HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Mast van de Maand



Mast 05, Merwedehaven - Alblasserdam
----------------------------------------------
Michel van Giersbergen is op vakantie geweest. Leuk voor 'm, zien we je denken. Maar op ons forum worden dan direct de kattenoren gespitst: als Michel op vakantie gaat is de bijvangst altijd zo indrukwekkend dat je het net zo goed de hoofdprijs van de hele vakantie kan noemen. Deze maand zien we een nachtelijke vangst. Mast 05 van de verbinding Merwedehaven - Alblasserdam staat er samen met wat soortgenoten relatief ver in beeld vrij rustig bij, terwijl op de verste achtergrond de typische, 'electric blue' gloed te zien is van een bank lichtende nachtwolken. (Huh, de wátte? Niks geen huh, gewoon even bij Les Cowley kijken en je weet 't.) Een typisch zomerbeeld: zeldzaam is het stuk voor stuk niet, maar leg het maar eens vast op één plaatje. Wie denkt dat hij het allemaal beter kan, laat maar zien dan. Nederland en België zijn vol met weer en gelukkig staan er ook heel veel hoogspanningsmasten, dus er zijn altijd weer nieuwe mooie plaatjes te schieten.

Hoogspanning en gezondheid?

Het antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het LNE (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Dat is normaal.

Mastverrommeling


Doet dit ook jouw tenen kromtrekken?


Zoek je de netbeheerder?

Dat zijn wij niet. Ga naar de website van TenneT TSO (NL) of Elia (B).




Of ga naar ENTSO-E voor het Europese samenwerkingsverband tussen netbeheerders.

Berichtenarchief

Gelukkig 2016

24 december 2015 Het had wat heipalen in de aarde, maar dan heb je ook wat. De verhuizing van ons forum naar een andere host is voltooid. Sinds gisteren is er een eind gekomen aan anderhalve maand hinderlijk congestiemanagement op het uploaden van bijlagen.

AfgeschakeldDe reden om het forum te verhuizen was noodzakelijk om het zelf hosten van afbeeldingen als bijlagen ook in de toekomst mogelijk te houden. Ooit is de keuze gemaakt om onafhankelijk te willen blijven van allerlei online hostingsites. Maar er bevonden zich binnen het vorige hostingpakket geen realistische mogelijkheden meer om de forumdatabase verder te kunnen laten groeien. Een hinderlijke rem op het toevoegen van het aantal bijlagen per persoon per dag was het gevolg.

Inmiddels zijn deze problemen opgelost en kunnen (binnen redelijke grenzen) gewoon weer hoogspanningsfoto's en bestanden als bijlage worden gehost door leden van het forum. Net op tijd, want de kerst en de donkere winteravonden zijn traditioneel goede tijden voor zwaarder forumgebruik. Het netbeheer dankt de producenten van vermogen op het forum voor hun geduld. En bij wijze van tegemoetkoming voor de overlast zal er versneld werk worden gemaakt van een batch uploadfunctie.

16 december 2015 Hoogspanningslijnen worden steeds populairder. Dat klinkt vanuit onze context prachtig, maar helaas gaat de hernieuwde populariteit niet over de kunst van verantwoordelijk netbeheer of over de historie en techniek van hoogspanningslijnen. Nee, het gaat ordinair om het metaal waar de spullen van gemaakt zijn. In het bijzonder koper. 

Koperdieven hebben hier het nakijkenLang geleden werden de draden en de bliksemafleiders van hoogspanningslijnen nog van koper gemaakt. En koper, dat wordt al sinds de prehistorie gestolen. In de oorlog werden hoogspanningsdraden (net als kerkklokken) soms geconfisqueerd door de bezetter omdat het koper nodig was om granaathulzen en munitie van te maken. Sinds de jaren 50 deden aluminium en nog later legeringen zoals ASCR en AMS hun intrede: koperen hoogspanningskabels raakten achterhaald en werden niet meer toegepast. Maar in oude hoogspanningslijnen waarin met name de bliksemdraden nooit zijn vervangen, hangen nog steeds de originele koperen draden.

Of beter gezegd hingen, want steeds vaker worden deze draden ontvreemd. Deze keer zijn het particuliere dieven. Overdag kijken ze naar met name oude verbindingen (aan het mastontwerp te herkennen, in dit geval een nadeel) om te zien of de bliksemdraden groen uitslaan. 's Nachts, op nachten met weinig wind, breken ze in op trafostations door hekken kapot te knippen, of klimmen ze in de masten en knippen de koperen bliksemdraden los. Voor een opbrengst van niet meer dan een paar honderd euro wagen ze hun leven en brengen ze niet alleen de leveringszekerheid, maar ook de levens van andere mensen in gevaar. Soms laten ze losse uiteinden gewoon bungelen, waar ze tegen de fasedraden aan kunnen komen zodat er kortsluiting ontstaat of onderdelen vlak boven de grond onder directe spanning kunnen komen te staan.

Onder andere Tennet is dat behoorlijk zat aan het worden. De laatste tijd worden er steeds zwaardere maatregelen genomen, met name in Limburg. DNA-spray, camera's in de masten, bewaking door gecamoufleerde militaire commando's die 's nachts langs de hoogspanningslijnen patrouilleren.

Er zijn zelfs nog andere methoden die wij hier niet noemen om niemand wijzer te maken. (Zelfcensuur op HoogspanningsNet? Het moet verdorie hier niet gekker worden.) De politie is eveneens betrokken en is extra alert op koperdiefstal en handel in grote partijen koper: een rol roestig, zwaar koperdraad is per definitie verdacht.

Misschien ontkomen we er niet aan om op termijn alle oude koperen bliksemdraden preventief te vervangen door ander materiaal, of om de hekken van trafostations te verzwaren om levensgevaarlijke situaties met dieren of met spelende kinderen te voorkomen. (Een gat in het hek – spannend, laten we er doorheen kruipen!) Maar wat het beste zou helpen is meer gezond verstand bij koperdieven. Je leven wagen tussen 150.000 volt voor een paar kilo koperdraad… ja, dan zit er ook bij jezelf een draadje los.

Foto: een van de manieren om koperdiefstal te bevechten. DNA-spray is een speciale coating met een unieke chemische code. Die maakt de partij koper herkenbaar als het na diefstal ergens anders wordt aangetroffen. De coating is niet af te borstelen en ook de handen van de dieven en handelaars vertonen na aanraking nog wekenlang de sporen ervan. De pakkans neemt daardoor enorm toe. Foto door Roelof Hartholt.

01 december 2015 ∙ De titel Fossiel van de Dag, die België gisteren op de klimaattop in Parijs binnenhaalde, lijkt eerder een sneer te zijn richting de Brusselse trage politiek dan richting de praktijk. Nota bene op dezelfde dag werd een nieuw record gevestigd met de windproductie in het land: 38,6 GWh. En ook in het hoogspanningsnet zijn de tekenen van een groener wordend België te zien. Het Stevinproject is in principe een voorbeeld van hoe België juist wél inspeelt op vergroening.

Het Stevinproject draait om een forse netverzwaring in de verbinding tussen de kust (Zeebrugge) en de aansluiting op het landelijk koppelnet ter hoogte van Horta. Een opmerkelijk groot project wanneer we kijken naar het tempo en de omvang van telkens maar veranderende inzichten in producielocaties en geprefereerde productiemethoden. Die zwalken heen en weer op het ritme van de landelijke politiek en de grondstofprijzen, die de laatste jaren haast per seizoen sterk lijken te veranderen. Dat is lastig voor de netbeheerders omdat de doorlooptijd van een nieuwe zware hoogspanningslijn tussen vijf en tien jaar zit: veel langer dan die van een windpark of centrale aan de kust. Grote projecten die lang duren hebben daardoor een hoog risico op achterhaaldheid, kapitaalvernietiging of andere problemen.

Het Stevinproject is echter redelijk immuun voor deze problemen. Deze zware hoogspanningslijn is voor een belangrijk deel nodig doordat het offshore windvermogen in de Belgische Noordzee hand over hand toeneemt. Netbeheerder Elia heeft daarom besloten geen halve maatregelen te nemen en een zware 380 kV-verbinding aan te leggen. Zwaar genoeg om alle windvermogen aan land te brengen en ook te kunnen voorzien in een toekomstige koppeling met Engeland via een aan te leggen HVDC-kabel (de NEMO-link). Het bestaansrecht en de noodzaak van Stevin is daardoor robuuster dan soortgelijke projecten die Nederland ondernam, zoals het deels geflopte Noordwest-380.

De werken aan Stevin vorderen gestaag. Station Horta is zo goed als gereed, de eerste mastaanpassingen en nieuwbouw zijn druk bezig en ook is Elia inventief geweest met het oplossen van die kleine, irritante praktische problemen die je bij elk project ad-hoc aantreft. Wat doe je als je een bestaande 150 kV-verbinding moet overkruisen terwijl de stroom daar onder geen beding af mag? Een juk ter bescherming bouwen is dan niet mogelijk. Dus Elia besloot om een cantileverkraan te verbouwen tot improvisatiejuk, waarna die gewoon in zijn geheel over de draden heen gedraaid kon worden. Ziezo, in een wip het hele probleem opgelost. Dat zijn de oplossingen waar we van houden.

Voor meer foto's en informatie, kijk op ons forum in het Stevintopic, op www.stevin.be of neem een abonnement op de Stevin-nieuwsbrief.

Foto's: Overgangsstation Gezelle in aanbouw, gezien vanuit de lucht (foto door Bavo Lens). We zien een gebouw, de fundamenten voor twee opstijgpunten en vooral de onderkant van een hele grote hoogspanningsmast. Klik erop voor een vergroting, dat verdient deze foto. Onder: de inventieve oplossing van Elia om een veiligheidsjuk te bouwen zonder afschakeling. Sorry voor de mist, daar kunnen we helaas niets aan doen.

17 november 2015 Waarschijnlijk worden er op de berg in Arnhem vandaag de nodige flessen champagne ontkurkt. Want waar Tennet de laatste tijd nieuwtjes had over een bescheiden projectje rondom dynamic line rating in de verbinding Dodewaard-Lageweide, is er nu daadwerkelijk reden voor een flinke fuif. Tennet heeft het eigendomsrecht op het totale 150 kV-net van de provincie Utrecht verworven.

Tweevlaksmast tussen Lageweide en Breukelen, foto door Michel van GiesbergenWe ontkomen niet aan een klein beetje geschiedenis. In de periode tussen 1998 en 2004 werd door de Nederlandse overheid (conform Europees beleid) besloten dat elektriciteitsproductie los moest komen van het netwerk. Iedereen was dan vrij om zelf een energieleverancier te kiezen en daarmee werd vijhandel en marktwerking op het elektriciteitsnet mogelijk. Deze gang van zaken is beter bekend als de combinatie van de WON (Wet Onafhankelijk Netbeheer) en de Splitsingswet. Sinds deze twee van kracht zijn geworden, is Tennet in Nederland aangewezen als landelijk netbeheerder van het hoogspanningsnet van 110 kV en hoger. De positie van Tennet is neutraal ten opzichte van producenten en klanten. Het bedrijf zelf  is in handen van de Nederlandse Staat en alle hoogspanningslijnen die ze bezitten zijn dus indirect eigendom van alle zestien miljoen Nederlanders zelf. Netneutraliteit is een van de kernwaarden van een modern hoogspanningsnet. (Meer weten? Lees verder in deel zes van de St(r)oomcursus.)

Tennet begon in 1998 met het koppelnet van Saranne (220- en 380 kV). Tussen 2007 en 2012 werden de 150- en 110 kV-netten van diverse provincies en regionale netbeheerders overgekocht en zo werd het hoogspanningsnet langzaam maar zeker in staatsbezit gebracht. Maar het plaatselijke 150 kV-net van de Rotterdamse haven en van de provincie Utrecht, beiden in handen van Stedin, bleken lastig te zijn. Deze netten waren via een gecontracteerde cross-border lease niet zomaar op stel en sprong in staatseigendom te krijgen, zodat het gedurende enkele jaren een bijzonder ingewikkelde juridische constructie moet zijn geweest om deze hoogspanningslijnen toch neutraal te kunnen beheren. 

Maar inmiddels is die constructie beëindigd. Op nieuwjaarsdag werd het Botleknet al overgenomen en met het zetten van een krabbel (en vermoedelijk ook met het lappen van enkele miljoenen) is Tennet sinds vandaag de eigenaar geworden van het 150 kV-hoogspanningsnet van de provincie Utrecht. 

Opnieuw is een volgend deel van het hoogspanningsnet nu in staatshanden gekomen. Maar is de WON nu na elf jaar nu voltooid? Nee, er zijn nog wat rafelrandjes. Het Randmerennet van Liander bevindt zich nog onder een crossborder-lease (CBL), zodat daar nog een soortgelijke operatie wacht. En netbeheerder Delta (Zeeland) is niet bepaald blij met de Splitsingswet. Daar loopt momenteel nog een rechtszaak. Ook zien we dat er steeds meer commerciële aansluitingen op het hoogspanningsnet komen, van zware klanten en zware producenten, soms met een eigen subnet dat toch weer akelig dicht in de richting van een transportnet kruipt… Kortom, waar aan de ene kant consolidatie plaatsheeft, is er altijd weer verwatering op andere fronten. En zo blijven we altijd weer bezig met nieuwe dingen – precies zoals dat hoort.

Foto: Michel van Giesbergen fotografeerde deze mast in de verbinding Lageweide-Breukelen. Sinds vandaag is die in handen van Tennet gekomen, samen met twee andere verbindingen naar Zeewolde en Dodewaard. Alleen het Randmerennet van Liander is nu nog niet in Tennetbezit.

De HoogspanningsNet Netkaart voor browser, tablet en telefoon.

– Altijd het net op zak.

Meer info  Handleiding  FAQ  GIS/KML

Actuele load

@hoogspan op Twitter

Speel Need4Grid

Speel voor netbeheerder met de gratis game Need4Grid. Beheer je eigen hoogspanningsnet!

Hoogspanningsagenda

15 september Tennet houdt open dag op trafostation Rilland (in aanbouw)
Heb je een tip? Meld 'm hier

Lopende projecten op de kaart zien?
Bekijk de Netprojectenkaart

Credits en copyright

Creative Commons Licentie

Tenzij anders vermeld, bevindt de content op deze website zich onder een CC BY-NC-ND-licentie.

Lees de volledige disclaimer hier.