110 kVDa's netjesTenneT

Herbayum – Schenkenschans 110 kV hersteld

Op 25 augustus vorig jaar werd de 110 kV-lijn Herbayum – Schenkenschans aangevaren waarbij een van de kruisingsmasten slechts op het nippertje bleef staan. De schade was te groot om te repareren. Inmiddels is het Tennet gelukt een compleet nieuwe vervangende mast te plaatsen en de verbinding is nu weer terug in dienst.

In de afgelopen jaren is het vaker gebeurd dat een hoogspanningslijn in Nederland of België werd aangevaren. Niet altijd liep dat goed af voor de hoogspanningslijn, In Amsterdam bleef de schade beperkt tot twee gebroken fasedraden, maar een soortgelijke aanvaring in België een jaar of twee eerder kostte een hele mast de kop. Tussen die twee uitersten is in Friesland een middenweg uitgeprobeerd in de vorm van een paar gebroken draden en een kruisingsmast die slechts op het nippertje bleef staan. In ons artikel van 25 augustus kan men de details nog vinden, inclusief de knik in de toren van de mast.

Herstel op bestaande wijze

Maar ja, zodra de mast halsoverkop was gestabiliseerd met een grote hijskraan begint het volgende probleem: wat nu? Omvallen doet hij niet meer, maar het bleek al gauw dat de mast niet meer te repareren was en dat ook een paar omliggende masten zo’n ruk aan de draden hadden gehad dat daar ook herstelwerken nodig waren. De draden zelf moesten ook in het gehele mastvak tussen trafostation Herbayum en mastpositie 9 worden vervangen. Een aardige klus en gezien de nabijheid bij het trafostation waren we er bij HoogspanningsNet even bang voor dat deze aanvaring, gecombineerd met een nogal beperkte transportcapaciteit van slechts tweemaal 86 MVA wel eens aanleiding kon zijn tot het helemaal niet meer repareren van de waterkruising. Vervanging door een paar grondkabels en aanbouw van een opstijgpunt bij positie 8 of 9 zou ons niet verrast hebben.

Gelukkig dacht men daar op de Utrechtseweg anders over. Tennet besloot wel tot bovengrondse reparatie. Die operatie was voor geïnteresseerden en omwonenden boeiend om te volgen en voor wie verder weg woont: Omrop Fryslân heeft de operatie middels een aantal artikelen (met interviews!) uitstekend bijgehouden, een aanrader voor wie wil volgen wat er uiteindelijk allemaal is gebeurd. Voor wie het Fries niet machtig is, de berichtgeving is in twee talen te lezen.

Eerst moest de mast in twee stukken worden geknipt zodat de kraan die hem een aantal weken overeind hield weer weg kon. Qirion kreeg van Tennet de klus om vervolgens een nieuwe mast op te bouwen en dat gebeurde tijdens het vrij koude winterweer. Inmiddels zijn de nieuwe draden afgemonteerd en is de verbinding terug in bedrijf gebracht. Vanwege copyrights en gebrek aan een vrijwilliger in het gebied die een paar foto’s kon maken hebben wij helaas geen eigen beeld van de gereconstrueerde mast. Hotlinken is niet zo netjes, dus we linken ietsje minder hot naar een foto bij Omrop Fryslân waarop de nieuwe mast te zien is. Als je niet beter weet lijkt het sprekend de oude mast.

Nieuwe mast valt niet op

En dat is juist het volgende punt dat aandacht behoeft. Bij lijnherstel na reconstructies of calamiteiten was het tot een aantal jaar geleden telkens spannend hoe de herstelde masten eruit zouden zien. Geruime tijd heeft dat aspect geen prioriteit gehad en daardoor zien we in Nederland geregeld reconstructies waarbij een heel ander mastmodel of type is gebruikt. Soms werd een mastontwerp uit een heel andere verbinding gebruikt of er werd een stock-exemplaar van de plank gepakt omdat dat de goedkoopste bewezen oplossing is. Op zich is er voor de goedkoopste functionele oplossing wel wat te zeggen als je kijkt naar wie de rekening betaalt (Tennet is een staatsbedrijf, zodat de belastingbetaler ad ultimo de factuur lapt) maar er zijn ook andere argumenten die daar juist tegenin gaan. Wanneer een hoogspanningslijn een rommelig beeld wekt met hapsnap verschillende mastmodellen legt dat een grotere druk op het landschap. De verbinding trekt dan meer aandacht dan nodig is en het ziet er slordig uit.

Dit aspect van de discussie heeft de laatste vijf tot tien jaar snel aan belang gewonnen. Ongebruikte antennes worden verwijderd (onder andere vanwege deze reden) en bij reconstructies doet men nu met opzet moeite om een vervangende mast te maken die aan de hedendaagse normen voldoet, terwijl het mastbeeld zo goed mogelijk gelijkend is op de bestaande masten in de verbinding. Recente voorbeelden zien we bij Boldershoek, bij Kerkdorp en Oosterhout. Ook bij de reconstructiemast bij Franeker is dit opnieuw gelukt.

Het is net iets duurder en ingewikkelder dan een stock-exemplaar, maar wie niet weet wat hier vorig jaar is voorgevallen en wie niet met een akelig scherp oog kijkt (zoals pylon geeks) trapt er gewoon in en die zal denken dat de mast er al tientallen jaren staat. Wederom een bewijs dat deze extra moeite wel degelijk loont. ◼


Afbeeldingen
Header: Draad tussen twee katrollen met nog het touw dat hem eerst ondersteunde. Beeld: forumlid Alex P, foto ter illustratie, want bij een andere hoogspanningslijn gemaakt
Artikel 1): knik in de toren van de beschadigde mast, beeld van 25 augustus vorig jaar.
2): Persvoorluchter Marjan van der Lest licht in het Fries de operatie toe. Beeld: still uit een filmpje van Omrop Fryslân, bekijk het hele filmpje hier.