HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het Departement Leefomgeving (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Geen zorgen, dat is normaal.

26 kV

25 februari 2021 Lang voordat de wereld kennismaakte met COVID-19 hield men in de hoogspanningswereld corona het liefst al zo ver mogelijk op afstand. Maar soms wordt toch een leuk compromis gevonden. Wat dacht je van de oude elektriciteitscentrale van de voormalige kolenmijn van Beringen als vaccinatielocatie? 

We zijn blij dat je er bentNaar binnen wandelen door een deur met levensgevaar hoogspanning, aanschuiven (op 1,5 m) in een oude 6 kV-cabine, de oude tegelvloer beplakt met richtingsstickers. Over een stalen catwalk tussen stoffige 6 kV schakelvelden door, en wachten op je spuit pal naast een generator… Het is een droomlocatie voor elke hoogspanningsgeïnteresseerde om zijn of haar covid-vaccin te krijgen.

In België moet elke eerstelijnszone, dat zijn enkele gemeenten die op gezondheisvlak samenwerken, op zoek naar een geschikte locatie om de vaccinaties uit te voeren. De meeste zones kiezen voor een evenementen- of sporthal, maar Beringen en Tessenderlo kozen voor de oude elektriciteitscentrale van de steenkoolmijn van Beringen als vaccinatieruimte.
Elektriciteitsopwek uit steenkool is al enige tijd geschiedenis in België. In contrast met Nederland kent België beduidend minder opruimwoede, waardoor voormalige mijninstallaties (zeg maar gerust industrieel erfgoed) niet allemaal zijn gesaneerd. Diverse gebouwen en industriële installaties herinneren er nog aan de rijke steenkoolgeschiedenis van België en meerbepaald van de provincie Limburg. Zoals de centrale van B-mine waren er ooit wel tien, verspreid over de hele provincie en oorspronkelijk met elkaar verbonden met een 26kV-net.

Doodsgevaar? Nou, dat valt wel mee. Niet hierheen gaan om te vaccineren is gevaarlijkerDe centrales dienden voor het eigenbedrijf van de mijnen en bijbehorende installaties. Ze werden met een klein deel van het eigen product gestookt en bezaten naast generators ook schakelinstallaties en eigen verbindingen. De hoogspanningspost waar de koppeling met deze centrale ooit plaatshad bestaat nog steeds, maar wordt vandaag op 70 kV en 150 kV bedreven. De hele locatie van de mijn zelf, B-mine geheten, bevat naast de voormalige centrale onder andere ook nog een schachtblok en koeltorens van de centrale. Het is bijzonder goed bewaard gebleven. In normale tijden kan je de voormalige elektriciteitscentrale afhuren voor allerhande evenementen, maar we weten allemaal hoe dat is afgelopen. Toch is het gebouw nu dus alsnog weer open, tot nader order als vaccinatiecentrum.

Mensen hebben niet de keuze om zelf te bepalen op welke locatie ze gevaccineerd willen worden, dus de kans om B-mine van binnen te zien als bijvangst van een coronavaccinatie is maar een beperkt aantal mensen gegeven. Toch hoeven ook andere geïnteresseerden niet op een houtje te bijten, want de stad Beringen heeft een filmpje opgenomen en op Youtube gezet dat eigenlijk bedoeld is als instructiefilmpje, maar waarin wij ondertussen vijf minuten de tijd hebben om op het decor te letten. En voor wie de eer heeft om op deze bijzonder plek gevaccineerd te mogen worden: nu maar hopen dat je niet in de groep valt die met een single-shot vaccin wordt ingeënt. 

Afbeeldingen: schermafdrukken uit het instructiefilmpje van Stad Beringen, waarin het vaccinatiecentrum vanbinnen te zien is. Je moet na de prik een kwartier blijven zitten en ook vooraf kan je wel eens in de rij staan, maar dat is op een plek als deze zeker geen straf.

27 augustus 2019 Wanneer er interessante dingen in het MS-niveau gebeuren zijn we bij HoogspanningsNet niet te beroerd om even 'omlaag' te kijken. Vandaag is zo'n dag. In de omgeving van Lommel is de afgelopen tijd het ondenkbare gebeurd: een bijna verdwenen netspanning is afgestoft en krijgt een nieuw leven.

26 kV-net op de netkaartEerst een beetje geschiedenis. De eerste hoogspanningslijnen in Belgisch Limburg, om de verschillende mijnsites te verbinden, stonden op 26 kV. Deze spanning werd langzaamaan uitgerold over vrijwel de hele provincie. Later verscheen een grote 70 kV-lus door de hele provincie en een zware 150 kV-lijn naar Overpelt. Daarmee verloor het 26 kV-net haar bestaansrecht. De mijnen waren intussen ook gesloten en de distributienetbeheerder koos voor 10 kV, waardoor enkel nog een handvol industriële aansluitingen overbleef. Het lot van 26 kV leek bezegeld.

Maar de nieuwe tijd, met roep om hernieuwbare opwek, bepaalde anders. Op de vervuilde gronden van de voormalige zandwinning kan je niet veel nuttigs doen, behalve er een fors groenestroompark van maken. 100 MW zonnepanelen en 100 MW windturbines zijn gepland en deels al gebouwd. 200 MW afvoeren op 10 kV is gekkenwerk, maar een een nieuw 150 kV-station bouwen is buitengewoon prijzig. Toen viel het oog op het kwijnende 26 kV-net dat nog aanwezig was in de omgeving.

Elia en Interenerga (de distributienetbeheerder) hebben beslist om het 26 kV-net in stand te houden. De twee transfo's 150/26 kV in Lommel van 60 MVA kunnen samen het volledige windvermogen afvoeren. Vermits er nog geen andere productie op zit en redundantie voor productie niet nodig is kan de 100 MW hier ingevoed worden. De 100 MW zonnepanelen worden aangesloten via het interne 15 kV-net van de Nyrstar-fabriek. Ook Infrabel (de Belgische spoorweginfrabeheerder) is blij met deze ontwikkelingen. Zij plannen een nieuw tractieonderstation in Lommel. Op 10 kV is het altijd oppassen met piekvermogens, maar een 26 kV-aansluiting is perfect om bovenleidingsspanning uit te maken.

Voorlopig is het 26 kV-net rond Lommel (en daarmee 26 kV als definitienetspanning) gered. Maar een kanttekening blijft toch nodig, want alle nieuwe kabels en transfo's die nu worden bijgeplaatst zijn allemaal 30 kV-ready. Ooit zal het groen op onze netkaart alsnog plaats voor paars, maar voor het zover is krijgt het enige overgebleven 26 kV-net er een grote producent, een nieuwe klant én een aantal jaren verlengde levensduur bij.

Afbeeldingen: 26 kV op de netkaart (interactieve versie hier). We hebben geen foto van een 26 kV-object, want alle verbindingen met deze spanning liggen ondergronds. Maar als straks het windpark af is, zal 26 kV misschien wel de groenste spanning in heel België zijn – zowel letterlijk als figuurlijk op de netkaart.