HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Mast van de Maand



Mast 1, Brume - Brume infrabel
----------------------------------------------
Deze mast heeft maar twee fase draden en dat zijn we niet gewend dus er is iets bijzonders aan de hand. Is het HVDC? Nee want dat is er niet boven de grond in de Ardennen. Dit is de enige hoogspanningsmast in het korte lijntje tussen transfo station Brume en de post Brume infrabel van de spoorwegen. Bavo Lens fotografeerde hem op een koude dag dit najaar. Het Belgische spoor heeft 25 kV nodig en werkt met twee fasen zodat er op het naast gelegen 220 kV station maar twee van de drie fasen worden gepakt en naar de 220/25 kV transformatoren worden geleid. Een hoogspanningsmastje dat eigenlijk bedoeld is voor een circuit van 70 kV in driehoekvorm is ook geschikt om twee fasen van 220 kV aan te hangen en als je goed kijkt zie je dat er in het midden ruimte is voor de derde arm die de andere kant op steekt maar die hier niet nodig is.

Hoogspanning en gezondheid?

Het antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het LNE (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Dat is normaal.

Mastverrommeling


Doet dit ook jouw tenen kromtrekken?


Zoek je de netbeheerder?

Dat zijn wij niet. Ga naar de website van TenneT TSO (NL) of Elia (B).




Of ga naar ENTSO-E voor het Europese samenwerkingsverband tussen netbeheerders.

03 november 2017 In het nieuwe Nederlandse regeerakkoord van kabinet Rutte III is er veel aandacht voor klimaat en energie. Als deze hoge ambities worden waargemaakt, heeft dat nogal wat gevolgen voor het elektriciteitsnet. Iemand van ons siteteam zocht het voor je uit.

Iedereen gaat het merken als de nieuwe kabinetsambities worden uitgerold over het land, de sector en de maatschappij. Nederland moet van het gas af, de kolencentrales moeten voor 2030 sluiten en op termijn moeten we alle huizen, bedrijven en scholen elektrisch gaan verwarmen. Ook is het de verwachting dat we voor 2050 grotendeels zijn overgestapt op elektrisch rijden. Het kabinet heeft een ambitieuze agenda opgesteld waarmee dit moet worden waargemaakt. Het zal een grote inspanning vragen, er zijn grote technische vraagstukken die moeten worden opgelost en er is veel potentie voor wie daar zijn werk van wil maken.

Ook het hoogspanningsnet van Tennet en de onderliggende midden- en laagspanningsnetten komen voor grote uitdagingen te staan. Er zijn verschuivingen en verzwaringen nodig om tegemoet te komen aan de wereld die we morgen willen hebben. Van een ver windpark op zee, van de hoogspanningslijnen in onze velden en heuvels, tot de trafohuisjes, grondkabels en uiteindelijk zelfs de meterkast onder de trap: niets zal immuun blijken te zijn voor de grote veranderingen die het ambitieuze regeerakkoord met zich meebrengen.

Krijg grip op wat ons te wachten staat. Lees het achtergrondartikel.
De gevolgen van het regeerakkoord voor het hoogspanningsnet

22 oktober 2017 Enkele dagen terug toonde Tennet trots dat grondkabels voor 150 kV voor het eerst met een 'grondverdringende' techniek waren gelegd. De aanlegsnelheid kan daarmee flink omhoog, maar toch moeten er bij de bruikbaarheid van deze nieuwe techniek wat kanttekeningen worden geplaatst.

Persfoto van Tennet (hier gehotlinked) waarop te zien is hoe kabels de grond in worden geritst

De gangbare manier om een kabelcircuit in de grond te krijgen maakt gebruik van HDD (een boringstechniek die oorspronkelijk uit de olie-industrie komt) en zogeheten open ontgraving. Met graafmachines wordt dan een brede sleuf gemaakt waarin de kabels worden uitgerold, waarna deze in omgekeerde volgorde weer dicht wordt gemaakt. Soms is er ook grondverbetering (warmteafvoerend zand) nodig als de kabels te warm dreigen te worden. Immers, een belangrijk nadeel van grondkabels is dat ze hun warmte slecht kwijt kunnen. 

Om al dat geheister makkelijker te maken heeft Tennet in samenwerking met BAM Infra de techniek van drainagebuisaanleg met een woelpoot op steroïden gezet. Met zwaar materiaal werden nu in één beweging drie eenfase XLPE-kabels, twee mantelbuizen voor glasvezel en afdekplaten in de grond gestopt in een zes kilometer lang tracé. Nooit eerder was dat vertoond. In lege, landelijke gebieden met zachte grond kan de nieuwe grondverdringende techniek de aanlegsnelheid flink verhogen en de overlast verkleinen.

Gangbare kabelaanleg, met een open ontgravingMaar er zijn ook nadelen. Nederland is vol, zeker de gebieden met zachte grond in het westen. Grondverdringing met een woelpoot is onbruikbaar op plekken waar al andere ondergrondse kabels, leidingen of drainagebuizen liggen. En ook moet die bodem zelf meewerken: op plekken waar veel zwerfstenen in de grond zitten wordt het moeilijker, net als in coulissenlandschappen en plekken met een hoge archeologische verwachtingswaarde.

Een ander probleem is de ruimtelijke configuratie waarin de kabels in de grond verdwijnen: zo dicht mogelijk op elkaar in een soort driehoek. De afstand tussen de fasen is dan zeer klein en dat zorgt ervoor dat netverliezen door reactief gedrag aanzienlijk groter zijn dan bij losse éénfasegeleiders in vlakke configuratie. Verder kunnen de kabels zo dicht op elkaar hun warmte slechter kwijt. Er kan ook geen grondverbetering kan worden toegepast. Al deze dingen zorgen voor een circa 15% lagere belastbaarheid ten opzichte van aanleg in de vlakke configuratie en een blijvend hoger netverlies.

Kabels aanleggen door middel van grondverdringing biedt dus kansen, maar er wordt wel een technische prijs voor betaald tijdens de gebruiksfase van de kabel. We zullen moeten afwachten welke keuzes de berg in Arnhem hierin maakt.

Foto's: een persfoto van Tennet in het nieuwsbericht van 16 oktober toont de sleufloze techniek in volle glorie. Merk op dat de aanleg in een leeg polderlandschap plaatsheeft, waar niets in de weg ligt. Als dat wel zo is, blijft HDD of een open ontgraving nodig, zoals we op de andere foto zien bij het Belgische Stevinproject.

13 oktober 2017 Ooit was het op deze site een 1-aprilgrap: plastic hoogspanningsmasten. Maar inmiddels is het realiteit. In de Ardennen is netbeheerder Elia bezig met netverzwaringen en wat zien we daar tussen de heuvels staan? Een kort straatje proefmasten van carbonvezel.

Kunststof mastpositie in de Belgische oostlus, foto van EliaDe Ardennen zijn een mooi gebied voor wie van gemoedelijke heuvels, geologie en energiewinning houdt. Maar omdat het gebied dunbevolkt is en weg van de rivieren weinig industrie kent, is het plaatselijke elektriciteitsnet blijven hangen op 70 kV en zijn er maar op een handvol plekken koppelingen met 220 kV. Dat is lastig als je een windpark wil aansluiten, want al snel krijgt de lokale 70 kV-lijn een hartverzakking. Omdat 220 kV het andere uiterste is, heeft Elia enkele jaren geleden besloten om 110 kV te willen toepassen in delen van het gebied, het eerste tussen Brumé, Bevercé en Saint Vith: de oostlus.

Die spanning had België nog niet. Maar 110 kV is over de hele wereld een zeer populaire spanning en Duitsland bezit een enorm 110 kV-net, zodat apparatuur voor deze netspanning in ruime mate voorhanden is. Ook ligt 110 kV nog relatief dicht bij 70 kV, zodat de afmeting van de nieuwe masten, de vrije ruimte onder de draden en de corridors door de bossen minder toe hoeven te nemen dan wanneer 150 kV zou worden toegepast.

Nu had Elia gewoon naar de berg in Arnhem kunnen bellen of dat strakke 110 kV-buismastontwerp van de IJsselmij op licentie kan, maar Elia is zelf ook niet vies van wat innovatie. Er is een nieuwe betonmast ontwikkeld en bij wijze van proef zijn er in het tracé ook drie mastposities gezet die een toren van carbonvezel hebben. Eind 2015 zijn ze al geplaatst, maar de draden werden pas later aangebracht en sinds vorige maand is het tracédeel in gebruik genomen, tot 2023 nog wel op 70 kV.

Het idee achter de proef is te gaan kijken of carbonvezelen masten zich beter houden dan betonmasten. Je zou het niet zeggen, maar waar een metalen vakwerkmast bij goed schilderen vrijwel onbeperkt mee kan is een stobie of een betonpaal na een jaar of veertig al aan vervanging toe vanwege scheurtjes of betonrot. De kunststof palen zijn een beetje plomp uitgevallen en of de uitvoering als bipole echt nodig was valt ook te bezien, maar het kan Elia niet ontzegd worden dat ze wel lef hebben. Hier bij HoogspanningsNet zijn we vooral blij dat we tegen een kunststof hoogspanningsmast aankijken in plaats van een kunststof markeringspaaltje voor een grondkabeltracé, dus ons hoor je niet meer klagen.

Afbeelding: vrijgegeven foto van Elia waarop de kunststof hoogspanningsmasten te zien zijn. Niet alles is kunststof, de traversen bestaan nog gewoon uit verzinkt staal en het fundament is van beton. Bekijk hier meer foto's. Volgende week verblijft een van de bijdragers achter deze site in het gebied en wie weet krijgen we dan ook foto's van heel dichtbij te zien.

29 september 2017 Dit najaar verandert HoogspanningsNet het inzenden van foto's voor in de albumpagina's op de site en ook de albums zelf gaan op de schop. De reden? Het forum heeft de rol van deze pagina's vrijwel geheel overgenomen zodat er ruimte is voor hervorming die ook voor de site nuttig is.

Bouw van een nieuwe mastpositie bij DiemenNee hoor, wees niet bang. We zetten de deur heus niet dicht voor wie een heel bijzondere, unieke of historische foto heeft en die met ons delen wil. Ook Mast van de Maand blijft onveranderd: inzendingen blijven daar welkom. Maar wat we wel gaan doen is de opzet van de sectie met fotoalbums veranderen. Van een vergaarbak aan inzendingen wordt het omgevormd naar een plek waar foto's representatiever zijn, beter terug zijn te vinden en die meer recht doen aan het toevoegen van informatie en kennis. Dat sluit aan bij de door de jaren heen breder geworden scope van deze site. We begonnen ooit met alleen maar hoogspanningsmasten, maar we kijken tegenwoordig naar de hele wereld van het grootschalig elektriciteitsnet.

Een andere reden is simpelweg achterhaaldheid van de huidige galerij-opzet. Sinds de opkomst van ons forum in 2011 heeft die plek langzaam de rol van de fotogalerijen bijna helemaal overgenomen. Het vereist minder werk voor het sitebeheer en ook biedt een forum ruimte aan fotoverslagen waarbij de fotograaf zelf tekst en uitleg bij zijn foto's kan geven. Met het besluit de fotogalerijen hier op de site te gaan omvormen verdwijnt de halfslachtige concurrentie en krijgt het forum ook echt die rol op zijn schouders.

Afbeelding: op ons forum zijn de laatste jaren vele fotoverslagen verschenen van veldwerk, bouwprojecten en techniek. Het forum vervult daarmee met verve de rol die de albums nooit goed onder controle kregen. Maar albums zijn juist weer overzichtelijker en representatiever in te zetten. Tijd om de sterke punten van beide platforms doordachter te gaan benutten en dat vereist verbouwingen.

31 augustus 2017 Begin augustus verkondigde Tennet dat de nieuwe 380 kV-verbinding tussen Beverwijk en Vijfhuizen klaar was en dat er alleen nog wat tests gedaan moesten worden voordat hij in dienst zou gaan. Dat klinkt als klein bier, maar een nieuwe verbinding testen is ingewikkelder dan het klinkt.

Testopstelling voor de GIS-schakelinstallatie op Beverwijk

Daar staat ie dan: je spiksplinternieuwe hoogspanningslijn. Alleen nog even schouwen of er nergens een aarding op een hondenbotje is blijven zitten en dan kan de duim omhoog om de vermogensschakelaars om te zetten, toch? Nou, het is in de praktijk net ietsje ingewikkelder.

Het klopt dat de verbinding zelf relatief snel gekeurd is, want die bestaat vrijwel volledig uit relatief simpele, robuuste hardware. Wel wordt er een isolatietest gedaan (hebben alle fasen individueel een hoge weerstand hebben t.o.v. elkaar en aarde), er wordt een coronatest gedaan (neemt de veldsterkte en het aantal deelontladingen nergens teveel toe), er is een overspanningstest nodig (hiermee wordt gekeken of de lijn de vereiste overspanningsvastheid heeft). Ook de karakteristieke eigenschappen van de verbinding en de fasen individueel moeten in kaart worden gebracht (zelfcapaciteit, inductie, golfgedrag en DC en AC-weerstand).

De uiteinden van de verbinding lopen binnen op zogeheten lijnvelden. Daar staat een veelheid aan componenten die als primaire, secundaire en tertiaire apparatuur worden aangeduid. Net als in de lijn zelf worden de primaire componenten onderworpen aan een isolatietest, coronatest en overspanningstest. De weerstand van alle verbindingen en contacten wordt gemeten, net als hun karakteristieken. Die zijn nodig voor het instellen van de beveiligingen, die nauwkeurig op de lijneigenschappen moeten worden afgestemd. Immers, op de lijnbeveiliging moet je blind kunnen vertrouwen. De stroom- en spanningstrafo's, de vermogensschakelaars en de netscheiders moeten uitgeprobeerd worden. Daarna moet het hele spul nogmaals worden getest, nu samen met de reeds aanwezige lijnvelden voor andere verbindingen op het station. Niets mag elkaar in de weg zitten en de software mag geen conflicten geven. Men kan begrijpen dat dit een complex stukje werk is waarbij zo nu en dan toch nog wat hobbels aan het licht komen.

Geen losse draden achterlatenWe vervolgen met een integrale beveiligingstest: de samenwerking van de beveiligingen op ieder station het aangesloten lijnveld moet tiptop in orde zijn. De beveiligingen aan de uiteinden van de lijn moeten communiceren met elkaar. (Tennet gebruikt op lijnvelden een zogeheten lijndifferentiaalbeveiliging en een distantiebeveiliging, deze vereisen communicatie met de andere zijde(n) van de lijn.) De communicatie met andere stations moet werken, ook hier moet de coördinatie van de beveiligingen in orde zijn en de stations moeten elkaars tripcommando's kunnen ontvangen.

Goedgekeurd? Dan is het nu wachten op een stabiele netsituatie in het omliggende hoogspanningsnet. Het gaat om een toestand die "garandeert" dat er geen grote stromen kunnen gaan lopen bij inschakeling van de lijn. Een nieuwe verbinding heeft een beetje hetzelfde effect als een nieuwe autoweg: tot op zekere hoogte is voorspelbaar wat dit met de verkeersstroom in de omgeving gaat doen (sluipverkeer, toe- en afname van de drukte), maar die voorspelbaarheid is niet absoluut. Men neemt geen risico's en wacht een moment af waarop het net zogezegd tegen een stootje kan. Ook in het onverhoopte geval dat de nieuwe lijn toch een kortsluiting geeft, mag het omliggende net daar ook niet onstabiel door raken.

Dan eindelijk kan de sequentie van indienstname zelf worden gestart. Hoe dat precies in zijn werk gaat? Dat bespreken we een andere keer. We beperken ons nu tot uitsluitend de allerlaatste stap: het ontkurken van de champagne op de berg in Arnhem op 28 augustus. Tot zover bij HoogspanningsNet bekend hebben zich daar geen tripcommando's bij voorgedaan.

Afbeeldingen: een testopstelling voor de 380 kV GIS-schakelinstallatie op station Beverwijk (boven), foto door Tennet. Meer zulke foto's zijn te vinden op de facebookpagina die Tennet bijhoudt over het project Randstad Noordring (aanrader). Onder: de verbinding zelf moet hardwarematig in orde zijn: losse draden zijn uit den boze. Foto door Tom Börger.

De HoogspanningsNet Netkaart voor browser, tablet en telefoon.

– Altijd het net op zak.

Meer info  Handleiding  FAQ  GIS/KML

Actuele load

@hoogspan op Twitter

Speel Need4Grid

Speel voor netbeheerder met de gratis game Need4Grid. Beheer je eigen hoogspanningsnet!

Hoogspanningsagenda

- (momenteel geen activiteiten bekend)
Heb je een tip? Meld 'm hier

Lopende projecten op de kaart zien?
Bekijk de Netprojectenkaart

Credits en copyright

Creative Commons Licentie

Tenzij anders vermeld, bevindt de content op deze website zich onder een CC BY-NC-ND-licentie.

Lees de volledige disclaimer hier.