HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Techniek

Mast van de Maand



Bl. 1103, 10 kV Hüthum - Elten
----------------------------------------------
In het Nederlandse elektriciteitsnet (overzeese eilanden uitgezonderd) treffen we bovengronds hoogspanning, tussenspanning en laagspanning aan, maar geen enkele netbeheerder heeft nog bovengrondse middenspanning in gebruik. Toch is er in Nederland nog bovengrondse 10 kV te vinden, maar je moet heel goed zoeken. Elten, een Duits dorpje op een heuvel op de grens met de Achterhoek, is na de oorlog een jaar of twintig in Nederlandse handen geweest en daarna teruggegeven aan Duitsland in wat later de Eltener Bütternacht is gaan heten. Het gevolg is dat het dorp nu in een onhandige perimeter ligt waarbij de heuvel de open zijde van deze lus ook nog eens afsluit. Het zuidwestelijk deel van Elten betrekt zijn stroom via een 10 kV middenspanningslijn die om praktische redenen een kort stukje door Nederland loopt. Drie houten palen staan op Nederlands grondgebied in een weiland. Het interessante is dat eenzelfde grenscorrectie en teruggave van geannexeerd gebied in Limburg voor precies de omgekeerde situatie heeft gezorgd. Daar kwam de 150 kV-lijn Buggenum - Maalbroek - Beersdal (destijds nog in aanleg of juist gereed) plotseling voor een aantal kilometers op Duits grondgebied te staan. Wanneer je niet meer op voet van oorlog staat zijn dit soort praktische zaken niet echt een probleem, al zijn het wel leuke artefacten die een roerige geschiedenis verraden.

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het Departement Leefomgeving (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Geen zorgen, dat is normaal.

Mastverrommeling


Doet dit ook jouw tenen kromtrekken?


Zoek je de netbeheerder?

Dat zijn wij niet. Ga naar de website van TenneT TSO (NL) of Elia (B).




Of ga naar ENTSO-E voor het Europese samenwerkingsverband tussen netbeheerders.

Berichtenarchief

Vakantietijd. Geniet ervan, en als er iets gebeurt zit HoogspanningsNet er net zo dicht bovenop als de ooievaars. Foto door forumlid Michel

(Foto uit de Bommelerwaard door forumlid Michel)

26 juni 2015 Op 26 juni om circa half elf in de ochtend ontstond een storing in station Rijswijk. De storing bevond zich in het 150 kV-gedeelte dat eigendom is van Tennet. Het onderliggende net van Stedin in delen van Den Haag en Rijswijk (circa 50.000 aansluitingen) raakte hierdoor spanningsloos. Een uur later was de spanning hersteld.

Over de oorzaak van deze storing hebben we geen details kunnen vinden of ontvangen. Aangezien de storing snel was opgelost en er zich geen persoonlijke ongevallen hebben voorgedaan, laten we de zaak verder met rust. Misschien dat er later spontaan nog wat aan het licht komt. Wat we in elk geval wel weten is dat de storing in Zeist, die eerder op de dag 11.600 aansluitingen trof, geen enkel verband houdt met de grotere storing in Den Haag. Beide storingen deden zich voor in de concessie van Stedin, maar de storing in Den Haag zat in het bovenliggende net. In Zeist zat de oorzaak wel in het net van Stedin zelf, daar was het een brand in een transformatorhuisje.

12 juni 2015 Op 27 maart 2015 om 09:37 uur deed zich iets voor wat al zeventien jaar niet meer was gebeurd: een fatale storing in het Nederlandse 380 kV-koppelnet. Ruim een miljoen aangeslotenen raakten spanningsloos in wat uiteindelijk de grootste stroomstoring in de moderne geschiedenis van Nederland bleek te zijn.

De storing zelf staat nog uitgebreid beschreven in de nieuwsberichten van 27 maart en op ons forum. Hoewel er zich geen persoolijk ongeval voordeed en er amper schade ontstond als in defect geraakte dingen, moest netbeheerder Tennet het flink ontgeleden in de media en de publieke opinie. De meest opmerkelijke conclusie van al die ophef was hoe betrouwbaar het elektriciteitsnet dus eigenlijk is: vrijwel niemand had eerder een stroomstoring van deze omvang meegemaakt.

Gewend aan het altijd functioneren van de samenleving en gewend aan continue real-time informatievoorziening gingen talloze mensen tijdens en vlak na de storing het internet op om wijzer te worden. De enorme omvang van de storing maakte zelfs dat gegoogle niet zonder problemen: alles ging met grote getallen en ook de server van HoogspanningsNet kreeg het eventjes heel heet toen vrijwel instantaan duizenden mensen op hetzelfde moment op de Tenet-netkaart en onze eigen netkaart doken. Het had weinig gescheeld of wij hadden het ook niet gehouden…

Nadat de spanning op het hoogspaningsnet van Noord Holland was hersteld kon de nasleep aanvangen. En daar hoort een onderzoek bij. Inmiddels is de storing onderzocht door Tennet en eveneens door het onafhankelijke KEMA (tegenwoordig DNV-GL). De samenvatting van deze onderzoeken staat nu online. Zoals altijd is er een samenloop van omstandigheden nodig om een N-1 redundant net op zijn knieën te dwingen, en dat was ook nu het geval. Een spontaan defect rakende pantograaf-railscheider vormde de laatste stap in een hele keten van ongunstige omstandigheden. Onderhoud op hetzelfde moment waardoor het station gedeeltelijk en tijdelijk niet N-1 veilig was, de topologie van het station zelf (de mogelijkheden tot verschakelingen) en zelfs een sterke westenwind die een vlamboog ver genoeg kon wegblazen om een harde sluiting te veroorzaken met de dakrails hebben bijgedragen, net als een gebrekkige visuele inspectie na een foutmelding. Het mag wat slap lijken om te constateren, maar domme pech door verkeerd samenvallende omstandigheden is als oorzaak voor deze storing ook van toepassing.
Het zal nog wel even duren voordat het publieke imago van Tennet niet meer met de grote storing van Diemen verbonden zal worden. Maar in dit alles moet niet vergeten worden dat zeventien jaar storingsvrije dienst van een landelijk koppelnet vrijwel een unicum is op de wereld. Ondanks de grote storing zit het Nederlandse 380 kV-netsteeds op het neusje van de zalm.

Foto's: railscheiders (pantograaftype) op Hessenweg. Het spontaan dienstweigeren van een dergelijke railscheider op Diemen halverwege de schakelhandeling was een cruciale stap in het ontstaan van de stroomstoring.

Voor wie verder lezen wil: download de samenvatting van Tennet van het onderzoek naar de stroomstoring hier.

07 mei 2015 ∙ Wat doe je als de plaatselijke N-weg een ander tracé krijgt en er daardoor precies een viaducttalud moet verschijnen op de plek waar ook een aantal hoogspanningslijnen hangen? Precies, dan moeten de draden wat hoger worden gehangen om ruimte te creëren. En dat is wat men deze dagen vlakbij Zwolle onderneemt.

Elegant verhoogde 380 kV.mast en nog te behandelen ex-220 kV-mastDe N340 tussen Zwolle en Dalfsen is een aardig drukke weg met een gelijkvloerse overweg in de spoorlijn naar Meppel. Dat is niet meer van deze tijd, zodat men de weg een flinke opknapbeurt geeft en het tracé een klein stuk opschuift in de richting van trafostation Zwolle-Hessenweg. Een viaduct vereist taluds en dat betekent dat de weg een aantal meters hoger komt te liggen dan normaal gesproken het geval zou zijn. Een aantal van de plaatselijke hoogspanningslijnen (en dat zijn er nogal wat zo vlakbij Hessenweg) houden geen rekening met deze verhoogde weg en moeten daarom zelf ook een stukje verhoogd worden. Het gaat in totaal om vier hoogspanningslijnen van heel verschillende ontwerpen.

Eén van de verbindingen is een 380 kV-lijn. Deze is inmiddels verhoogd door de mast een nieuw broekstuk te geven waarmee een meter of zes hoogte wordt gewonnen. Het moet gezegd worden dat dit zeer elegant en met respect voor het mastbeeld is gedaan. Wie het niet weet, zal nauwelijks opmerken dat de mast überhaupt verhoogd is. Voor de verbinding ernaast, een voormalige 220 kV-kijn die nu op 110 kV bedreven wordt, is de verwachting dat de verhoging iets meer gaat opvallen. Onder de bestaande mast voegt men een trapeziumvormig onderstuk toe, dat een andere hoek in de randstaven zal hebben dan de mast zelf. Maar zoals iemand van Tennet het uitdrukte: 'een beetje eiffelen is toegestaan'.

Nu nog onverstoord parallel lopende 110 kV-lijnen vlakbij HessenwegDe grootste verandering zal echter te zien zijn in de twee 110 kV-verbindingen die een paar honderd meter verderop richting de Weteringkade lopen. Deze lopen parallel, maar ze zijn van verschillende leeftijden en daardoor met twee verschillende mastontwerpen gebouwd. In beide verbindingen worden twee mastposities vervangen door een nieuw exemplaar dat van grote opvallende railings is voorzien. De vier nieuwe 110 kV-masten lijken door het afwijkend ontwerp flink uit de toon te gaan vallen met in ieder geval de oudste van de twee 110 kV-lijnen. Jammer, want de 380 kV-mast laat tegelijk zien dat er wel degelijk elegantere manieren bestaan om een reconstructie uit te voeren zodat het het mast- en lijnbeeld minder verstoort.

Voor wie wil kijken: afhankelijk van de weersomstandigheden wordt er de komende weken nog getakeld aan de ex-220 kV-mast en de twee 110 kV-verbindingen. De werkzaamheden zijn goed in het zicht vanaf de parallelweg van het huidige tracé van de N350. Geen tijd? Diverse mensen betrokken bij deze site houden het ook in de gaten, volg daarvoor dit forumtopic op ons forum.

Foto's: boven een blik op de reeds verhoogde 380 kV-mast (wat bijna niet opvalt!) en op de nog te verhogen ex-220 kV-mast ernaast. Het nieuwe onderzetstuk ligt al op zijn kant te wachten. Onder een blik op de huidige twee parallel lopende 110 kV-verbindingen, waarin in beide lijnen een mast wordt vervangen door een soort derde ontwerp met railings. Foto's door forumleden Tom Börger en ET.

22 april 2015 ∙ Een hoogspanningsnet is nooit af. Er is continu onderhoud, sloop, verzwaring en nieuwbouw nodig. Daarbij is een hoogspanningsnet een omgeving van maatwerk, zodat iedere klus net weer even anders is. Laten we eens kijken naar wat er momenteel qua nieuwbouw op het hoogste spanningsniveau gebeurt.

Nieuwe donaumast in Duitsland (foto door Peter Schokkenbroek)In het westen van Nederland is men tussen Beverwijk en Vijfhuizen begonnen met de Noordring van Randstad-380. Nieuwe verbindingen met een spanning tot en met 150 kV worden tegenwoordig meestal ondergronds aangelegd, maar zware koppelnetverbindingen van 380 kV worden in principe bovengronds aangelegd. En hoewel Tennet een paar weken terug met het bericht kwam dat er in de toekomst misschien voorzichtig meer 380 kV-grondkabel mogelijk is dan de huidige limiet van 20 kilometer (oh oh, zei de mastengek) kiest men tot nader order gewoon voor bovengrondse aanleg. Dat is met de techniek van nu het betrouwbaarst, goedkoopst en efficiëntst. De nieuwe lijnen bouwt men met de stilaan bekend rakende wintrackmasten. (Na wat nieuwe berekeningen is het trouwens wel de bedoeling dat de hoekmasten minder zullen doorbuigen dan bij de eerste generatie wintracks het geval is.)

In België verschijnt over enige tijd een nieuwe 380 kV-verbinding naar Zeebrugge in het kader van het Stevinproject. Maar reeds vandaag is men bezig met verbouwingen in een andere verbinding, die tussen Gramme en Van Eyck. Daar hangt momenteel maar één circuit in de dubbelvlagmasten en het wordt hoog tijd om de andere kant er ook maar eens in te hangen. Een flinke klus voor Elia en de onderaannemers.

In weer een andere richting, de nabijgelegen delen van westelijk Duitsland, is men nog veel drukker bezig met nieuwbouw. De energiewende trekt een zware wissel op het bestaande net, zodat HVDC, converterstations en ook nieuwe 380 kV-lijnen er aan de orde van de dag zijn. Ook Duitsland experimenteert men met enkele korte stukken 380 kV AC-grondkabels, maar nieuwe bovengrondse 380 kV-verbindingen worden er nog gewoon met vakwerkmasten gebouwd. Niets nieuws onder de zon (of boven de vele zonnepanelen)? Toch wel: ook de Duitse mastontwerpen lijken enigszins met hun tijd mee te gaan. In Nederland zijn we al geruime tijd gewend aan railings en aan stompe traversetoppen, maar nu lijken ook Duitse masten dit soort trekjes te gaan vertonen. De typisch Duitse, spitse traversen met een simpel vakwerk lijken te zijn ingeruild voor een ontwerp dat rechtstreeks lijkt te zijn overgenomen uit Zwolle-Meeden-Eemshaven. Of dat zo is vanwege de zware (gewicht) vierbundelgeleiders die men eraan wil hangen of dat het door een veranderd veiligheidsbeleid komt is ons niet bekend, maar een vakwerkmast blijft een vakwerkmast en gelukkig laat Duitsland ons zien dat het nog steeds kan.

Afbeeldingen: donaumast in een nieuwe 380 kV-verbindingen in Duitsland, vastgelegd door Peter Schokkenbroek. Donaumasten zijn zo'n beetje uitgevonden in Duitsland, dus tot zover niets vreemds. Maar de stompe traversetoppen en het atypische vakwerk van de trekschoren in de traversen lijkt zo te zijn overgenomen uit Zwolle-Meeden-Eemshaven. Kijk voor meer foto's in dit topic op ons forum.

De HoogspanningsNet Netkaart voor je PC, browser, tablet en telefoon.

– Altijd het net op zak.

Meer info Handleiding FAQ GIS/KML

Actuele load

Waar zijn de netprojecten?

Kijk waar de netuitbreidingen zijn!
Netuitbreidingskaart TenneT
Netprojecten Elia
TYNDP Europa door ENTSO-E

Credits en copyright

Creative Commons Licentie

Tenzij anders vermeld, bevindt de content op deze website zich onder een CC BY-NC-ND-licentie.

Lees de volledige disclaimer hier.