HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Mast van de Maand



110 kV Craiova - aftak Albesti (Roemenië)
----------------------------------------------
Het is vakantietijd en we kunnen voor het eerst in jaren weer eens met enig fatsoen in Europa op powersafari zonder al teveel corona-effecten. Dat gebeurt dan ook met verve, of het ontbreken van die verven, want wat we hier zien is aardig roestig. Forumlid PJK, op vakantie in Roemenië, spotte dichtbij zijn vakantieadres deze 110 kV-lijn met buitengewoon lage deltamasten die wel iets gemeen hebben met Franse chats. 'Okee, even BUKKEN allemaal', schreef hij. Terecht dat hier gebukt wordt, want nog net zichtbaar bovenin de foto is een overkruisende verbinding met een netspanning van 220 kV te zien. Het zijn de enige twee deltamasten in de lijn die verder met hogere tonmasten is gebouwd. En toegegeven, het heeft met deze twee temperamentjes beduidend meer sjeu dan H-profiel portalen die in Nederland worden gebruikt bij overkruisingen. In de omgeving van Craiova staat behoorlijk wat hoogspanning in de buurt van een flinke thermische centrale. De netstrategie in het gebied is niet uitgegaan van rationalisering, maar van bijbouwen en aftakken wanneer nodig. Er lijkt zelden iets te worden gesloopt. Oost Europa is wat dat betreft een feest voor iedereen met een voorkeur voor ongecensureerde hoogspanning in allerlei landschappen.

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het Departement Leefomgeving (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Geen zorgen, dat is normaal.

Mastverrommeling


Doet dit ook jouw tenen kromtrekken?


Zoek je de netbeheerder?

Dat zijn wij niet. Ga naar de website van TenneT TSO (NL) of Elia (B).




Of ga naar ENTSO-E voor het Europese samenwerkingsverband tussen netbeheerders.

Berichtenarchief

26 april 2014 ∙ Afgelopen week was het na een jaar of twee bouwen en graven zover: op het nieuwe trafostation Dinteloord kon de niet te missen spanning van 150 kV worden gezet. Met het aansluiten van Dinteloord heeft noordwestelijk Brabant op een strategische locatie netversterking gekregen.

In Nederland en België zijn zo hier en daar wat minder bedeelde plekken in het net te vinden. Plekken waar de capaciteit niet voldoet, plekken die niet in een ring hangen en plekken waar het net ongeschikt is voor nieuwe ontwikkelingen. Maar er zijn ook plekken waar nooit hoogspanning is aangelegd en waar het verbruik of de opwek uit de hand begint te lopen. Als zo'n knelpunt niet kan worden opgelost met middenspanning, dan wordt het tijd om een nieuw hoogspanningsstation te stichten. En dat is wat in Dinteloord is gebeurd.

In de omgeving van Dinteloord was alleen middenspanning aanwezig. Er bevindt zich echter een groeiend tuinbouwgebied met kassen (wie kassen zegt, zegt WKK) en ook de plaatselijke industrie groeit. Dat bleek niet op te lossen met operationele maatregelen in het middenspanningsnet van Enexis. Tennet heeft daarom een nieuw 150 kV-station gebouwd en met twee grondkabels van zo'n dertien kilometer lengte aangesloten op Roosendaal.
Hoewel dit nieuwe station tijdens normale situaties soelaas kan bieden, zien we ook dat het station een uitloper vormt: het is niet of nog niet opgenomen in een ringvorm. De verwachting is dat dat niet altijd zo blijven zal. In de KCD's zijn plannen te zien voor een toekomstige, nieuwe verbinding tussen Dinteloord en Bergen op Zoom.

Meer lezen? Kijk hier op de site van Tennet.

Afbeelding: gedeelte uit de GE-Netkaart 4.2, waarop we Dinteloord reeds hebben aangegeven.
Zelf een blik werpen op de kaart? Dat kan hier.

05 april 2014 ∙ We zijn allemaal bekend met het uiterst wisselvallige weer in Nederland en België. Alles wat buiten staat kan maar beter goed in de verf worden gezet om te voorkomen dat het gaat roesten. Dat geldt ook voor hoogspanningsmasten. Maar een vakwerkhoogspanningsmast schilderen is een flinke klus.

Verven maarBijna op ieder moment wordt er wel ergens in België en Nederland geschilderd aan de hoogspanningslijnen. Met een mooi woord wordt het conservering genoemd. Maar een hoogspanningsmast is een heleboel werk om te schilderen. In een groot exemplaar, zoals de 380 kV-donaumast van het Oostringtype hiernaast, zit al snel een kilometer hoekprofiel en alle kanten moeten geverfd worden. Geen gemakkelijke klus op die hoogte, zeker niet als je bedenkt dat het vaak niet mogelijk is om de hele hoogspanningslijn af te schakelen bij de werkzaamheden. Men moet dus werken aan één zijde van de mast terwijl het circuit aan de andere kant gewoon in bedrijf is.

De verf die men gebruikt is niet zomaar een willekeurige pot huismerk. Voor hoogspanningsmasten wordt zinkmenie gebruikt: taaie, grijze verf die het minstens een paar decennia per laag uithoudt. Eerst wordt de mast gewassen, dan wordt er indien nodig wat extra grondverf aangebracht (roodbruine ijzermenie) en daarna volgt de zinkmenie. En enige tijd later wordt het kunstje herhaald aan de andere kant van de mast. In Nederland voldoet zinkmenie vrijwel altijd, maar in België dragen de masten hier en daar ook nog een roodwitte obstructieschildering.

Niet knoeienHet schilderen van hoogspanningsmasten is een vak apart. Alleen gespecialiseerde bedrijven (bekend met de veiligheidsmaatregelen) kunnen dit soort klussen uitvoeren. De schilderwerken aan de Oostringmasten worden bijvoorbeeld door Venko Schilderwerken uit Hoogeveen gedaan. Zij hebben zelfs een oefenmast op het terrein in Hoogeveen staan om schilders mee op te leiden.

Foto's: Peter Schokkenbroek legde werkzaamheden in Twente vast, waar de Oostring (een gedeelte van de landelijke 380 kV-ring) strak in een nieuwe laag verf wordt gezet. Let op de schilder in de preekstoel op de bovenste foto. Meer foto's zijn te zien op ons forum.

02 april 2014 ∙ Wie gisteren op de site keek, trof een nieuwsbericht aan over de introductie van plastic wintracks. Wie daarbij de moeite nam om naar de datum te kijken had wellicht lekstroom gevoeld – althans, dat dáchten we. In de praktijk bleken er wel degelijk mensen in te trappen.

Animatie plastic wintrack

En dat hebben we geweten. Niet eerder hebben we op één dag zoveel post in de Hoogspanningsmail gehad. Omdat men door middel van allerlei dingen kon aanvoelen dat het om een 1-aprilgrap moet gaan, hadden we er bij het sitebeheer niet op gerekend dat er werkelijk mensen zouden zijn die ons emails stuurden met verzoeken om het rapport, de (bewust) gebroken link en zelfs eentje met een ferme klacht aan het adres van het sitebeheer dat de plaats Veertienhoven niet te vinden was op Google. En of we de volgende keer dringend wat zorgvuldiger willen zijn met het natrekken van plaatsnamen!

Hoewel het dus een beetje uit de hand liep, blijft het sitebeheer erbij dat de grap geen aanleiding gaf om werkelijk serieus genomen te worden.
Wie goed naar het bericht keek zag dat het getal 14 (of varianten erop) opvallend vaak terug kwam in het artikel. 140 kilometer wintracks, 1,4 meter kromtrekking, 14 ton… en natuurlijk de testlocatie in Veertienhoven. Een fictieve plaats die een parodie was op Zestienhoven. Wie daar niet doorheen prikte… tsja.  

Foto: de animatie van de nieuwe kunststof wintrack was niet gebaseerd op een bestaand idee, tot zover niets nieuws onder de zon. Maar we weten hoe het gaat in Hoogspanningsland: het is niet uit te sluiten dat het werkelijk eens zover komen gaat.

23 maart 2014 ∙ Al een poosje is men tussen Sekdoorn en Harculo bezig met verbouwingen in het plaatselijke 110 kV-net. Dat klinkt eng, maar er is heel goed nieuws voor liefhebbers van de karakteristieke aanblik: de jukkenlijn blijft tot nader order behouden.

Werkzaamheden in de omgeving van Zwolle zijn weinig bijzonders. De laatste acht jaar is er eigenlijk continu om de paar jaar wel weer iets gaande. En de meest recente van die operaties betreft verbouwingen aan de jukkenlijn, de portaalstraat tussen Harculo en polder Sekdoorn. En inmiddels is duidelijk waar het allemaal om te doen is: de nieuwe NEN-norm omtrent de gegarandeerde vrije ruimte tussen geleiders en het maaiveld.

Sinds de nieuwe NEN-normen van een aantal jaar geleden zijn er strakkere voorschriften van kracht geworden over hoeveel vrije ruimte er minimaal moet zijn tussen hoogspanningskabels en het maaiveld. Als gevolg daarvan hebben we op verschillende plekken in het land gezien dat men de geleiders in de masten strakker afspant of hoger ophangt (verhoogde afspanophanging) om zodoende de nieuwe, striktere norm voor de gegarandeerde vrije ruimte te kunnen blijven volgen. Maar bij de jukkenlijn van Harculo blijkt het niet mogelijk te zijn om de geleiders nog strakker af te spannen. Daarom is hier gekozen voor een geheel nieuwe oplossing die in Nederland nog niet eerder is gebruikt: geleiders met een kern van koolvezel in plaats van staal. Deze nieuwe geleiders worden geacht nauwelijk te zegen (dieper te gaan doorhangen) wanneer ze warm lopen, zodat op die manier op hete zomerdagen alsnog voldoende ruimte behouden blijft. Maar in Nederland is nog geen ervaring met het inlieren of afspannan van dit type geleider: constructeur A.Hak Electron heeft dan ook speciaal het personeel ervoor opgeleid om deze operatie uit te kunnen voeren.

werkzaamheden jukkenlijnSamen met het vervangen van de geleiders vinden er ook enkele kleine reconstructies plaats in de mastlichamen en rondom het vervallen van enkele parallelschakelingen. De twee tweebundelcircuits verdwijnen ook, om te worden teruggeplaatst als circuits met enkelvoudige geleiders. Hoe dit alles zijn effect zal hebben op de plaatselijke transportcapaciteit is HoogspanningsNet nog niet helemaal duidelijk, maar op ons forum loopt er een topic over. Het belangrijkste is dat de jukkenlijn geen direct gevaar loopt – althans voor dit moment, want we weten hoe wispelturig de Nederlandse netstrategie is. Wat zeker weten is dat dit eerste experiment op Nederlands grondgebied met geleiders voorzien van een koolvezelkern de komende jaren flink wat navolging zal krijgen, want de jukkenlijn is niet de enige plek in het land waar de nieuwe NEN zijn invloed zal doen gelden. A.Hak heeft wellicht een mooi contract binnengehaald.

Foto's: de nieuwe situatie rond de jukkenlijn, vastgelegd door Ot Lesley en Hans Nienhuis vanaf de toegangsweg naar de IJsselcentrale. De reconstructie is nog niet klaar, maar wat we meteen zien is dat de bundelgeleiders rechts worden verwijderd en dat er twee 'open plekken' vallen. Eigenlijk gaat het lijnbeeld van de jukkenlijn er zelfs op vooruit.

03 maart 2014 ∙ Denkend aan Holland zie ik zware donaulijnen traag door oneindig laagland slingeren. Tsja Marsman, wie aan Holland denkt kan niet om de donaumast heen. Maar zo vertrouwd als we zijn met deze aanblik, zo'n grote vraag is de naam ervan. Ondanks gedegen onderzoek van de enthousiastelingen achter HoogspanningsNet is het nog altijd niet gelukt om een sluitend antwoord te vinden. Tijd voor zwaarder geschut: wie helpt er mee het raadsel te ontrafelen en maakt zich onsterfelijk in hoogspanningsland?

Classificatie van mastmodellen is een vak apart. Maar net als met de wolkenclassificatie van Luke Howard is er een redelijk werkbaar systeem voor. Het bestaat uit een handvol hoofdgroepen met eigen kenmerken, gebaseerd op de configuratie waarin de draden worden gedragen. En de namen zijn vaak al stokoud. Tonmast, schoormast, hamerkop, dennenboommast, kat… we staan er nauwelijks nog bij stil dat de herkomst van een van de meest gebruikte mastmodellen in dit rijtje, de donaumast, in nevelen is gehuld.

Donau doet denken aan een rivier in Duitsland, maar ook aan driehoek – een woord dat in andere talen meer met donau gemeen heeft dan in de onze. Een ingenieur die zo heet is ook niet uit te sluiten. Maar hoewel de circuits aan een donaumast inderdaad in een driehoekvorm hangen is daarmee nog niet bewezen dat dit de verklaring is. Ondanks gesprekken met ingenieurs, medewerkers van netbeheerders op voorlichtingsbijeenkomsten, oude documenten en uiteraard ook na een gezonde partij googelen heeft HoogspanningsNet het antwoord nog niet gevonden. De vraag staat nog steeds open. En niet alleen bij ons, want zelfs in oude documenten van meer dan vijftig jaar geleden wordt al gewag gemaakt van de onbekende herkomst van de aanduiding donaumast. 

Ben je of ken je iemand die het antwoord heeft op de donau-prijsvraag? Of heb je een tip? Laat het ons weren n wie weet ben jij degene die zich onsterfelijk maakt in het oneindig laagland met traag slingerende donaulijnen. We regelen een gepaste beloning. :-)

Foto's: donaumasten in de Nederlandse velden, beide van het 380 kV-koppelnet. Boven eentje in Nieuwerkerk, onder zoals we ze kennen van het Oostringtype (met de preekstoelen op de traversetoppen), vastgelegd door Chris van der Weide.

De HoogspanningsNet Netkaart voor je PC, browser, tablet en telefoon.

– Altijd het net op zak.

Meer info Handleiding FAQ GIS/KML

Actuele load

Waar zijn de netprojecten?

Kijk waar de netuitbreidingen zijn!
Netuitbreidingskaart TenneT
Netprojecten Elia
TYNDP Europa door ENTSO-E

Credits en copyright

Creative Commons Licentie

Tenzij anders vermeld, bevindt de content op deze website zich onder een CC BY-NC-ND-licentie.

Lees de volledige disclaimer hier.