Coronaverschijnselen? Deze keer helpt een coronaring niet. Een mondkapje wel!

Hoogspanningstechniek

Mast van de Maand



Mast 08, Herbayum - Louwsmeer
----------------------------------------------
In het Nederlandse net is Friesland de plek waar het oorspronkelijke idee van een getrapt, vermaasd net het beste bewaard is gebleven. 110 kV is er de transportnetspanning en 220 kV is als koppelnet op enkele strategische stations verbonden met 110 kV en op twee plekken met de buurprovincies. Verder is er zeer weinig verkabeld. Vandaag staan we vlakbij Franeker, waar Ruben Schots deze 110 kV-donaumast vastlegde vlakbij de plek waar een spoorbaan wordt overkruist. Het PEB Friesland had net zoals veel andere provinciale elektriciteitsbedrijven haar eigen inzichten in wat handig en verstandig was qua lijnenbouw. Opvallend is dat er een parallel met Overijssel is te ontdekken: hamerkoppen werden in de jaren vijftig verruild voor donaumasten die in eerste instantie een redelijk complex vakwerk hadden, wat de ensemblage duurder maakt. Deze verbinding is uit 1965, een tijd waarin de IJsselmij al had gekozen voor pragmatischer mastontwerpen. Friesland zou dat stadium bijna overslaan en ging in de jaren 70 direct over op buismasten. Dat er daarna in veertig jaar maar heel weinig is veranderd aan het Friese hoogspanningsnet bewijst dat het strategisch goed in elkaar zit.

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het Departement Leefomgeving (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Geen zorgen, dat is normaal.

Mastverrommeling


Doet dit ook jouw tenen kromtrekken?


Zoek je de netbeheerder?

Dat zijn wij niet. Ga naar de website van TenneT TSO (NL) of Elia (B).




Of ga naar ENTSO-E voor het Europese samenwerkingsverband tussen netbeheerders.

Berichtenarchief

14 november 2014 ∙ Dit voorjaar ging aluminiumsmelter Aldel in Delfzijl failliet. Maar gisteren besloot grootaandeelhouder Kletsch Metal tot een doorstart. Dat is goed nieuws, en niet alleen voor de werknemers. Ook het elektriciteitsnet is erbij gebaat.

Dollardkabel in contextHet failliet van Aldel had meerdere oorzaken, maar de hoofdoorzaak was het hoge energietarief in Nederland. Ondanks dat het hele West-Europese elektriciteisnet aan elkaar is gekoppeld en er vrije handel mogelijk is, heeft ieder land nog steeds zijn eigen set regels ten aanzien van elektriciteit. In Nederland is elektriciteit daardoor relatief duur. Industriële verbruikers in Nederland hebben een stroomrekening die hoger is dan die van buitenlandse concurrenten. Dat kan flink oplopen en zelfs fataal zijn: ook Thermphos (Borssele) ging mede hieraan ten onder.

De hoge stroomprijs is wrang omdat er commercieel en elektrotechnisch geen harde noodzaak is om gescheiden prijsniveaus te hanteren wanneer de transportcapaciteit toereikend is. Dat is in de hele Eemsmond het geval. Dat de prijs desondanks hoog blijft is niet alleen het herrezen Aldel, maar ook Groningen Seaports en ESD-Sic een doorn in het oog. Ze kwamen met een opmerkelijke oplossing: een eigen kabel naar Duitsland leggen en op die manier rechtstreeks goedkoop vermogen uit Duitsland gebruiken. Wat er dan ontstaat is elektrotechnisch bizar. Een grondkabel die zuiver technisch geheel onnodig is omdat de beide netten toch al rechtstreeks verbonden zijn, maar die er wel voor zorgt dat men de hoge Nederlandse prijs kan vermijden om zo de concurrentie met datzelfde Duitsland aan te blijven kunnen. 

In Duitsland is elektriciteit goedkoper. Niet alleen door andere wettelijke bepalingen, maar ook omdat men soms met overcapaciteit zit door onvoorspelbare productie van zon- en windvermogen – iets dat met name in Noordwest Duitsland een grote vlucht neemt. Men stimuleert grootverbruikers daarom om 'op afroep' veel stroom te gebruiken wanneer het aanbod hoog is, om zo het net stabiel te houden. In feite zien we daar reeds wat op termijn in heel Europa zal gaan gebeuren. Het is in ons aller belang dat grote, op afroep beschikbare verbruikers ook binnen onze landsgrenzen op het net blijven hangen. Vermogen kan dan altijd nuttig aangewend worden. De doorstart van Aldel is meer dan die van een werkgever: het is ook een investering in het stabiel houden van het toekomstige stroomnet.

Afbeelding: door een rechtstreekse grondkabel naar Emden te leggen kunnen Aldel, Klesch en ESD-Sic de hoge Nederlandse prijs vermijden. Maar elektrotechnisch is het volstrekt onnodig: Duitse elektriciteit kan al lang via Diele en Meeden worden geïmporteerd. Maar omdat dat niet rechtstreeks is, gelden de duurdere Nederlandse wetten. De hele kabel is dus eerder politiek dan technisch.

13 november 2014 Terwijl het tumult over de Belgische elektriciteitsschaarste alle aandacht trekt, moeten we ondertussen niet vergeten dat er ook nog andere belangrijke dingen gebeuren in het geplaagde Belgisch hoogspanningsland. Zoals de start van het verdubbelen van de 380 kV-lijn tussen Gramme (vlakbij Tihange) en Van Eyck.

Werkzaamheden aan 380 kV-dubbelvlagmast bij Van Eyck, foto door Bavo LensDe verbinding (netkaart) zal naar 2 draadstellen van 380 kV gebracht worden, waardoor de transportcapaciteit aanzienlijk toeneemt. Na de voltooiing zal België in staat zijn om meer elektriciteit uit Nederland en Duitsland te kunnen importeren. Tegelijk wordt ook geanticipeerd op de sluiting van de centrale van Langerlo en kan een nieuwe centrale worden aangesloten. Kortom, een erg belangrijke investering voor Elia. 

Het omvangrijke project bestaat uit meerdere deelprojecten en op al deze deelprojecten zijn de werven momenteel bezig. Het zuidelijke deel van de lijn Van Eyck-Gramme is vandaag reeds uitgerust met twee circuits, maar het meest westelijke exemplaar wordt momenteel op 150 kV bedreven. Het opwaarderen naar 380 kV vereist enkele aanpassingen aan de hoogspanningspost Gramme. 

Ter hoogte van Zutendaal zit een aftak richting Langerlo. Deze is al voorzien voor 380 kV en kan dus makkelijk omgezet worden. Alleen is de 150 kV-post van Langerlo hier niet op voorzien. Daarom wordt er naast de centrale van Langerlo een nieuw 380/150 kV transformatorstation gesticht: André Dumont, vernoemd naar de Belgische geoloog die de steenkool in Belgisch Limburg ontdekte. Van Zutendaal tot Van Eyck hangt er momenteel slechts één draadstel in de masten. Hier wordt een tweede bijgeplaatst. Er wordt van noord naar zuid gewerkt: in Maaseik zijn de werken al bijna klaar, op grondgebied van Dilsen-Stokkem worden momenteel de kabels getrokken. In As zijn de voorbereidingen volop bezig en zullen over enkele dagen ook kabels getrokken worden. Op grondgebied Genk zijn er voorlopig nog geen werkzaamheden. 

Tenslotte moet er, om de lijn te kunnen aansluiten, in de post Van Eyck een nieuw schakelstation gebouwd worden. Hiervoor was bij de oprichting van de hoogspanningspost al ruimte voorzien, maar de aanleg zelf is nu pas begonnen. 
Al met al een interessant project dat we op deze plek zo goed mogelijk zullen volgen. Kijk voor meer informatie in het persbericht van Elia (download als PDF) of volg
op ons forum het topic over dit onderwerp.

Foto: de 380 kV-dubbelvlagmasten bij Van Eyck zijn ontworpen op twee draadstellen of circuits, maar het tweede circuit wordt nu pas daadwerkelijk aangebracht. Niet op tijd om deze winter te kunnen helpen in de strijd tegen het stroomtekort, maar nog steeds een interessante klus om van dichtbij te zien als je de kans krijgt. Foto door Bavo Lens.

30 oktober 2014 ∙ Al jaren was het een van de meest intrigerende vragen in Hoogspanningsland: de donaumast, het meest gebruikte mastmodel in Nederland, droeg een groot geheim met zich mee. Waaraan dankt het zijn aparte naam? Niemand wist het, zelfs ingenieurs en de netbeheerder niet. We schreven er ooit zelfs een prijsvraag over uit – niemand. Maar toch, uiteindelijk is er nu een aannemelijk antwoord.

IJsselmij Duits-type donaumast voor 110 kV bij VeenhuizenEnkele dagen geleden bereikte ons een email uit Duitsland. Een Duitse hoogspanningsgeïnteresseerde was op onze site op deze openstaande vraag gestuit. Hij verwees ons door naar de Duitse Chronik der Elektrotechnik: een relatief onbekende website van waarop in een diep verstopte, ellenlange pagina het jaar 1927 werd behandeld. Er stond één enkel zinnetje: "Okt. 1927 Inbetriebnahme 110-kV-Leitung Regensburg-Passau längs des Donautales und diese Mastentwicklung wird alsbald überall als 'Donau-Mastbild' übernommen [160][163]"  Regensburg en Passau liggen inderdaad beide in het zuid-Duitse deel van het Donaudal. En hoewel de 110 kV-verbinding in kwestie inmiddels niet meer bestaat, lijkt het na aanvullend onderzoek inmiddels voldoende aannemelijk om deze verklaring te accepteren. 

Het lijkt erop dat de term donaumast is ontstaan op gelijke wijze als het Maaswaaltje: er verscheen een configuratie en simpelweg als gevolg van de behoefte om deze met een naam aan te kunnen duiden verschenen wellicht meerdere namen, waarvan donaumast uiteindelijk degene was die het breedst gedragen raakte en het heeft gewonnen. Het woord donau is dus een blind toeval, voortgekomen uit de geografische plek waar het mastmodel voor het eerst op deze schaal werd toegepast.

Straat 150 kV-donaumasten bij GeertruidenbergToch is dit niet het hele verhaal. Meteen ontstaan er nieuwe vragen die iedereen met kennis van nethistorie al zal hebben opgemerkt: 1927 is behoorlijk recent. Inderdaad is de bewuste 110 kV-hoogspanningslijn tussen Regensburg en Passau zeker niet de eerste hoogspanningsverbinding geweest die deze geleiderconfiguratie gebruikte. Reeds lang voor 1927 werd zelfs in Nederland de driehoekige configuratie met de punt naar boven al toegepast met staande isolators op het niveau van 10 en 50 kV. En daar is glashard bewijs van, zoals we uitgebreid kunnen zien in het naslagwerk Hoogspanningsmasten van de PNEM van Tom Börger. Wat we concluderen is dat de term donaumast veel minder oud is dan de configuratie zelf. Enerzijds niet verbazend, want dat is met alle andere mastmodelnamen ook het geval. Maar het lijkt aannemelijk dat de verbinding Regensburg-Passau wel de eerste is geweest die de donauconfiguratie met hangende isolators grootschalig toepaste in Duitsland, waarna de spontaan verschenen aanduiding van dit mastmodel zich uitbreidde over eerst Duitsland en later over de rest van de wereld. 

Donaumasten voor 380 kV bij Krimpen aan den IJsselIn ieder geval acht HoogspanningsNet het voldoende aannemelijk om deze verklaring tot nader order te onderschrijven. De bron oogt betrouwbaar en de verklaring zelf is zowel geografisch, historisch alsook linguïstisch in orde. De tipgever zelf ziet geen meerwaarde in het eervol vermelden van zijn naam, maar de uitgeloofde prijs (een editie van de Mast van de Maand met een zelfgekozen donaumast) zal wel worden toegekend. En dat er nu straks voor één keer een Duitse donaumast in deze rubriek zal prijken… tsja, dat is nou echt interconnectie op hobbyniveau in actie.

Afbeeldingen: een donaumast draagt twee circuits op twee verdiepingen in een driehoekvorm met de punt naar boven. Er is geen land in west-Europa waar je geen donaumasten aantreft, maar in Duitsland en Nederland is dit mastmodel in allerlei subvarianten en netspanningen veruit het meest algemeen.

13 oktober 2014 ∙ Vorige week ontstond er consternatie over een rapport van het Nederlandse CPB over de kosten van beraamde offshore windvermogen. Een paar weken eerder was er al een koerswijziging met betrekking tot het aantal en de omvang van de parken geweest. Het gevolg? Kromme tenen op de berg in Arnhem…

Hoogspanningslijnen in BorsseleWindparken op zee moeten een rol gaan spelen in onze toekomstige elektriciteitsmarkt. Maar worden het nu tien kleine parken, drie grote parken of gaan ze misschien zelfs helemaal niet door? Opeens is niets nog zeker. En dat zorgt ervoor dat ze er in Arnhem op het hoofdkwartier van Tennet wellicht aardig de smoor in hadden deze week. 

De manier van aansluiten van windparken op het landelijke hoogspanningsnet verschilt per scenario. Kleine parken, zoals het Amaliapark, kunnen vaak gewoon op het bestaande 150 kV-net worden gehangen. Maar als de parken groter worden en een omvang van meerdere honderden megawatts bereiken is dat niet zo eenvoudig meer. De vermogensstromen zijn dan zo groot dat ook het net op het vasteland moet worden aangepast. En daar gaat het mis: de snelheid waarmee het hoogspanningsnet kan worden aangepast is veel trager dan de huidige wispelturigheid die de maatschappij en politieke besluitvorming te zien geven. Een grondkabel voor 150 kV (met een station erbij) kost al snel een jaar of drie, vier, om te realiseren. En een nieuwe 380 kV-hoogspanningslijn is al helemaal een nachtmerrie van vergunningen en procedures: er is een doorlooptijd van vijf tot acht jaar nodig voordat hij er staat. Maar de plannen en visies op windvermogen en de omvang van de productielocaties veranderen op dit moment meerdere keren per jaar.

Mammoetlijn door ETWaar en hoeveel moet het net verzwaard worden? Waar zijn stations en aanlandingslocaties nodig? Zodra een plan amper van de tekentafel is zodat de vergunningen en procedures in gang gezet kunnen worden, is het alweer achterhaald en kan de opzet alweer gewijzigd worden. En iedere wijziging kost opnieuw weer extra tijd. Het is dus zaak dat alle betrokken partijen in de ontwikkeling van windvermogen verder kijken dan de molens lang zijn. Niet alleen de turbines zelf, de emissierechten en het uitzicht vanaf het strand spelen een rol: het (onderbelichte) aspect van aansluiting op het hoogspanningsnet is minstens even belangrijk.Per saldo is de netstrategie een zeer complex spel. Ongezien, maar met een torenhoge inzet. 

Foto's: het aanleggen van hoogspanningslijnen (ook ondergronds) duurt vaak langer dan de bouw van een centrale of windpark. Maar een hoogspanningslijn moet ook zeker weer niet te zwaar worden uitgevoerd, zoals we achteraf kunnen constateren bij de Mammoetlijn in Groningen (onder, foto door forumlid ET). Dat maakt alles erg ingewikkeld.

10 september 2014 ∙ De ontploffing die zich woensdagmiddag rond 12.45 uur voordeed op het terrein van de Amercentrale (en die naar verluidt meerdere silo's met biomassa vernielde) heeft geen invloed op de elektriciteitsvoorziening.

Er is nergens een storing ontstaan op de nabijgelegen schakelstations en het licht blijft het overal gewoon doen. Voor meer informatie, zie hier (nos.nl) of hier (nu.nl).

De HoogspanningsNet Netkaart voor je PC, browser, tablet en telefoon.

– Altijd het net op zak.

Meer info Handleiding FAQ GIS/KML

Actuele load

Hoogspanningsagenda

Wat hangt ons boven het hoofd?
- (geen activiteiten bekend)



Heb je een tip? Meld 'm hier

Waar zijn de netprojecten?

Kijk waar de netuitbreidingen zijn!
Netuitbreidingskaart TenneT
Netprojecten Elia
TYNDP Europa door ENTSO-E

Credits en copyright

Creative Commons Licentie

Tenzij anders vermeld, bevindt de content op deze website zich onder een CC BY-NC-ND-licentie.

Lees de volledige disclaimer hier.