Mast van de Maand

Mast 122, 150 kV Best – Tilburg (NL)

In Noord-Brabant is de eerste moldaumast verschenen, maar er staan slechts een paar kilometer daar vandaan ook tonmasten die zowat een eeuw oud zijn.

Inmiddels 94 jaar geleden werd Brabants eerste 150 kV-lijn gebouwd. Slechts een fractie achter Nederlands eerste lijn van die spanning (die staat in Limburg) en gelijk op met de oudste 110 kV-lijnen in Noord Nederland die destijds nog op 100 kV werden bedreven. De PNEM vond dat slanke Limburgse ontwerp maar niets en ontwierp een aanzienlijk bredere en wat sterkere mast met een tonvorm. Oorspronkelijk werd dit mastontwerp toegepast tussen Eindhoven en Geertruidenberg, waar de Amercentrale stond en nog altijd staat. Wat dat betreft is er in bijna een eeuw weinig veranderd: Amer had productie en Eindhoven had altijd honger. Toch was dit niet de enige motivatie voor deze verbinding, want grootschaliger was de loadflow juist andersom. In Limburg zat steenkool en West Nederland kon wel wat stroom gebruiken, immers een handiger manier van energie dan die kolen zelf. En het is nu eenmaal makkelijker om energie met een hoogspanningslijn te verplaatsen dan met elke dag weer kolentreinen. Zo werd deze verbinding een vroeg onderdeel van een plan om grofweg Rotterdam met de mijnen te verbinden op 150 kV.

Voor zo’n oudje is 210 MVA een aanzienlijke capaciteit. Spoiler: die capaciteit had deze verbinding niet bij zijn oplevering. Wie zelfs maar vluchtig naar de masten kijkt ziet dat die gekke iets te lange middentraverse bevestigingspunten aan de top heeft. De masten waren in 1933 opgeleverd als tonmasten en hebben tot in de jaren 60 er zo bij gestaan. Toen kwam een opwaardering. Nieuwe isolators, een extra bliksemtraverse op de hoekmasten (voorheen hadden ze een te lage pinakeltop) en ook nieuwe draden. Die waren zwaarder of in ieder geval vertrouwde men het niet om ze helemaal aan de toppen van de middentraverse te hangen. Een eindje dichterbij de toren werden nieuwe draagbalken ingehangen en sindsdien worden de masten uitgenut in de verticale vorm.

Honderd zal de verbinding niet worden. Zijn dagen zijn geteld. Buiten beeld, of eigenlijk wel in beeld maar afgeschermd door de grond, is inmiddels een nieuwe kabel gelegd. Voor zover bij ons bekend slaapt die nog (zo heet het als infra is aangelegd, klaar is, maar voor enige tijd nog niet in dienst is gesteld) maar zodra die wakker wordt gemaakt raakt deze oude lijn overbodig. Nu zou men zeggen in deze tijden van grote schaarste op het net: laat die lijn dan ook nog even wat langer staan, elke MVA is er weer eentje. Maar zo eenvoudig is dat niet. Er zijn beloften gedaan, procedures gestart en ook technisch is het niet makkelijk om een zware grondkabel en een lichtere, oude luchtlijn parallel te bedrijven. Door verschillen in reactief en capacitief gedrag is de zogeheten impedantie (complexe weerstand) verschillend, en ook nog afhankelijk van hoeveel stroom er loopt. Overbelasting of juist grote netverliezen en zelfs resonantie liggen dan op de loer. Tenzij de lijn wordt geknipt en twee stations worden aangesloten op steeklijnen lijkt de zaak hier beklonken.

Netspanning: 150 kV 
Transportvermogen: 2x 210 MVA 
Verbindingslengte: 26 kilometer (sinds inknippen Best)
Mastdetails: Tonmast, maar uitgenut in verticale vorm sinds de jaren 60
Bouwjaar: 1933 (verbouwd in de jaren 60)
Opdrachtgever: PNEM
Beheerder: Tennet