HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Techniek

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het Departement Leefomgeving (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Geen zorgen, dat is normaal.

eemshaven

09 november 2018 Vandaag kwam trots in het nieuws dat het Nederlandse energienet nu ook is verbonden met het Deense net via de COBRA-cable. Dat klopt, althans in de galvanische zin van het woord. Maar niet te vroeg feestvieren, eerst moeten de converters nog af.

Demonstratiemodellen DC-kabel NEMOIn het Europa van nu verbinden landen hun elektriciteitsnetten steeds meer met elkaar. Op die manier kan elektriciteit de grenzen over reizen waardoor internationaal in energie kan worden gehandeld en er efficiënter gebruik kan worden gemaakt van hernieuwbare energiebronnen. Een zee oversteken was vroeger niet eenvoudig omdat wisselstroom maar moeilijk onder water door wil. Gelijkstroom heeft daar minder moeite mee en sinds HVDC met vermogenselektronica technisch volwassen is geworden is de zee niet langer meer een barrière. In Europa liggen dan ook al enkele tientallen zware elektriciteitskabels over de zeebodem.

De COBRA-Cable past in een serie van soortgelijke interconnectors tussen verschillende landen rond de Noord- en de Oostzee. Sinds tien jaar is er de NorNed-kabel dus tussen Feda (Noorwegen) en de Eemshaven ligt. De COBRA-cable krijgt dezelfde capaciteit van 700 MW. Eenmaal in dienst is hij handig om vermogen uit te wisselen tussen Nederland en Denemarken. Bij een overschot aan windenergie kan er zuidwaarts worden getransporteerd, maar bij wind drought (een nette term voor dagenlang windstil weer in grote delen van west Europa) zal het andersom zijn en kan juist stroom naar het noorden worden getransporteerd. COBRA is een acroniem van COpenhagen BRussels Amsterdam, zodat in de naam van de kabel zijn functie al besloten ligt. 

Maar ook al ligt de kabel er nu, hij kan niet zomaar worden aangesloten op het stroomnet. Op de beide uiteinden van de kabel zijn zogeheten converterstations nodig, om de wisselstroom waarmee het elektriciteitsnet werkt in de gelijkstroom om te zetten waar de kabel mee werkt. Bij de COBRA-cable staan die in Endrup en de Eemshaven. Deze stations zijn vandaag allebei nog niet af, zodat het nog een poosje duurt voordat de kabel in dienst kan (of in jargon: aan de markt wordt vrijgegeven). Eigenlijk roept het Nederlandse nieuws dus iets te vroeg. De verwachting is dat ergens midden volgend jaar de eerste elektriciteit door de kabel zal stromen, zodat hij dan pas echt 'klaar' is. Nog heel even geduld dus. Of zoals ze het bij de andere converter zeggen, vent en øjeblik mere, takk! 

Afbeelding: demonstratiemodellen van DC-grondkabels. Deze exemplaren waren te zien tijdens een open dag van Elia op de Nemo-converter in België, maar voor de COBRA-cable is het beeld vergelijkbaar. Een foto van een converter hebben we niet, vaak is het verboden om foto's van zo'n installatie te nemen.

06 februari 2017 Eerder vandaag kwam netbeheerder Tennet met het nieuws dat in de Eemshaven een tijdelijke noodverbinding zal worden neergezet om meer capaciteit te creëren tussen de 380 kV-stations Eemshaven (Robbenplaat) en Oudeschip. Een opmerkelijke noodgreep: congestie bevechten met een noodverbinding op 380 kV-niveau hebben we nog niet eerder in een vergelijkbare situatie gezien.

Noodmasten zoals toegepast bij DiemenCongestie… Voor wie het niet kent: wanneer het productiepark op een bepaalde plaats meer vermogen kan aanleveren dan wat het afgaande hoogspanningsnet kan verstouwen, dan moeten de producenten zich op volgorde van hun komst een beetje koest houden totdat de verbindingen zijn verzwaard. Zie ook de St(r)oomcursus deel 6. Een dergelijke situatie zien we sinds enige jaren in de Eemshaven. Die is de afgelopen tien jaar veranderd in een powerhotspot met opgeteld ruim 6000 MW geïnstalleerd thermisch- en windvermogen, de NorNedkabel (700 MW) en nog meer windvermogen en een tweede 700 MW interconnector (COBRA) in aantocht. Het eigenverbruik van het gebied is slechts een paar honderd MW. Dat betekent afvoer. Veel afvoer.

Het bestaande hoogspannigsnet richting het zuiden bestaat uit dit soort kanjers van verbindingen. Bepaald geen doetjes, maar om vermogens in de ordegrootte van 6000 MVA plus toekomstige groei blijvend te kunnen verstouwen is verdere verzwaring en vooral ook ringvorming gewenst. Daarom is er het project Noordwest-380: vervanging van de bestaande 220 kV-verbinding naar Vierverlaten door een zwaardere 380 kV-lijn. Netto levert dat ongeveer 1000 MVA nieuwe capaciteit op, met een optie op nog eens ruim 2500 MVA. (Wie korrelatie of een plastic zakje nodig heeft na die enorme capaciteitsgetallen of wie mee wil praten over de netstrategie: kom op ons forum.) Probleem, de bestaande verbindingen zuidwaarts zitten op een ander station aangesloten dan waarop het grootste deel van het productiepark zit aangesloten. De tussenliggende verbinding (een korte redundante luchtlijn van 2635 MVA, zie de netkaart) vormt daarmee reeds nu al een hinderlijke bottleneck.

Om die een beetje te verlichten wil Tennet hem oppeppen met een tijdelijk derde circuit in de vorm van een bovengrondse noodverbinding. En dan spitsen de pylon geeks de kattenoren. Wat gaat men daar neerzetten? Zouden de standaard enkelcircuit werkmastjes voldoen zoals die veelvuldig bij reconstructies worden gebruikt? Of zou Tennet kiezen voor een steviger ontwerp vanwege het woeste klimaat en de niet verwaarloosbare tijd (enkele jaren) die de verbinding zal bestaan? Wat wordt het tracé? Op welke aansluitvelden wordt de verbinding aangesloten? En voor de netstrategen onder ons: wat wordt de capaciteit? Allemaal vragen waarop we nu het antwoord nog niet weten, maar die er duidelijk om vragen om de komende maanden de Eemshaven scherp in de gaten te houden. Moet je er binnenkort eens wezen? Neem je fototoestel mee.

Afbeelding: noodmasten zoals ze gebruikt zijn bij een reconstructie vlakbij Diemen. Het lijkt heel wat (mooi dubbelcircuit ook), maar deze vereisen een lijnhoek per mastpositie en hier werden ze slechts kortdurend ingezet. Zijn deze ijle tuienmasten ook bestand tegen ijzel, storm of gebruik voor waarschijnlijk ruim vier jaar, of wordt er voor iets zwaarders gekozen?

01 mei 2016 ∙ In 1995 en 1996 werden de langste en de zwaarste hoogspanningslijn van Nederland tegelijk gebouwd. 380.000 volt kwam naar het noorden van Nederland. En dat jubileum laten we niet ongemerkt voorbij gaan hier op HoogspanningsNet.

Het project Zwolle-Meeden-Eemshaven. Drie stations in Zwolle, Meeden en de Eemshaven. Twee zware hoogspanningslijnen tussen Zwolle, Meeden en de Eemshaven. Eén megaproject van 800 miljoen gulden. Misschien wel het meest tot de verbeelding sprekende hoogspanningsproject van de jaren 90. En van nationaal belang in de toekomstige stroomvoorziening. Alles onder regie van het SEP, de Samenwerkende ElektriciteitsProducenten. Op 02 mei 1996 ging de stroom erop. Sindsdien hangt er iets moois in de lucht van noordoost Nederland. Reden voor een feestje. En hoe vier je als website een feestje? Met een jubileumwebsite natuurlijk.

20 jaar Zwolle-Meeden-Eemshaven. Vier het MEE.
zlmeeeems20.hoogspanningsnet.com

Ga mee op reis door twee decennia Zwolle-Meeden-Eemshaven. Beleef de reis Er hangt iets moois in de lucht, met informatie, foto’s en oude nieuwsartikelen. Lees de verhalen van mensen die erbij waren vanuit verschillende raakvlakken. Betrokken vanuit een professioneel oogpunt of ook vanzelf spontaan geïnteresseerd geraakt. Bekijk hoe de bouw ging en hoe het vorderde, lees over de achtergronden van het project en maak kennis met nieuwe hoeken om tegen de dingen aan te kijken. Ook hebben we oude documentatie gedigitaliseerd, zoals de folders Lijnen naar Morgen en Masten in ’t land. Ze bieden een unieke inkijk in de communicatie van het netbeheer van destijds met de bevolking en landeigenaren.

Een jubileumsite is nooit vol en ook nooit af. Doe MEE. Ben je of ken je iemand die erbij was, tijdens de bouw van het project of betrokken bij de aanwezigheid ervan tot op vandaag? Vertel MEE wat Zwolle-Meeden-Eemshaven betekende of betekent vanuit jouw raakvlak of perspectief.  Praat mee op ons forum. Of verspreid het woord via #zlmeeeems20. Hoe meer verhalen, hoe mooier.

Afbeeldingen: foto van Meeden-Eemshaven ('de Mammoetlijn') in een koolzaadveld, gemaakt door Tom Börger. Linksonder: het oude logo van het project, uit de vroege jaren 90. Beleef de verbinding MEE van Zwolle tot de Eemshaven: er hangt iets moois in de lucht.

21 juli 2014 ∙ Na de scopewijziging van het project Noordwest-380 in februari werd het angstvallig stil rond het hele gebeuren. Maar inmiddels is de herziene opzet van het project duidelijk geworden.

Tracekaart Noordwest 380De afslanking van het project Noordwest-380 betekende het einde van een toekomstige, zware viercircuitlijn voor 380 kV tussen Vierverlaten (ten westen van Groningen) en Ens (Flevoland). Deze lijn, die er zou komen ten koste van de bestaande 220 kV-lijn en die gebouwd zou worden met wintracks, bleek niet nodig: het opwaarderen van de bestaande 220 kV-lijn door Friesland in combinatie met het behoud van Vierverlaten-Zeyerveen-Hessenweg (953 MVA) bleek bij nader inzien voldoende te zijn. Maar het lijndeel tussen de stations Oudeschild (in de Eemshaven) en Vierverlaten bestaat uit tweevlaksmasten waar vier circuits van circa 850 MVA bij 220 kV aan hangen. Deze verbinding voldoet ook in de nieuwe projectopzet niet, zodat dit tracé nog steeds opgewaardeerd moet worden. 

Sinds enkele dagen is bekend wat de nieuwe plannen zijn. Deze verbinding zal gesloopt worden en op vrijwel dezelfde positie worden vervangen door een wintracklijn met twee circuits van 380 kV, in staat tot 2635 MVA transportcapaciteit. Vanaf Brillerij tot Vierverlaten zal ook de bestaande 110 kV-verbinding naar Winsum worden gecombineerd op de nieuwe wintrackmasten, zodat er een beeld ontstaat dat sterk lijkt op wat we nu bij Delft zien.

combinatiemastenDe meningen over wintrackmasten zijn sterk verdeeld. Eigenlijk is het niet aan HoogspanningsNet om een waardeoordeel te mogen vellen, maar we bezondigen ons er toch een keer aan. Het is zeer de vraag of de toepassing van wintracks in Groningen in deze vorm wel landschappelijke meerwaarde heeft. Er is namelijk een zeer geschikt alternatief voorhanden in de vorm van… het mastmodel van Zwolle-Meeden. 

Dit mastmodel, een vakwerkontwerp, is gebiedseigen. Het ontwerp komt in twee thema's voor in een lange lijn tussen Zwolle en de Eemshaven, zodat het niet uit de toon valt wanneer er een nieuwe verbinding van zou verschijnen in het noorden van het land. Wanneer de combinatievariant (zie foto) over de volledige lengte van het tracé zou worden toegepast biedt het tevens zo'n 300 MVA extra capaciteit op 110 kV-niveau waar bijvoorbeeld windvermogen op kan worden gehangen, zonder extra moeite.
Later dit jaar komen er nieuwe informatiebijeenkomsten, t.z.t. volgt meer informatie.

Afbeeldingen: tracékaart van de toekomstige vervangende verbinding Oudeschip-Vierverlaten. Onder: combinatiewintracks vergeleken met het mastmodel van Zwolle-Meeden. Beiden kunnen elektrisch precies hetzelfde, maar met een ander veldbeeld (gesloten buis of open vakwerk).

05 maart 2013 ∙ Tsja. Dat heb je natuurlijk met centrales op fossiele brandstoffen. Energiebedrijven lopen er in deze tijden niet al de trots mee te koop en daarom is het zelfs aan HoogspanningsNet helemaal voorbijgegaan dat de NuonMagnum-centrale in de Eemshaven eind februari voor het eerst in bedrijf kwam.

Aansluiting van de NuonMagnum-centrale EemshavenOp 22 februari leverde de centrale voor het eerst elektriciteit aan het net. De verwachting is dat de centrale aan het eind van dit kalenderjaar volledig operationeel is. De gesgestookte centrale met een vermogen van iets meer dan 1300 MW heeft twee doelen: enerzijds backupvermogen leveren om zo het fluctuerende windvermogen vanaf de Noordzee (in de toekomst verder toenemend) stabiel te houden en anderzijds natuurlijk ook om gewoon meer eigen vermogen het net in te brengen. Voor meer nieuws kan men verder lezen op de nieuwssite van Nuon.

Foto: de aansluiting van de NuonMagnum-centrale op station Oudeschip in december 2011. De centrale was toen nog lang niet af, maar een betere foto hebben we zelf op dit moment niet. Het weer op het moment van deze foto was typisch voor de Eemshaven, een gebied waar het zelden mooi weer is zodat de windmolens het er prima doen.