standaardoplossing te ontwikkelen hoopt Enexis sneller capaciteit vrij te spelen en tevens een tijdelijk alternatief te kunnen bieden als de bestaande MS-installatie in het schakelhuis gerenoveerd of verzwaard moet worden.   

Wie missen we nog? Rendo heeft nog niks laten weten en van de grote jongens moeten Enduris en Stedin nog komen. Hier bij HoogspanningsNet wilden we niet nog langer wachten met dit nieuwsbericht, dus wat zij van plan zijn blijft nog heel even in het ongewis. Maar één ding was al zeker en is nu nog zekerder: de komende tien jaar is er heel wat te beleven in hoogspanningsland.

Lees de consultatieconcepten (men mag erop schieten tot 01 juni):
Tennet Investeringsplan 2020-2030 
Liander Investeringsplan 2020-2030
Enexis Investeringsplan 2020-2030
Coteq en Westland Infra Investeringsplannen
(Stedin, Enduris en Rendo worden nog verwacht)

Afbeeldingen: de cover van Tennets nieuwe investeringsplan. Onder: plottwist in de Gelderse Vallei, illustratief voor wat ons de komende tien jaar te wachten staat. Saneren en vervangen is er amper bij. Bestaande infra wordt verlengd gehandhaafd omdat het niet gemist kan worden, zoveel extra transportruimte is er nodig. Door de bank genomen is dat goed nieuws voor pylon geeks.

08 december 2017 Terwijl de kinderen in hun nopjes zijn op wat ze van de Sint kregen (nieuwe lading meccano voor de jongste, H0 1:87 trafostation voor de middelste, accountje bij Phase to Phase voor de puber) is december dit jaar ook voor de volwassen pylon geek een feestje. Op de berg hebben ze gisteren een nieuwe editie van het KCD online gezet. Arnhem bedankt, we hebben weer leesvoer voor bij de haard. 

Cover van deel I van het KCD2017Het KCD (Kwaliteits- en CapaciteitsDocument) is een dik schrijven waarin een gedegen overzicht van de staat van het elektriciteitsnet wordt gegeven. De huidige situatie, kansen, knelpunten, beraamde toekomstplannen en af en toe wat oeverloos ge.. neuzel over cross-border leaseconstructies, maar over het algemeen relevante dingen. Het KCD wordt door de serieuze pylon geek, bureaustoel-netstrateeg en ieder andere sterk geïnteresseerde opgevat als een soort bijbel. Vaak is het ook de eerste bron waarin toekomstige projecten doorschemeren, zodat het voor een combinatie van watertanden en samengeknepen billen zorgt.

Vroeger werd het KCD ongeveer iedere twee jaar uitgebracht. Maar de vorige was nog geen anderhalf jaar oud zodat we nu een onverwacht kerstcadeautje hebben gekregen. Wellicht is er versneld een nieuwe uitgebracht omdat er nogal wat dingen zijn gaan schuiven sinds de vorige editie. Gaswinning, kolencentrales, wind op zee, een scherpe toename in zonvermogen en in de komende vijftien jaar de opkomst van warmtepompen en elektrische auto's, zoals wij zelf ook al beschreven hebben in een recent artikel over de gevolgen van het regeerakkoord voor het hoogspanningsnet.

Echt schokkende dingen staan er deze keer niet in, of het moet zijn dat we een lange adem nodig hebben om de landelijke 380 kV-ring naar 2635 MVA te verzwaren. Dat is de komende tien jaar nog niet klaar, maar het lijkt wel te kunnen met de bestaande verbindingen. Wat wel de aandacht trekt is dat de netbeheerder aangeeft trafostations 'ballistisch te willen beschermen'. Wat dat nu weer inhoudt begrijpen we bij HoogspanningsNet ook niet helemaal, maar naast koperdiefstal is sabotage natuurlijk ook geen nieuw probleem. Nu zal er niet meteen afweergeschut tegen drones op ieder station verschijnen, maar men kan wel denken aan strategische reservecapaciteit en andere onzichtbare maatregelen.

Zelf lezen en conclusies trekken? Het document is deze keer in drie delen gesplitst. Ga lekker bij de haard zitten met de tablet op schoot en download ze alle drie rechtstreeks bij Tennet of bij onszelf via de KCD-pagina.

Deel 1 – Kwaliteitsbeheersingsysteem
Deel 2 – Investeringen Net op Land 2018-2027
Deel 3 – Investeringen Net op Zee 2018-2027

09 juli 2016 ∙ Zomerweer dat begint met een K en eindigt met een T (koud en nat) is sinds vandaag helemaal niet erg meer: het nieuwe Tennet KCD 2016 is uitgebracht. Hoera! Gooi die stapel Donald Ducks maar opzij, we hebben weer wat te lezen op de achterbank op weg naar de vakantiebestemming.

Iedere twee jaar brengt netbeheerder Tennet een zogeheten KCD uit: het Kwaliteits- en CapaciteitsDocument. Het geldt als een kruising tussen een standaardwerk en een periodieke update over de staat van het net, de investeringen, knelpunten en plannen. Voor geïnteresseerden in de Nederlandse hoogspanningsnetten is het een soort bijbel. Wie het KCD een beetje kent weet goed wat en waar het de komende jaren te doen is in hoogspanningsland. Zoals iedere keer staan er veel dingen in die voor de ingewijden al bekend waren, maar ook zijn er telkens kleine nieuwe aanpassingen of projecten die niet voorzien waren. Juist voor dit soort nieuwe ontdekkingen is het KCD een goudmijn.

Op 06 juli heeft Tennet de nieuwste editie voorgelegd aan de ACM (lees: het document is vrijgegeven aan het publiek). Net als twee jaar geleden is ook dit jaar het KCD weer in twee delen opgesplitst. Deel één behandelt met name de bedrijfsvoering en is met name voor mensen met interesse in de interne handel en wandel van de sector interessant. Deel twee behandelt de staat van de netten en daarmee is dat deel voor de traditionele mastengekken, netstrategen en fotografen het interessantst. 

Download het nieuwe KCD rechtstreeks bij Tennet of hier bij onszelf. (We hosten hem zelf ook, als onderdeel van de verzameling actuele en historische KCD's en regionale KCD's. We gaan tenslotte tot het draadje.)

KCD 2016 deel I  (kwaliteitsbeheersing)
KCD 2016 deel II (investeringsplannen en de staat van de netten)

Tennet heeft maar weinig ruchtbaarheid gegeven aan het vrijgeven van het document (zo staat het alleen zijdelings genoemd in een nieuwsbericht over decentrale opwek), maar dat is ook geen wonder: de markt van lezers is betrekkelijk klein. Hier op HoogspanningsNet is dat wel anders: wij zijn juist buitengewoon content met het document, zodat een nieuw KCD met gemak de voorpagina haalt en het voer voor discussies op ons forum zal zijn.

07 januari 2014 ∙ Er gebeurt de laatste dagen veel in hoogspanningsland, maar tussen de omgewaaide masten, bolbliksems en storingen door is er ook goed nieuws deze week: het nieuwe Tennet KCD 2013 is uit.

Het KCD (Kwaliteits- en CapaciteitsDocument) is een tweejaarlijkse rapportage over de stand van zaken op het Nederlandse staatshoogspanningsnet. De huidige situatie is beschreven, maar ook de toekomst wordt uitgebreid besproken. Te vervangen componenten, verwachtingen en modeluitkomsten voor de productie en belasting (en de aard daarvan), netprojecten, knelpunten en (tsja, dat moet ook) een aantal hoofdstukken blabla over managerjargon, targeting en reactieketens. Alles bij elkaar kan het KCD als de getallenbijbel voor geïnteresseerden gezien worden. 

Eén ding lijkt te ontbreken ten opzichte van zijn voorganger uit 2011: er staan geen tabellen met netgegevens meer in. Voor circuitlengtes en het onderscheid tussen luchtlijnen en grondkabels moeten we teruggrijpen op het KCD van 2011. Maar er zijn ook verbeteringen: zo zijn er in het nieuwe KCD uitsnedes uit de netkaart opgenomen waarop de transportcapaciteit per circuit staat afgedrukt. Het KCD 2013 is niet helemaal zo dik als die van 2011, maar ditmaal is de stijl van het hele drukwerk wel gelijk getrokken. Per saldo kunnen we constateren dat we weer iets te lezen hebben op ons nachtkastje. 

Download het nieuwe KDC bij Tennet of ook bij ons in de KCD-hoek.