HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Mast van de Maand



Mast 83, Apeldoorn - Katteberg
----------------------------------------------
Het is vakantietijd en we gaan niet zo veel naar het buitenland dit jaar zodat het op de snelwegen in Nederland extra druk is. Dat was vorig jaar niet zo want op deze foto die Tom Borger heeft gemaakt rijden er niet zoveel auto's op de A50 en mast 83 heeft een rustig uitzicht. Deze mast staat in een 150 kV verbinding uit 1949 die eerst tussen Nijmegen en Apeldoorn liep maar later kwamen station Elst en station Katteberg erin. De mast zelf is veel jonger, die is uit ongeveer 1990 toen de A50 werd aangelegd en twee masten van de verbinding werden vervangen door hogere nieuwe masten. Het is een drievlaksmast met de toren van een PGEM tonmast en hij is extra hoog. Dat ziet er vanaf de weg op de foto indrukwekkend uit en misschien is het ook wel heel erg aan de hoge kant want hij staat ook op een heuvel en de hele hoge lantaarnpalen passen gewoon onder de draden.

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het Departement Leefomgeving (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Geen zorgen, dat is normaal.

Mastverrommeling


Doet dit ook jouw tenen kromtrekken?


Zoek je de netbeheerder?

Dat zijn wij niet. Ga naar de website van TenneT TSO (NL) of Elia (B).




Of ga naar ENTSO-E voor het Europese samenwerkingsverband tussen netbeheerders.

Berichtenarchief

11 februari 2016 ∙ Terwijl Tennet in het westen van het land bezig is donaumasten voor wintracks in te ruilen en Elia de handen vol heeft aan het Stevinproject, zitten ook wij niet stil. Op de achtergrond wordt druk gewerkt aan een nieuwe stap met de eigen netkaart: we gaan databased. Dat biedt kijk op grote nieuwe ontwikkelingen.

Ooit ontstaan uit onvrede over de bestaande netkaarten die anno 2011 niet voldeden aan onze eigen behoeften, begon de HoogspanningsNet Netkaart simpel: een KML-bestand (Google Earth) van Nederland dat handmatig geüpdate moest worden. Dankzij monnikenwerk van steeds meer vrijwilligers kwam België erbij, het onmogelijk geachte 50 kV-net werd in kaart gebracht, klantaansluitingen werden achterhaald en grondkabeltracés werden natuurgetrouw opgediept. Door verandering in een weblinkmap werd automatisch de meest recente versie van de server gehaald. Inmiddels is het waarschijnlijk de beste gratis netkaart van Nederland en België die er is. 

En dat proces van nieuwe dingen en verbeteringen toevoegen gaat onverminderd door. Vanaf de volgende versie wordt de netkaart database-gegenereerd. Binnen de groep vrijwilligers kan iedereen met voldoende rechten een actualisatie doorvoeren zonder tussenkomst van een eindredactie, zodat actualisaties meteen doorkomen. Release cycles zullen dan alleen nog nodig zijn voor technische updates, maar niet meer voor actualisatie van de data. De kaart is dan altijd actueel. Dankzij een log blijft elkaars werk controleerbaar zodat een hoge mate van betrouwbaarheid wordt gewaarborgd.

Een database-netkaart maakt het mogelijk om met zoom levels te werken. Als sommige dingen pas bij inzoomen hoeven worden getoond, verdwijnt de laatste drempel op weg naar een spectaculaire nieuwe aanvulling voor in ieder geval Nederland. Er zijn er ruim 13.000 en straks krijgen ze allemaal hun plek op de kaart: alle individuele hoogspanningsmasten. Onder andere met dank aan Jan Willem van Aalst (OpenTopo) is het gelukt om alle duizenden masten te karteren, waarna we ze van hun spanning en mastnummer konden voorzien. De netkaart wordt daarmee voor mastengekken opeens een buitengewoon handig stuk gereedschap. 

Ook voor een heel andere groep gebruikers, de netstrategen, zit er een grote verbetering aan te komen. Dankzij ijverig speurwerk door zes vrijwilligers is voor ieder trafostation in Nederland en België uitgezocht wat de secundaire zijde voor (midden)spanning voert. Staat er bijvoorbeeld 6, 10, 12, 13, 15 of 23 kV op het middenspanningsnet van Randomstad? Vroeger moest je daarvoor graven in de KCD's, maar straks is letterlijk één blik op de kaart voldoende. 

Wanneer V5.0 live gaat is nog niet helemaal rond. Alles draait op vrijwilligers, dus gun ons de tijd die we nodig hebben om geen half werk af te leveren. Maar het lijkt erop dat de secundaire spanningen aan de trafo's zullen hangen nog voordat er weer blad aan de bomen hangt.

Afbeeldingen: twee screenshots van de HoogspanningsNet Netkaart V5.0 Beta. Middenspanning op de stations wordt straks getoond via het pictogram- De mastposities met mastnummer verschijnen bij dieper inzoomen. Wat je hier niet ziet (maar wat wel van belang is) is dat alle entiteiten vanuit een database worden gegenereerd. Voor de gebruiker betekent dit nog meer actualiteit en voor de vrijwilligers die aan de kaart werken betekent het een grote toename in gebruiksgemak. Win-win.

30 januari 2016 ∙ Op 31 januari tussen 19.00 en 20.00 uur wordt op de Nederlandse Radio 1 in het programma Reporter Radio (KRO-NCRV) een reportage uitgezonden rondom de aanleg van Zuid-West 380, tracédeel Borssele-Rilland.

Er wordt ingegaan op nut en noodzaak van de netverzwaring en de vorm waarin dit zal gebeuren. Het huidige plan is de aanleg van een nieuwe bovengrondse verbinding met wintrackmasten, maar de bestaande verbinding (welke technisch nog een stukje verzwaard kan worden) blijft onaangeroerd. Dat doet wat wenkbrauwen fronsen. Waarschijnlijk maakt de aansluitverplichting van het productiepark in Borssele het onmogelijk, of wordt het door de netbeheerder niet als voldoende zinvol gezien omdat het op de lange termijn alsnog onvoldoende is om het bestaande knelpunt samen met 1400 MW nieuw beraamd windvermogen te kunnen wegnemen.

Een nieuwe verbinding lijkt dan logisch. Toch roept dit vragen op bij o.a. bewoners van het gebied. Daardoor zijn alternatieve visies ontstaan. Door de bestaande verbinding alsnog te verzwaren en de producenten in Borssele schadeloos te stellen, zou men bijvoorbeeld enkele jaren de bouw van de nieuwe verbinding kunnen uitstellen. De druk is dan (even) van de ketel, zodat men zich in relatieve rust kan herbezinnen op de toekomst. Ook zouden de offshore-windparken kunnen worden aangesloten met HVDC, waarna de zeekabels relatief straffeloos een stukje langer gemaakt kunnen worden. Het onshore converterstation zou dan op Rilland zelf kunnen worden gebouwd in plaats van op Borssele. HVDC met converters is duurder dan wisselstroom, maar anderzijds komt er dan 1400 MW minder windvermogen binnen op Borssele. Verzwaring van de bestaande verbinding biedt dan wel langdurig soelaas, zodat de nieuwe (eveneens dure) wintrackverbinding dan niet nodig is. Tenzij men backupvermogen op Borssele wil bouwen voor als het niet waait. Maar daarvoor zijn weer geen concrete aanwijzingen bekend.

Journaliste Marjolein van Pagee heeft onderzoek gedaan binnen dit complexe vraagstuk. In de reportage wordt het verhaal zo begrijpelijk mogelijk uitgelegd en in meerdere contexten geplaatst. Voor geïnteresseerden in Hoogspanningsland biedt het een mooie kans om nieuwe argumenten en inzichten op te doen.

Luister de uitzending hier terug.

Afbeelding: Borssele is een van de drie plekken die door de Nederlandse overheid zijn aangewezen voor grootschalige energieproductie. Op de foto zien we verbindingen van 150 kV. De vermogens waar het project Zuid-West 380 om draait zijn echter zo groot dat ze zich afspelen op het niveau van het 380 kV-netvlak. Foto door Michel van Giersbergen.   

09 januari 2016 Het lijndansen dat plaatshad in het noorden van het land gedurende het 'straatschaatswintertje' resulteerde in spanningsdippen en ook in enige (gelukkig kleine) schadegevallen aan de hoogspanningslijnen. Daarvan heeft zich er nu een gemanifesteerd in de vorm van een losgeraakte draadklem.

Over de precieze aanleiding en het exacte onderdeel dat bezweek hebben we nu nog geen informatie, maar RTV Noord heeft enkele foto's online staan. Het lijkt erop dat bij een van de onderste circuits van de 220 kV-verbinding één van de twee geleiders per fasedraad (het zijn tweebundels) is losgeraakt uit de bevestigingsklem onder de isolators, die ter plaatse in een halfverankering hangen. De draad is daardoor enkele meters omlaag gezakt, maar nog altijd zes meter boven de grond (op nog steeds veilige hoogte) blijven hangen. Vandaag wordt een en ander door Tennet gerepareerd. Gelukkig een vrij eenvoudige klus.

Het is zeer waarschijnlijk dat schade door het lijndansen de oorzaak is. Dat is goed en slecht nieuws tegelijk. De aard van het probleem is dus bekend, maar het betekent wel dat er nog een heleboel inspectiewerk voor de netbeheerder zit aan te komen om alle beschadigingen aan de verbindingen zo snel mogelijk te inspecteren en te repareren.

Achtergrond: Lijndansen en stroomdippen – alles in een notendop

05 januari 2016 Rond 17.00 uur gaf netbeheerder Tennet te kennen dat de problemen met het lijndansen (en bijbehorende spanningsdippen) in het noorden van Nederland voorbij lijken te zijn. Voor zover nu te voorzien valt lijkt de kans klein dat de weersituatie in de aankomende dagen nog aanleiding gaat geven tot hernieuwd lijndansen. Op de berg in Arnhem kan Tennet opgelucht ademhalen, maar wel met een kater.

LijndansenVerder heeft Tennet per helikopter een gedeelte van de lijnen geschouwd om erachter te komen of er beschadigingen zijn ontstaan. Dat moest vanuit de lucht gebeuren omdat de situatie op de wegen in het noorden van het land zodanig gevaarlijk was dat men dit te risicovol vond. Helaas zijn we er niet helemaal ongeschonden vanaf gekomen. Men heeft in de geschouwde verbindingen toch enkele beschadigingen gevonden die t.z.t. gerepareerd moeten worden.

Lees meer in het persbericht van Tennet van 17.00 uur.

Afbeelding: GIF uit een oud Canadees filmpje van een zware verbinding die geteisterd wordt door een woeste vorm van lijndansen, veroorzaakt door ijzel en harde wind. Zo wild als in deze situatie ging het er bij ons gelukkig  niet aan toe, maar het idee is gelijk. Voor beelden van 'onze' situatie, struin de sociale media of de sites van RTV Drenthe en RTV Noord af met de zoekwoorden #lijndansen, #stroomdippen of #conductor gallop.

03-05 januari 2016 Update 8 Op dit moment ondervindt met name het noorden van Nederland enige hinder van spanningsdippen (meestal stroomdippen genoemd) in de stroomvoorziening, veroorzaakt door lijndansen van de hoogspanningslijnen vanwege wind en ijzel.

Het betreft zowel 110 kV, 220 kV- en 380 kV-verbindingen van verschillende ontwerpen. De oorzaak is een combinatie van wind en ijzel. Het probleem lost zichzelf op zodra het gaat dooien of de wind wegvalt, maar tot die tijd kunnen problemen zo nu en dan blijven optreden.

Tot daadwerkelijke uitval lijdt het niet omdat het hoogspanningsnet redundant is uitgevoerd. Een storing door een sluiting tussen twee fasedraden in één circuit kan dan tijdelijk worden opgevangen door het andere circuit, zodat de stroom een alternatieve route kan volgen. Op Twitter en diverse nieuwssites kan men filmpjes vinden van de bewegende draden. Lijndansen kan een angstwekkend gezicht zijn en netbeheerders houden er beslist niet van, maar in Nederland en België leidt het vrijwel nooit tot het fysiek bezwijken van het materiaal. Rond het middaguur van 04 januari had Tennet nergens fysieke schade aan de verbindingen geconstateerd. Update: zie het bericht hierboven, bij de schouwing zijn helaas toch enkele beschadigingen gevonden die de komende dagen moeten worden gerepareerd.

Snellinks: Kijk op Twitter (@SuusjeSuus) voor een filmpje, zoek op de hashtag #stroomdippen, op #dancinginthedark (cult) of op #conductor gallop.
Kijk op de site van Tennet of op de televisie (RTV Noor en RTV Drenthe) voor meer beelden. Lees hier meer over hoogspanningskabels. Lees hier mee op ons forum, waar een topic loopt over deze situatie.

Update 8, 05 jan 17.00 Tennet meldt in een nieuwe update dat het lijndansen inmiddels voorbij is en waarschijnlijk ook niet opnieuw zal optreden. Zie het nieuwsbericht boven deze. Om verwarring te voorkomen: de term 'ijzelvrij' geldt alleen voor de scholen en sommige bedrijven in het Noorden, niet voor de hoogspanningslijnen.

De HoogspanningsNet Netkaart voor je PC, browser, tablet en telefoon.

– Altijd het net op zak.

Meer info Handleiding FAQ GIS/KML

Actuele load

@hoogspan op Twitter

Hoogspanningsagenda

Wat hangt ons boven het hoofd?
- (geen activiteiten bekend)



Heb je een tip? Meld 'm hier

Waar zijn de netprojecten?

Kijk waar de netuitbreidingen zijn!
Netuitbreidingskaart TenneT
Netprojecten Elia
TYNDP Europa door ENTSO-E

Credits en copyright

Creative Commons Licentie

Tenzij anders vermeld, bevindt de content op deze website zich onder een CC BY-NC-ND-licentie.

Lees de volledige disclaimer hier.