HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Mast van de Maand



Mast 19, Mosterdpot - Tusveld
----------------------------------------------
Het is december, dat betekent traditiegetrouw een dennenboommast. Zo mooi als vorig jaar krijgen we ze zelden, maar wat we dit jaar hebben is een kerstverhaal. Want de mast op deze foto heeft gedaan is maar weinig soortgenoten gegeven: hij is verplaatst. Als dat al gebeurt is het bijna altijd een klein hupsje van tien of twintig meter omdat de mastpositie opzij moest springen voor de aanleg van een nieuwe weg of spoorbaan. Maar deze mast is voor hoogspanningsbegrippen bijna geëmigreerd. Hij begon zijn bestaan in de jaren 60 ver achter de horizon, vijftig kilometer verderop in de viercircuitverbinding Zwolle Hessenweg - Zwolle Frankhuis. Die werd net voor 1990 vervangen door 380/110 kV combinatiemasten en twee grondkabels. Op twee na zijn alle originele masten toen verdwenen. Eentje is blijven staan waar hij stond, net west van de 110 kV-schakeltuin van Hessenweg, als afspanmast in aanloop naar de combinatielijn. Maar ook in Twente was rond de tijd van de sloop een nieuwe mast nodig voor de inpassing van het nieuwe trafostaton Tusveld. Dus heeft men een andere hoekmast van de voormalige lijn gedemonteerd en hier weer opgebouwd. Inmiddels staat de mast alweer langer op zijn nieuwe plek dan hij ooit in de (jawel) Mastenbroekpolder heeft gestaan. Succesvol verhuizen als hoogspanningsmast: het kán.

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het LNE (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Geen zorgen, dat is normaal.

Mastverrommeling


Doet dit ook jouw tenen kromtrekken?


Zoek je de netbeheerder?

Dat zijn wij niet. Ga naar de website van TenneT TSO (NL) of Elia (B).




Of ga naar ENTSO-E voor het Europese samenwerkingsverband tussen netbeheerders.

Berichtenarchief

07 mei 2015 ∙ Wat doe je als de plaatselijke N-weg een ander tracé krijgt en er daardoor precies een viaducttalud moet verschijnen op de plek waar ook een aantal hoogspanningslijnen hangen? Precies, dan moeten de draden wat hoger worden gehangen om ruimte te creëren. En dat is wat men deze dagen vlakbij Zwolle onderneemt.

Elegant verhoogde 380 kV.mast en nog te behandelen ex-220 kV-mastDe N340 tussen Zwolle en Dalfsen is een aardig drukke weg met een gelijkvloerse overweg in de spoorlijn naar Meppel. Dat is niet meer van deze tijd, zodat men de weg een flinke opknapbeurt geeft en het tracé een klein stuk opschuift in de richting van trafostation Zwolle-Hessenweg. Een viaduct vereist taluds en dat betekent dat de weg een aantal meters hoger komt te liggen dan normaal gesproken het geval zou zijn. Een aantal van de plaatselijke hoogspanningslijnen (en dat zijn er nogal wat zo vlakbij Hessenweg) houden geen rekening met deze verhoogde weg en moeten daarom zelf ook een stukje verhoogd worden. Het gaat in totaal om vier hoogspanningslijnen van heel verschillende ontwerpen.

Eén van de verbindingen is een 380 kV-lijn. Deze is inmiddels verhoogd door de mast een nieuw broekstuk te geven waarmee een meter of zes hoogte wordt gewonnen. Het moet gezegd worden dat dit zeer elegant en met respect voor het mastbeeld is gedaan. Wie het niet weet, zal nauwelijks opmerken dat de mast überhaupt verhoogd is. Voor de verbinding ernaast, een voormalige 220 kV-kijn die nu op 110 kV bedreven wordt, is de verwachting dat de verhoging iets meer gaat opvallen. Onder de bestaande mast voegt men een trapeziumvormig onderstuk toe, dat een andere hoek in de randstaven zal hebben dan de mast zelf. Maar zoals iemand van Tennet het uitdrukte: 'een beetje eiffelen is toegestaan'.

Nu nog onverstoord parallel lopende 110 kV-lijnen vlakbij HessenwegDe grootste verandering zal echter te zien zijn in de twee 110 kV-verbindingen die een paar honderd meter verderop richting de Weteringkade lopen. Deze lopen parallel, maar ze zijn van verschillende leeftijden en daardoor met twee verschillende mastontwerpen gebouwd. In beide verbindingen worden twee mastposities vervangen door een nieuw exemplaar dat van grote opvallende railings is voorzien. De vier nieuwe 110 kV-masten lijken door het afwijkend ontwerp flink uit de toon te gaan vallen met in ieder geval de oudste van de twee 110 kV-lijnen. Jammer, want de 380 kV-mast laat tegelijk zien dat er wel degelijk elegantere manieren bestaan om een reconstructie uit te voeren zodat het het mast- en lijnbeeld minder verstoort.

Voor wie wil kijken: afhankelijk van de weersomstandigheden wordt er de komende weken nog getakeld aan de ex-220 kV-mast en de twee 110 kV-verbindingen. De werkzaamheden zijn goed in het zicht vanaf de parallelweg van het huidige tracé van de N350. Geen tijd? Diverse mensen betrokken bij deze site houden het ook in de gaten, volg daarvoor dit forumtopic op ons forum.

Foto's: boven een blik op de reeds verhoogde 380 kV-mast (wat bijna niet opvalt!) en op de nog te verhogen ex-220 kV-mast ernaast. Het nieuwe onderzetstuk ligt al op zijn kant te wachten. Onder een blik op de huidige twee parallel lopende 110 kV-verbindingen, waarin in beide lijnen een mast wordt vervangen door een soort derde ontwerp met railings. Foto's door forumleden Tom Börger en ET.

22 april 2015 ∙ Een hoogspanningsnet is nooit af. Er is continu onderhoud, sloop, verzwaring en nieuwbouw nodig. Daarbij is een hoogspanningsnet een omgeving van maatwerk, zodat iedere klus net weer even anders is. Laten we eens kijken naar wat er momenteel qua nieuwbouw op het hoogste spanningsniveau gebeurt.

Nieuwe donaumast in Duitsland (foto door Peter Schokkenbroek)In het westen van Nederland is men tussen Beverwijk en Vijfhuizen begonnen met de Noordring van Randstad-380. Nieuwe verbindingen met een spanning tot en met 150 kV worden tegenwoordig meestal ondergronds aangelegd, maar zware koppelnetverbindingen van 380 kV worden in principe bovengronds aangelegd. En hoewel Tennet een paar weken terug met het bericht kwam dat er in de toekomst misschien voorzichtig meer 380 kV-grondkabel mogelijk is dan de huidige limiet van 20 kilometer (oh oh, zei de mastengek) kiest men tot nader order gewoon voor bovengrondse aanleg. Dat is met de techniek van nu het betrouwbaarst, goedkoopst en efficiëntst. De nieuwe lijnen bouwt men met de stilaan bekend rakende wintrackmasten. (Na wat nieuwe berekeningen is het trouwens wel de bedoeling dat de hoekmasten minder zullen doorbuigen dan bij de eerste generatie wintracks het geval is.)

In België verschijnt over enige tijd een nieuwe 380 kV-verbinding naar Zeebrugge in het kader van het Stevinproject. Maar reeds vandaag is men bezig met verbouwingen in een andere verbinding, die tussen Gramme en Van Eyck. Daar hangt momenteel maar één circuit in de dubbelvlagmasten en het wordt hoog tijd om de andere kant er ook maar eens in te hangen. Een flinke klus voor Elia en de onderaannemers.

In weer een andere richting, de nabijgelegen delen van westelijk Duitsland, is men nog veel drukker bezig met nieuwbouw. De energiewende trekt een zware wissel op het bestaande net, zodat HVDC, converterstations en ook nieuwe 380 kV-lijnen er aan de orde van de dag zijn. Ook Duitsland experimenteert men met enkele korte stukken 380 kV AC-grondkabels, maar nieuwe bovengrondse 380 kV-verbindingen worden er nog gewoon met vakwerkmasten gebouwd. Niets nieuws onder de zon (of boven de vele zonnepanelen)? Toch wel: ook de Duitse mastontwerpen lijken enigszins met hun tijd mee te gaan. In Nederland zijn we al geruime tijd gewend aan railings en aan stompe traversetoppen, maar nu lijken ook Duitse masten dit soort trekjes te gaan vertonen. De typisch Duitse, spitse traversen met een simpel vakwerk lijken te zijn ingeruild voor een ontwerp dat rechtstreeks lijkt te zijn overgenomen uit Zwolle-Meeden-Eemshaven. Of dat zo is vanwege de zware (gewicht) vierbundelgeleiders die men eraan wil hangen of dat het door een veranderd veiligheidsbeleid komt is ons niet bekend, maar een vakwerkmast blijft een vakwerkmast en gelukkig laat Duitsland ons zien dat het nog steeds kan.

Afbeeldingen: donaumast in een nieuwe 380 kV-verbindingen in Duitsland, vastgelegd door Peter Schokkenbroek. Donaumasten zijn zo'n beetje uitgevonden in Duitsland, dus tot zover niets vreemds. Maar de stompe traversetoppen en het atypische vakwerk van de trekschoren in de traversen lijkt zo te zijn overgenomen uit Zwolle-Meeden-Eemshaven. Kijk voor meer foto's in dit topic op ons forum.

13 april 2015 ∙ Het is geen enkele geïnteresseerde in de hoogspanningswereld ontgaan: de Belgische Elektriciteitschaarste. Dankzij de zachte winter en dankzij tijdig genomen maatregelen is het echter nergens tot acute problemen gekomen. En nu de lente is aangebroken hebben netbeheerder Elia en de FOD de campagne op stand-by gezet.

Logo van ElektriciteitinevenwichtDe ergste nood is eraf, men heeft het gered in België. Het afschakelplan is deze winter niet nodig geweest. Doel IV draait weer, de kou is uit de lucht en het duurt nog een half jaar voordat de volgende winter invalt. Tijd voor maatregelen en wat ademruimte op het net. Maar dat betekent nog niet dat alles nu ook in orde komt voordat de de aankomende winter in zal vallen. Nog steeds is de interconnectie Monceau-Chooz buiten dienst en het is nog niet bekend of er aankomende winter meer nucleaire capaciteit beschikbaar is dan op dit moment het geval is. Ook de volgende winter lijkt België nog afhankelijk te zijn van import uit het buitenland om voldoende capaciteit te hebben. Bij een strenge winter kunnen er dan ook volgend jaar opnieuw weer problemen ontstaan.

De FOD en Elia hebben daarom besloten om de OffOn-campagne niet geheel te beëindigen, maar hem dit jaar slechts op de slaapstand te zetten en hem in oktober weer aan te zwengelen. Een verstandige keus, maar of het woord slaapstand nu zo handig is gekozen in een hele campagne die er juist om draaide om onder andere de slaapstanden van apparaten zoveel mogelijk taboe te krijgen… tsja.

Afbeelding: ondertussen heeft het hele idee van OffOn een soort spin-off gekregen in de vorm van de site elektriciteit in evenwicht (www.elektriciteit-in-evenwicht.be). Op deze Belgische site, die voortbouwt op het werk van OffOn, wordt op een minder urgente en meer informerende toon dezelfde informatie gebracht over hoe het grootschalige elektriciteitsnet werkt en wat de problemen zijn die tot tekorten kunnen leiden. Ja ja, het lijkt erop dat onze St(r)oomcursus er een concurrent bij heeft!

27 maart 2015 De grote stroomstoring die zich vandaag in de late morgen voordeed in bijna geheel Noord Holland en een deel van Flevoland was de grootste ooit in Nederland, gerekend naar het aantal getroffenen. Ongeveer een miljoen huishoudens zaten één tot drie uur zonder stroom.

Uitvalsgebied storing Diemen (versie II) - klik voor een vergrotingDe oorzaak was ook voor hoogspannings-begrippen uitzonderlijk: een fatale storing in het 380 kV-net van Tennet. Op trafostation Diemen was men bezig met reguliere onderhoudswerkzaameden, waarbij er om 10.37 uur door nog onbekende redenen kortsluiting ontstond tussen twee zogeheten rails. Normaal gesproken wordt de kortsluiting dan direct afgeschakeld, waarna de stroom kan worden omgeleid over andere rails in het station. Dat kan omdat in het 380 kV-net alles redundant (dubbel) is aangelegd: elke component, rail en verbinding is dubbel uitgevoerd zodat onderhoud eenvoudig mogelijk is en een enkelvoudige storing nooit tot uitval zou mogen leiden. 

Maar vanwege een nog onbekende oorzaak gebeurde dat ditmaal niet: het redundante systeem viel ook uit waarna het station spanningsloos raakte en daarbij het onderliggende 150 kV-net van bijna heel Noord Holland en een deel van Flevoland met zich meenam. (Klik op het kaartje voor een vergroting.)

Het 380 kV-net is het hoogste niveau dat we hebben in het hoogspanningsnet. Met deze grote, zware verbindingen is het hele land aan elkaar gekoppeld. Uitval van deze koppelverbindingen en hoofdstations kan tot een zeer groot tekort leiden, want bij uitval van een net of station van het hoogste niveau zullen meestal de onderliggende regionale en lokale netten ook spanningsloos raken wanneer er niet voldoende lokale productie is om zelfvoorzienend te zijn – en dat is meestal het geval. Daarna de spanning er weer op krijgen is ook al niet eenvoudig: zodra de stroom weer wordt ingeschakeld zullen alle nog aangesloten verbruikers meteen vermogen gaan vragen, zodat de balans opnieuw verstoord raakt en de spanning overal onacceptabel zou zakken. Daardoor is het bij grote storingen nodig om de verbruikers stukje bij beetje na elkaar weer aan te sluiten zodat de onbalans bij iedere inschakeling klein genoeg blijft om geen problemen te veroorzaken.

Over deze storing met grote gevolgen zal het laatste woord nog lang niet gezegd zijn. Maar het is goed om even bij de feiten stil te staan in het geweld van alle wijzende vingers in de sociale media richting Tennet. Het is niet op zijn plek om te spreken van een zootje in Arnhem. Nederland heeft een van de betrouwbaarste hoogspanningsnetten ter wereld en de leveringszekerheid is ruim over de 99,99%. De storing van vandaag, in het 380 kV-net, is de eerste in zijn soort sinds zeer lange tijd: sinds 1997 had er zich geen enkele storing in het 380 kV-koppelnet voorgedaan die daadwerkelijk tot uitval leidde. En ook heeft zich geen enkel persoonlijk ongeval voorgedaan.

Lees verder bij Tennet, praat mee op ons forum of volg het nieuws bij de NOS of nu.nl.

Extra: bekijk het interview met Tennet-topman Mel Kroon in Nieuwsuur, waarin hij de situatie uitlegt. (Merk daarbij op dat Mel Kroon door interviewer Twan Huys onterecht wordt benaderd alsof hij Nederland groot onrecht heeft aangedaan. Ons advies: prik daar doorheen, negeer de toon die de interviewer aanslaat en bekijk de feiten die Mel Kroon uitlegt.)

Afbeelding: hoogspanningsnetten zijn hiërarchisch. De rode lijnen zijn hoogspanningslijnen van 380 kV: via deze verbindingen zijn hele landsdelen aan elkaar verbonden. Storingen in dit net hebben grote gevolgen (zie het gearcheerde gebied), maar ze zijn zeer uitzonderlijk.

Mededeling: vanwege grote drukte op deze site kan HoogspanningsNet traag reageren of soms uitvallen. Ook onze netkaart is niet zo snel als op andere dagen. We doen ons best om de site in de lucht te houden, maar we kunnen het niet garanderen.

27 maart 2015 ∙ Op hoogspanningsstation Diemen heeft zich een technische storing voorgedaan in het 380 kV-koppelnet. Een aanzienlijk deel van Noord Holland raakte om ongeveer 09.37 uur spanningsloos. Uiteindelijk zaten ongeveer een miljoen huishoudens gedurende één tot drie uur zonder stroom. Om circa 11.00 uur was de stroomvoorziening op hoogspanningsniveau hersteld en inmiddels zijn alle getroffen regio's weer onder spanning gebracht. Inmiddels is netbeheerder Tennet met een verklaring gekomen waarom de redundantie deze keer blijkbaar niet voldoende soelaas bood. Zodra er nog meer details bekend worden melden we het.
Lees de verklaring van Tennet hier (kan traag openen vanwege overbelasting of volledige uitval site Tennet).

15:57 uur: Update 6, tot zover nu bekend is hebben alle getroffenen weer stroom.

Zelf op de netkaart bekijken hoe het net in elkaar zit en waar de trafostations zijn? Bekijk hier de kaart van Tennet of download de gratis Google Earth netkaart voor thuis op de computer, telefoon of tablet.

De HoogspanningsNet Netkaart voor je PC, browser, tablet en telefoon.

– Altijd het net op zak.

Meer info Handleiding FAQ GIS/KML

Actuele load

@hoogspan op Twitter

Hoogspanningsagenda

Wat hangt ons boven het hoofd?
- (geen activiteiten bekend)



Heb je een tip? Meld 'm hier

Waar zijn de netprojecten?

Kijk waar de netuitbreidingen zijn!
Netuitbreidingskaart TenneT
Netprojecten Elia
TYNDP Europa door ENTSO-E

Credits en copyright

Creative Commons Licentie

Tenzij anders vermeld, bevindt de content op deze website zich onder een CC BY-NC-ND-licentie.

Lees de volledige disclaimer hier.