HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Mast van de Maand



Mast 75, Meeden - Eemshaven
----------------------------------------------
Nooit eerder hadden we vanuit ons forum zoveel spontaan verzoek voor een Mast van de Maand. We konden niet anders dan er gehoor aan geven. En dat is zeker niet tegen onze zin, want zelden zien we zo'n knaller van een hoogspanningsfoto. Michel van Giersbergen was enkele dagen terug op een soort gecombineerde powertoer en stormchase in het noordoosten van Nederland en hij legde tijdens het vallen van de avond een mast van de zware verbinding Meeden - Eemshaven vast, aangelicht door een fraaie blikseminslag die de aard van deze avond verraadt: onweer. Stroom ontmoet meer stroom. Wie zal het winnen? De hoogspanningslijn in kwestie is ontworpen op viermaal 2635 MVA bedreven op 380 kV, maar in de praktijk worden twee circuits nog altijd op 220 kV bedreven. De stompe traversetoppen en het uiterlijk van de zware masten verraden direct ontwerptechnische verbondenheid met de aansluitende verbinding Zwolle - Meeden. Deze laatste is langer, maar slanker en lichter gebouwd. Meeden - Eemshaven is zwaarder en plomper, of zo je wil ronduit bruut. Niet voor niets staat deze verbinding binnen de sector ook wel bekend als de Mammoetlijn. Meer power krijg je niet in Nederland: hier sta ik, deal with it.

Hoogspanning en gezondheid?

Het antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het LNE (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Dat is normaal.

Mastverrommeling


Doet dit ook jouw tenen kromtrekken?


Zoek je de netbeheerder?

Dat zijn wij niet. Ga naar de website van TenneT TSO (NL) of Elia (B).




Of ga naar ENTSO-E voor het Europese samenwerkingsverband tussen netbeheerders.

Berichtenarchief

01 december 2015 ∙ De titel Fossiel van de Dag, die België gisteren op de klimaattop in Parijs binnenhaalde, lijkt eerder een sneer te zijn richting de Brusselse trage politiek dan richting de praktijk. Nota bene op dezelfde dag werd een nieuw record gevestigd met de windproductie in het land: 38,6 GWh. En ook in het hoogspanningsnet zijn de tekenen van een groener wordend België te zien. Het Stevinproject is in principe een voorbeeld van hoe België juist wél inspeelt op vergroening.

Het Stevinproject draait om een forse netverzwaring in de verbinding tussen de kust (Zeebrugge) en de aansluiting op het landelijk koppelnet ter hoogte van Horta. Een opmerkelijk groot project wanneer we kijken naar het tempo en de omvang van telkens maar veranderende inzichten in producielocaties en geprefereerde productiemethoden. Die zwalken heen en weer op het ritme van de landelijke politiek en de grondstofprijzen, die de laatste jaren haast per seizoen sterk lijken te veranderen. Dat is lastig voor de netbeheerders omdat de doorlooptijd van een nieuwe zware hoogspanningslijn tussen vijf en tien jaar zit: veel langer dan die van een windpark of centrale aan de kust. Grote projecten die lang duren hebben daardoor een hoog risico op achterhaaldheid, kapitaalvernietiging of andere problemen.

Het Stevinproject is echter redelijk immuun voor deze problemen. Deze zware hoogspanningslijn is voor een belangrijk deel nodig doordat het offshore windvermogen in de Belgische Noordzee hand over hand toeneemt. Netbeheerder Elia heeft daarom besloten geen halve maatregelen te nemen en een zware 380 kV-verbinding aan te leggen. Zwaar genoeg om alle windvermogen aan land te brengen en ook te kunnen voorzien in een toekomstige koppeling met Engeland via een aan te leggen HVDC-kabel (de NEMO-link). Het bestaansrecht en de noodzaak van Stevin is daardoor robuuster dan soortgelijke projecten die Nederland ondernam, zoals het deels geflopte Noordwest-380.

De werken aan Stevin vorderen gestaag. Station Horta is zo goed als gereed, de eerste mastaanpassingen en nieuwbouw zijn druk bezig en ook is Elia inventief geweest met het oplossen van die kleine, irritante praktische problemen die je bij elk project ad-hoc aantreft. Wat doe je als je een bestaande 150 kV-verbinding moet overkruisen terwijl de stroom daar onder geen beding af mag? Een juk ter bescherming bouwen is dan niet mogelijk. Dus Elia besloot om een cantileverkraan te verbouwen tot improvisatiejuk, waarna die gewoon in zijn geheel over de draden heen gedraaid kon worden. Ziezo, in een wip het hele probleem opgelost. Dat zijn de oplossingen waar we van houden.

Voor meer foto's en informatie, kijk op ons forum in het Stevintopic, op www.stevin.be of neem een abonnement op de Stevin-nieuwsbrief.

Foto's: Overgangsstation Gezelle in aanbouw, gezien vanuit de lucht (foto door Bavo Lens). We zien een gebouw, de fundamenten voor twee opstijgpunten en vooral de onderkant van een hele grote hoogspanningsmast. Klik erop voor een vergroting, dat verdient deze foto. Onder: de inventieve oplossing van Elia om een veiligheidsjuk te bouwen zonder afschakeling. Sorry voor de mist, daar kunnen we helaas niets aan doen.

17 november 2015 Waarschijnlijk worden er op de berg in Arnhem vandaag de nodige flessen champagne ontkurkt. Want waar Tennet de laatste tijd nieuwtjes had over een bescheiden projectje rondom dynamic line rating in de verbinding Dodewaard-Lageweide, is er nu daadwerkelijk reden voor een flinke fuif. Tennet heeft het eigendomsrecht op het totale 150 kV-net van de provincie Utrecht verworven.

Tweevlaksmast tussen Lageweide en Breukelen, foto door Michel van GiesbergenWe ontkomen niet aan een klein beetje geschiedenis. In de periode tussen 1998 en 2004 werd door de Nederlandse overheid (conform Europees beleid) besloten dat elektriciteitsproductie los moest komen van het netwerk. Iedereen was dan vrij om zelf een energieleverancier te kiezen en daarmee werd vijhandel en marktwerking op het elektriciteitsnet mogelijk. Deze gang van zaken is beter bekend als de combinatie van de WON (Wet Onafhankelijk Netbeheer) en de Splitsingswet. Sinds deze twee van kracht zijn geworden, is Tennet in Nederland aangewezen als landelijk netbeheerder van het hoogspanningsnet van 110 kV en hoger. De positie van Tennet is neutraal ten opzichte van producenten en klanten. Het bedrijf zelf  is in handen van de Nederlandse Staat en alle hoogspanningslijnen die ze bezitten zijn dus indirect eigendom van alle zestien miljoen Nederlanders zelf. Netneutraliteit is een van de kernwaarden van een modern hoogspanningsnet. (Meer weten? Lees verder in deel zes van de St(r)oomcursus.)

Tennet begon in 1998 met het koppelnet van Saranne (220- en 380 kV). Tussen 2007 en 2012 werden de 150- en 110 kV-netten van diverse provincies en regionale netbeheerders overgekocht en zo werd het hoogspanningsnet langzaam maar zeker in staatsbezit gebracht. Maar het plaatselijke 150 kV-net van de Rotterdamse haven en van de provincie Utrecht, beiden in handen van Stedin, bleken lastig te zijn. Deze netten waren via een gecontracteerde cross-border lease niet zomaar op stel en sprong in staatseigendom te krijgen, zodat het gedurende enkele jaren een bijzonder ingewikkelde juridische constructie moet zijn geweest om deze hoogspanningslijnen toch neutraal te kunnen beheren. 

Maar inmiddels is die constructie beëindigd. Op nieuwjaarsdag werd het Botleknet al overgenomen en met het zetten van een krabbel (en vermoedelijk ook met het lappen van enkele miljoenen) is Tennet sinds vandaag de eigenaar geworden van het 150 kV-hoogspanningsnet van de provincie Utrecht. 

Opnieuw is een volgend deel van het hoogspanningsnet nu in staatshanden gekomen. Maar is de WON nu na elf jaar nu voltooid? Nee, er zijn nog wat rafelrandjes. Het Randmerennet van Liander bevindt zich nog onder een crossborder-lease (CBL), zodat daar nog een soortgelijke operatie wacht. En netbeheerder Delta (Zeeland) is niet bepaald blij met de Splitsingswet. Daar loopt momenteel nog een rechtszaak. Ook zien we dat er steeds meer commerciële aansluitingen op het hoogspanningsnet komen, van zware klanten en zware producenten, soms met een eigen subnet dat toch weer akelig dicht in de richting van een transportnet kruipt… Kortom, waar aan de ene kant consolidatie plaatsheeft, is er altijd weer verwatering op andere fronten. En zo blijven we altijd weer bezig met nieuwe dingen – precies zoals dat hoort.

Foto: Michel van Giesbergen fotografeerde deze mast in de verbinding Lageweide-Breukelen. Sinds vandaag is die in handen van Tennet gekomen, samen met twee andere verbindingen naar Zeewolde en Dodewaard. Alleen het Randmerennet van Liander is nu nog niet in Tennetbezit.

23 oktober 2015 De reconstructie van het 110 kV-net in het oosten van Drenthe is de afgelopen weken een nieuwe fase ingegaan: men is weer begonnen met sloop. Deze dagen worden de acht onttakelde donaumasten tussen Zwinderen en Veenhuizen weggehaald, samen met de negen overgebleven deltamastjes bij Veenoord.

Situatie bij VeenhuizenTussen Hoogeveen en Veenoord loopt een oude 110 kV-verbinding waarop ter hoogte van Zwinderen een aftak zat waarmee Coevorden van stroom werd voorzien. Halverwege wordt die overkruist door de combinatieverbinding Zwolle-Meeden, waar eveneens 110 kV onderaan hangt, maar dan met een grotere capaciteit. Door vanuit Hardenberg een grondkabel naar Coevorden te leggen (bijna gereed) en de aftak vanaf Zwinderen op Zwolle-Meeden aan te sluiten kan men de capaciteit flink opvoeren. Het gevolg is wel dat het gedeelte van de aftak tussen Zwinderen en mast 97 van Zwolle-Meeden overbodig is geraakt. Twee jaar geleden werden de draden er al af gehaald en vorige week zijn de masten zelf verwijderd. Jammer voor de mastengekken, maar het type mast is zeer algemeen. Iets unieks raken we er niet door kwijt.

Veenoords bokje in onttakelde toestandHelaas is dat anders voor de negen deltamastjes bij Veenoord. Dat zijn de laatste in hun soort, en met hun sloop verdwijnt een uniek mastmodel voorgoed uit de Nederlandse velden. Slechts één exemplaar (in privaat bezit, Avebe Musselkanaal) blijft nog in functie. Twee weken geleden zijn de draden er al afgehaald en aankomend weekend wordt de hoekmast vlak naast de A37 weggehaald. Zodra de maïs eraf is zullen de andere exemplaren vermoedelijk spoedig volgen. Als mastengekken zullen we dit mastmodel zeker gaan missen.

De mastjes moesten wijken omdat ze een circuit van 65 MVA droegen en niet in staat waren om geleiders voor 270 MVA te dragen: de nieuwe standaard voor het gebied. Zelfs voor hoogspanningslijnen lijkt zo'n opschaling nogal overkill, zeker in een krimpregio. Maar vanwege historische redenen had dit landsdeel van oudsher eigenlijk een te zwak net. Om dat uit te compenseren, en vanwege de toename van decentrale productie in het gebied (windparken, WKK, zonnedaken) is deze reconstructie nodig.

Foto's: vorige week geschoten beelden van de aanblik van het masttype dat onder ingewijden naam heeft gemaakt als 'Veenoords bokje'. Zonder draden een desolaat gezicht. Dat geldt ook voor onttakelde Duits-type IJsselmij-donaumasten. Netstrategisch goed uit te leggen, maar voor mastengekken wordt het toch al lege Drentse land er helaas niet boeiender op.

30 september 2015 ∙ We kijken allemaal geregeld op de site van Tennet, zodat het weinig meerwaarde heeft om hier het nieuwsbericht over het onder spanning opvijzelen van een hoogspanningsmast dunnetjes over te doen. Het filmpje laat het verhaal reeds prachtig zien. Maar wat we wel kunnen doen is de hijsklus in context plaatsen. Waarom mocht de stroom er niet af?

Mastverhogingen heb je vanwege nieuwe overkruisingen (zie het bericht van 07 mei, een nieuwe weg), een strakkere NEN-50341-1 (en dus ook strakkere draden), maar ook vanwege de kans op hoogwater. In Nederland moet het water meer ruimte krijgen om de kans op overstromingen en ander ongerief te verlagen. Dijken moeten daardoor worden verlegd, boerderijen worden verplaatst en ook de hoogspanningslijnen moeten worden aangepast om op sommige plekken met hoger water om te kunnen gaan.

Deze operatie bij de Noordwaard is zeker niet de eerste in dit kader. Bij Nijmegen en twee jaar geleden bij Veessen is eenzelfde operatie wel heel dramatisch aangepakt door de plaatselijke 150 kV-verbindingen op een soort bijzettafels te plaatsen. Of een tonmast nou mooier wordt van zo'n uit zijn krachten gegroeide spijker onder het broekstuk mag iedereen voor zichzelf bepalen, maar een apart gezicht is het wel. De ronde vorm van de voet van de bijzettafel is bewust gekozen om bodemtrillingen en turbulentie in stromend water te beperken. (Opmerkelijk, want een rond object in een stromend fluïdum zetten is normaal gesproken vragen om problemen…) Maar behalve verbijzettafeling, noem het eens bij de naam, kan je op nog meer manieren een mast waterproof maken. Een terp lijkt logisch, maar dat valt in de praktijk tegen vanwege stromingsbelemmering en stabiliteit. Bij Zutphen heeft men ervoor gekozen een hele hoekmast te vervangen door een hagelnieuw exemplaar op hoge betonnen voeten zonder ijswiggen aan de loefzijde. Men gaat ervan uit dat ijsgang op die plek minimaal zal zijn. 

En nu is men in de Noordwaard aan het eiffelen geslagen: weer een andere methode. Meestal gebruikt men een verhoging met vakwerk in 'droge' omstandigheden zoals bij de aanleg van een nieuwe weg. Voor nat gebruik lijkt het wat minder geschikt, want het enige verschil met het originele broekstuk en een speciale waterbestendige coating. Dat lijkt niet bepaald hoogontwikkelde techniek. De reden om hier toch voor te kiezen is omdat dit de enige manier is waarbij de stroom niet van de verbinding hoeft te worden gehaald. Een bijzettafel, een nieuwe mast of een betonnen voet vereisen allemaal dat de hele verbinding (beide circuits) spanningsloos worden gemaakt. Dat doet men liever niet met koppelnetverbindingen: het zou een tijdelijke bypass vereisen: duur en ook enigszins risicovol. Door voorzichtig vijzelen kon dat vermeden worden. En een mooie bijvangst voor mastenliefhebbers is dat de aanpassing op deze manier ook nog eens minder opvalt dan een tafeltje.

Foto's: onderaan de beruchte bijzettafels van de twee verbindingen tussen Woudhuis en Hattem zijn een heel contrast met een vakwerkophoging (foto door Ruben Schots). Vakwerk hoeft amper op te vallen wanneer het zorgvuldig is gedaan. Op de bovenste foto, in feite een screenshot uit het filmpje van Tennet, is te zien dat het nieuwe landingsgestel wel een beetje andere hoek in de randstaven heeft dan het broekstuk zelf. 

21 september 2015 Vandaag is het derde Nederlandse offshore windpark officieel in gebruik genomen. Windpark Q10 Luchterduinen heeft een offshore collectorplatform (33/150 kV) en voedt  in op trafostation Sassenheim via een grondkabel.

Windpark Q10 Luchterduinen staat ruim twintig kilometer uit de kust, heeft 43 windmolens en heeft een maximaal vermogen van 129 MW. Een windpark wordt niet 'ineens' in gebruik genomen: er waren al enige tijd een aantal turbines in gebruik. Vandaag is in feite slechts de laatste turbine ook in dienst gekomen, op een moment waarop het vrij gunstig is voor de eigenaar om er in de media de aandacht mee te trekken. En geef ze eens ongelijk. Het park heeft qua constructie, omvang en opzet veel gemeen met het Amaliapark dat voor de kust van Beverwijk in zee staat. Ook dat park heeft infieldkabels van om en nabij 33 kV, een centraal collectorplatform voor 33/150 kV en een enkelvoudige kabelverbinding met het vasteland. Als het park voluit draait, kan het ongeveer een stad ter grootte van Almere van energie voorzien.

De bouw en oplevering van het park is eigenlijk wat sneller gegaan dan we bij HoogspanningsNet dachten. Normaal zit onze netkaart er aardig goed bovenop, maar wat betreft dit windpark lopen we schromelijk achter. Op de volgende update (verwacht in oktober) zal het windpark keurig ingetekend staan, maar voor wie niet zo lang kan wachten: download hier een losse KML met het windpark en alle 33 kV-infieldkabels om handmatig in de netkaart te projecteren.

Afbeelding: de locatie van Q10 in de Noordzee. Vanaf het strand zijn de molens alleen bij helder weer te zien als zeer kleine objecten op de horizon. De prijs daarvan is een complexere aansluiting op het stroomnet: een collectorplatform met offshore trafo is nodig om de transportverliezen onderweg naar het vasteland binnen de perken te houden.

De HoogspanningsNet Netkaart voor browser, tablet en telefoon.

– Altijd het net op zak.

Meer info  Handleiding  FAQ  GIS/KML

Actuele load

@hoogspan op Twitter

Speel Need4Grid

Speel voor netbeheerder met de gratis game Need4Grid. Beheer je eigen hoogspanningsnet!

Hoogspanningsagenda

- (geen activiteiten bekend)
Heb je een tip? Meld 'm hier

Lopende projecten op de kaart zien?
Bekijk de Netprojectenkaart

Credits en copyright

Creative Commons Licentie

Tenzij anders vermeld, bevindt de content op deze website zich onder een CC BY-NC-ND-licentie.

Lees de volledige disclaimer hier.