HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Mast van de Maand



Mast 133, Bas Warmeton - Ieper
----------------------------------------------
In de heuvels van zuidelijk Vlaanderen is een keur aan hoogspaningslijnen te vinden. Het is een gebied waar de rationalisatie van Elia (lees: het langzaam verdwijnen van 70 kV) nog maar weinig momentum heeft aangenomen en daarom valt er in dit gebied veel te zien voor de liefhebbers. Deze foto genomen door forumlid Ppijn1 (topic) toont een interessante situatie. 70 kV opgehangen aan zadelmasten (een variant op het delta-ontwerp) zien we zo her en der wel vaker, maar vrijwel altijd zijn dat dan betonnen palen met een zadelhoofd. Alleen, wat doe je als je een dalletje moet overkruisen? Moeilijk doen met hanggewichten of met vaste verankering kan je natuurlijk proberen, maar hier is wat anders gedaan: men heeft gekozen voor een hogere mast, zodat deze alsnog een voldoende dragende functie kreeg om op normale wijze de draden te kunnen bevestigen. Voor die extra hoogte waren kennelijk geen betonnen palen voor voorhanden, zodat men koos de mast uit te voeren met een vakwerktoren. Het levert een rank en ijl mastje op waarvan de symmetrie alleen wordt doorbroken door de twee mastbordjes op driekwart van de toren. Het is beduidend hoger, maar stiekem alsnog wel minder opvallend dan die plompe staaf beton.

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het Departement Leefomgeving (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Geen zorgen, dat is normaal.

Mastverrommeling


Doet dit ook jouw tenen kromtrekken?


Zoek je de netbeheerder?

Dat zijn wij niet. Ga naar de website van TenneT TSO (NL) of Elia (B).




Of ga naar ENTSO-E voor het Europese samenwerkingsverband tussen netbeheerders.

Berichtenarchief

24 december 2015 Het had wat heipalen in de aarde, maar dan heb je ook wat. De verhuizing van ons forum naar een andere host is voltooid. Sinds gisteren is er een eind gekomen aan anderhalve maand hinderlijk congestiemanagement op het uploaden van bijlagen.

AfgeschakeldDe reden om het forum te verhuizen was noodzakelijk om het zelf hosten van afbeeldingen als bijlagen ook in de toekomst mogelijk te houden. Ooit is de keuze gemaakt om onafhankelijk te willen blijven van allerlei online hostingsites. Maar er bevonden zich binnen het vorige hostingpakket geen realistische mogelijkheden meer om de forumdatabase verder te kunnen laten groeien. Een hinderlijke rem op het toevoegen van het aantal bijlagen per persoon per dag was het gevolg.

Inmiddels zijn deze problemen opgelost en kunnen (binnen redelijke grenzen) gewoon weer hoogspanningsfoto's en bestanden als bijlage worden gehost door leden van het forum. Net op tijd, want de kerst en de donkere winteravonden zijn traditioneel goede tijden voor zwaarder forumgebruik. Het netbeheer dankt de producenten van vermogen op het forum voor hun geduld. En bij wijze van tegemoetkoming voor de overlast zal er versneld werk worden gemaakt van een batch uploadfunctie.

16 december 2015 Hoogspanningslijnen worden steeds populairder. Dat klinkt vanuit onze context prachtig, maar helaas gaat de hernieuwde populariteit niet over de kunst van verantwoordelijk netbeheer of over de historie en techniek van hoogspanningslijnen. Nee, het gaat ordinair om het metaal waar de spullen van gemaakt zijn. In het bijzonder koper. 

Koperdieven hebben hier het nakijkenLang geleden werden de draden en de bliksemafleiders van hoogspanningslijnen nog van koper gemaakt. En koper, dat wordt al sinds de prehistorie gestolen. In de oorlog werden hoogspanningsdraden (net als kerkklokken) soms geconfisqueerd door de bezetter omdat het koper nodig was om granaathulzen en munitie van te maken. Sinds de jaren 50 deden aluminium en nog later legeringen zoals ASCR en AMS hun intrede: koperen hoogspanningskabels raakten achterhaald en werden niet meer toegepast. Maar in oude hoogspanningslijnen waarin met name de bliksemdraden nooit zijn vervangen, hangen nog steeds de originele koperen draden.

Of beter gezegd hingen, want steeds vaker worden deze draden ontvreemd. Deze keer zijn het particuliere dieven. Overdag kijken ze naar met name oude verbindingen (aan het mastontwerp te herkennen, in dit geval een nadeel) om te zien of de bliksemdraden groen uitslaan. 's Nachts, op nachten met weinig wind, breken ze in op trafostations door hekken kapot te knippen, of klimmen ze in de masten en knippen de koperen bliksemdraden los. Voor een opbrengst van niet meer dan een paar honderd euro wagen ze hun leven en brengen ze niet alleen de leveringszekerheid, maar ook de levens van andere mensen in gevaar. Soms laten ze losse uiteinden gewoon bungelen, waar ze tegen de fasedraden aan kunnen komen zodat er kortsluiting ontstaat of onderdelen vlak boven de grond onder directe spanning kunnen komen te staan.

Onder andere Tennet is dat behoorlijk zat aan het worden. De laatste tijd worden er steeds zwaardere maatregelen genomen, met name in Limburg. DNA-spray, camera's in de masten, bewaking door gecamoufleerde militaire commando's die 's nachts langs de hoogspanningslijnen patrouilleren.

Er zijn zelfs nog andere methoden die wij hier niet noemen om niemand wijzer te maken. (Zelfcensuur op HoogspanningsNet? Het moet verdorie hier niet gekker worden.) De politie is eveneens betrokken en is extra alert op koperdiefstal en handel in grote partijen koper: een rol roestig, zwaar koperdraad is per definitie verdacht.

Misschien ontkomen we er niet aan om op termijn alle oude koperen bliksemdraden preventief te vervangen door ander materiaal, of om de hekken van trafostations te verzwaren om levensgevaarlijke situaties met dieren of met spelende kinderen te voorkomen. (Een gat in het hek – spannend, laten we er doorheen kruipen!) Maar wat het beste zou helpen is meer gezond verstand bij koperdieven. Je leven wagen tussen 150.000 volt voor een paar kilo koperdraad… ja, dan zit er ook bij jezelf een draadje los.

Foto: een van de manieren om koperdiefstal te bevechten. DNA-spray is een speciale coating met een unieke chemische code. Die maakt de partij koper herkenbaar als het na diefstal ergens anders wordt aangetroffen. De coating is niet af te borstelen en ook de handen van de dieven en handelaars vertonen na aanraking nog wekenlang de sporen ervan. De pakkans neemt daardoor enorm toe. Foto door Roelof Hartholt.

01 december 2015 ∙ De titel Fossiel van de Dag, die België gisteren op de klimaattop in Parijs binnenhaalde, lijkt eerder een sneer te zijn richting de Brusselse trage politiek dan richting de praktijk. Nota bene op dezelfde dag werd een nieuw record gevestigd met de windproductie in het land: 38,6 GWh. En ook in het hoogspanningsnet zijn de tekenen van een groener wordend België te zien. Het Stevinproject is in principe een voorbeeld van hoe België juist wél inspeelt op vergroening.

Het Stevinproject draait om een forse netverzwaring in de verbinding tussen de kust (Zeebrugge) en de aansluiting op het landelijk koppelnet ter hoogte van Horta. Een opmerkelijk groot project wanneer we kijken naar het tempo en de omvang van telkens maar veranderende inzichten in producielocaties en geprefereerde productiemethoden. Die zwalken heen en weer op het ritme van de landelijke politiek en de grondstofprijzen, die de laatste jaren haast per seizoen sterk lijken te veranderen. Dat is lastig voor de netbeheerders omdat de doorlooptijd van een nieuwe zware hoogspanningslijn tussen vijf en tien jaar zit: veel langer dan die van een windpark of centrale aan de kust. Grote projecten die lang duren hebben daardoor een hoog risico op achterhaaldheid, kapitaalvernietiging of andere problemen.

Het Stevinproject is echter redelijk immuun voor deze problemen. Deze zware hoogspanningslijn is voor een belangrijk deel nodig doordat het offshore windvermogen in de Belgische Noordzee hand over hand toeneemt. Netbeheerder Elia heeft daarom besloten geen halve maatregelen te nemen en een zware 380 kV-verbinding aan te leggen. Zwaar genoeg om alle windvermogen aan land te brengen en ook te kunnen voorzien in een toekomstige koppeling met Engeland via een aan te leggen HVDC-kabel (de NEMO-link). Het bestaansrecht en de noodzaak van Stevin is daardoor robuuster dan soortgelijke projecten die Nederland ondernam, zoals het deels geflopte Noordwest-380.

De werken aan Stevin vorderen gestaag. Station Horta is zo goed als gereed, de eerste mastaanpassingen en nieuwbouw zijn druk bezig en ook is Elia inventief geweest met het oplossen van die kleine, irritante praktische problemen die je bij elk project ad-hoc aantreft. Wat doe je als je een bestaande 150 kV-verbinding moet overkruisen terwijl de stroom daar onder geen beding af mag? Een juk ter bescherming bouwen is dan niet mogelijk. Dus Elia besloot om een cantileverkraan te verbouwen tot improvisatiejuk, waarna die gewoon in zijn geheel over de draden heen gedraaid kon worden. Ziezo, in een wip het hele probleem opgelost. Dat zijn de oplossingen waar we van houden.

Voor meer foto's en informatie, kijk op ons forum in het Stevintopic, op www.stevin.be of neem een abonnement op de Stevin-nieuwsbrief.

Foto's: Overgangsstation Gezelle in aanbouw, gezien vanuit de lucht (foto door Bavo Lens). We zien een gebouw, de fundamenten voor twee opstijgpunten en vooral de onderkant van een hele grote hoogspanningsmast. Klik erop voor een vergroting, dat verdient deze foto. Onder: de inventieve oplossing van Elia om een veiligheidsjuk te bouwen zonder afschakeling. Sorry voor de mist, daar kunnen we helaas niets aan doen.

17 november 2015 Waarschijnlijk worden er op de berg in Arnhem vandaag de nodige flessen champagne ontkurkt. Want waar Tennet de laatste tijd nieuwtjes had over een bescheiden projectje rondom dynamic line rating in de verbinding Dodewaard-Lageweide, is er nu daadwerkelijk reden voor een flinke fuif. Tennet heeft het eigendomsrecht op het totale 150 kV-net van de provincie Utrecht verworven.

Tweevlaksmast tussen Lageweide en Breukelen, foto door Michel van GiesbergenWe ontkomen niet aan een klein beetje geschiedenis. In de periode tussen 1998 en 2004 werd door de Nederlandse overheid (conform Europees beleid) besloten dat elektriciteitsproductie los moest komen van het netwerk. Iedereen was dan vrij om zelf een energieleverancier te kiezen en daarmee werd vijhandel en marktwerking op het elektriciteitsnet mogelijk. Deze gang van zaken is beter bekend als de combinatie van de WON (Wet Onafhankelijk Netbeheer) en de Splitsingswet. Sinds deze twee van kracht zijn geworden, is Tennet in Nederland aangewezen als landelijk netbeheerder van het hoogspanningsnet van 110 kV en hoger. De positie van Tennet is neutraal ten opzichte van producenten en klanten. Het bedrijf zelf  is in handen van de Nederlandse Staat en alle hoogspanningslijnen die ze bezitten zijn dus indirect eigendom van alle zestien miljoen Nederlanders zelf. Netneutraliteit is een van de kernwaarden van een modern hoogspanningsnet. (Meer weten? Lees verder in deel zes van de St(r)oomcursus.)

Tennet begon in 1998 met het koppelnet van Saranne (220- en 380 kV). Tussen 2007 en 2012 werden de 150- en 110 kV-netten van diverse provincies en regionale netbeheerders overgekocht en zo werd het hoogspanningsnet langzaam maar zeker in staatsbezit gebracht. Maar het plaatselijke 150 kV-net van de Rotterdamse haven en van de provincie Utrecht, beiden in handen van Stedin, bleken lastig te zijn. Deze netten waren via een gecontracteerde cross-border lease niet zomaar op stel en sprong in staatseigendom te krijgen, zodat het gedurende enkele jaren een bijzonder ingewikkelde juridische constructie moet zijn geweest om deze hoogspanningslijnen toch neutraal te kunnen beheren. 

Maar inmiddels is die constructie beëindigd. Op nieuwjaarsdag werd het Botleknet al overgenomen en met het zetten van een krabbel (en vermoedelijk ook met het lappen van enkele miljoenen) is Tennet sinds vandaag de eigenaar geworden van het 150 kV-hoogspanningsnet van de provincie Utrecht. 

Opnieuw is een volgend deel van het hoogspanningsnet nu in staatshanden gekomen. Maar is de WON nu na elf jaar nu voltooid? Nee, er zijn nog wat rafelrandjes. Het Randmerennet van Liander bevindt zich nog onder een crossborder-lease (CBL), zodat daar nog een soortgelijke operatie wacht. En netbeheerder Delta (Zeeland) is niet bepaald blij met de Splitsingswet. Daar loopt momenteel nog een rechtszaak. Ook zien we dat er steeds meer commerciële aansluitingen op het hoogspanningsnet komen, van zware klanten en zware producenten, soms met een eigen subnet dat toch weer akelig dicht in de richting van een transportnet kruipt… Kortom, waar aan de ene kant consolidatie plaatsheeft, is er altijd weer verwatering op andere fronten. En zo blijven we altijd weer bezig met nieuwe dingen – precies zoals dat hoort.

Foto: Michel van Giesbergen fotografeerde deze mast in de verbinding Lageweide-Breukelen. Sinds vandaag is die in handen van Tennet gekomen, samen met twee andere verbindingen naar Zeewolde en Dodewaard. Alleen het Randmerennet van Liander is nu nog niet in Tennetbezit.

23 oktober 2015 De reconstructie van het 110 kV-net in het oosten van Drenthe is de afgelopen weken een nieuwe fase ingegaan: men is weer begonnen met sloop. Deze dagen worden de acht onttakelde donaumasten tussen Zwinderen en Veenhuizen weggehaald, samen met de negen overgebleven deltamastjes bij Veenoord.

Situatie bij VeenhuizenTussen Hoogeveen en Veenoord loopt een oude 110 kV-verbinding waarop ter hoogte van Zwinderen een aftak zat waarmee Coevorden van stroom werd voorzien. Halverwege wordt die overkruist door de combinatieverbinding Zwolle-Meeden, waar eveneens 110 kV onderaan hangt, maar dan met een grotere capaciteit. Door vanuit Hardenberg een grondkabel naar Coevorden te leggen (bijna gereed) en de aftak vanaf Zwinderen op Zwolle-Meeden aan te sluiten kan men de capaciteit flink opvoeren. Het gevolg is wel dat het gedeelte van de aftak tussen Zwinderen en mast 97 van Zwolle-Meeden overbodig is geraakt. Twee jaar geleden werden de draden er al af gehaald en vorige week zijn de masten zelf verwijderd. Jammer voor de mastengekken, maar het type mast is zeer algemeen. Iets unieks raken we er niet door kwijt.

Veenoords bokje in onttakelde toestandHelaas is dat anders voor de negen deltamastjes bij Veenoord. Dat zijn de laatste in hun soort, en met hun sloop verdwijnt een uniek mastmodel voorgoed uit de Nederlandse velden. Slechts één exemplaar (in privaat bezit, Avebe Musselkanaal) blijft nog in functie. Twee weken geleden zijn de draden er al afgehaald en aankomend weekend wordt de hoekmast vlak naast de A37 weggehaald. Zodra de maïs eraf is zullen de andere exemplaren vermoedelijk spoedig volgen. Als mastengekken zullen we dit mastmodel zeker gaan missen.

De mastjes moesten wijken omdat ze een circuit van 65 MVA droegen en niet in staat waren om geleiders voor 270 MVA te dragen: de nieuwe standaard voor het gebied. Zelfs voor hoogspanningslijnen lijkt zo'n opschaling nogal overkill, zeker in een krimpregio. Maar vanwege historische redenen had dit landsdeel van oudsher eigenlijk een te zwak net. Om dat uit te compenseren, en vanwege de toename van decentrale productie in het gebied (windparken, WKK, zonnedaken) is deze reconstructie nodig.

Foto's: vorige week geschoten beelden van de aanblik van het masttype dat onder ingewijden naam heeft gemaakt als 'Veenoords bokje'. Zonder draden een desolaat gezicht. Dat geldt ook voor onttakelde Duits-type IJsselmij-donaumasten. Netstrategisch goed uit te leggen, maar voor mastengekken wordt het toch al lege Drentse land er helaas niet boeiender op.

De HoogspanningsNet Netkaart voor je PC, browser, tablet en telefoon.

– Altijd het net op zak.

Meer info Handleiding FAQ GIS/KML

Actuele load

@hoogspan op Twitter

Hoogspanningsagenda

Wat hangt ons boven het hoofd?
- (geen activiteiten bekend)



Heb je een tip? Meld 'm hier

Waar zijn de netprojecten?

Kijk waar de netuitbreidingen zijn!
Netuitbreidingskaart TenneT
Netprojecten Elia
TYNDP Europa door ENTSO-E

Credits en copyright

Creative Commons Licentie

Tenzij anders vermeld, bevindt de content op deze website zich onder een CC BY-NC-ND-licentie.

Lees de volledige disclaimer hier.