Ton Mast is de huiscartoon van HoogspanningsNet. Sinds 2011 neemt de cartoon eigenaardigheden van de hoogspanningswereld op de hak en fleuren we de website er hier en daar mee op.

We krijgen in de mailbox soms vragen over de cartoons van het getekende jochie op HoogspanningsNet en hoe we eraan komen. Nee, we huren niemand in. Bij het siteteam hebben we iemand die sterk is in ontwerp en grafische vormgeving en een tweede persoon was als kind al dol op striptekenen. Daardoor kunnen we, naast tekst schrijven, ook zelf de illustraties en de cartoons verzorgen.

Afbeeldingen kunnen meer dan woorden

Een cartoon heeft niet alleen meerwaarde om de droge teksten te breken. Een cartoon kan het zich ook permitteren om randen op te zoeken. Dat geeft ons bij HoogspanningsNet een verlengstuk in vrijheid hoe ver we kunnen gaan. Een voorbeeld: het is een publiek geheim dat de meeste mensen achter HoogspanningsNet weinig zien in wintracks, terwijl deze masten zich door hun uiterlijk (en euveltjes) juist bijzonder goed lenen voor allerlei grappen en plagerijen. Niet voor niets worden ze opvallend vaak gebasht in de cartoons. Met tekst is dat zwart op wit, maar met een cartoon kan je hetzelfde doen terwijl de angel er dan uit is.

Dit kan je beter niet doen zonder cartoon Andere editie met andere wintrackbash

South Park en Frankenstein

De cartoon gebruikt meestal een jongenspersoon met de naam Ton Mast (uiteraard niet toevallig ook een mastmodel). Maar die is niet altijd te zien in losse edities. Aan de andere kant wordt het jongenskarakter ook ook los van zijn cartoonframe zo her en der gebruikt, zoals op banners en ook in bepaalde cult- en funartikelen.

De cartoons worden door twee verschillende personen getekend, te zien aan het pseudoniem door ot en nien.
Twee tekenaars betekent in principe ook twee stijlen. Dat de tekeningen in de praktijk toch veel op elkaar lijken komt door afspraken, maar nog meer door moderne middelen. De cartoons worden digitaal getekend in het opensource vectortekenprogramma Inkscape. Daardoor kunnen bestanden worden uitgewisseld. Er zijn setjes ogen, armen in allerlei houdingen en enkele veelvoorkomende objecten (zoals een paar hoogspanningsmasten) die standaard voorhanden zijn. Dat is grootschalig gezien ook de manier die ze bij South Park gebruiken: een beperkte vaste set monden, ogen en houdingen die gecombineerd bijna alle emoties reeds kunnen uitdrukken en waarmee je zeer snel kan samenstellen wat je nodig hebt. Is dat lui? Misschien, maar het is vooral gewoon efficiënt.

Wie goed kijkt zal dan ook herkennen dat dezelfde objecten, armen of houdingen van Ton soms op identieke wijze terugkomen. Dat zorgt er niet alleen voor dat de stijl van beide tekenaars automatisch naar ekaar toe groeit, maar het scheelt vooral veel werk. Voorafgaand aan het tekenen wordt altijd eerst even in het Frankensteinbestand gekeken: wie weet ligt er in de benenbak, bij de armenstapel of op de ogenberg wel een lichaamsdeel van Ton dat met wat kleine aanpassingen kan worden hergebruikt.

Inkscape als tekenprogramma voor cartoons Frankensteinbestand

Interface van Inkscape in een wat ouder besturingssysteem. Het is een vectortekenprogramma waarmee objecten kunnen worden getekend, maar ook gespiegeld, gedupliceerd, vervormd en opgeslagen. Hier zien we een screenshot van het maken van de afbeelding die bovenaan deze pagina staat. Iedere aangepaste ledemaat is daarna zelf ook weer beschikbaar voor toekomstig hergebruik, zodat de bibliotheek telkens groeit.

Toch is vaak wel te zien wie van de twee tekenaars verantwoordelijk is voor een bepaalde editie. De ene tekenaar tekent Ton een aantal jaren ouder dan de ander (een jaar of twaalf tegen een jaar of acht). Het beste is dat te zien aan de schouders. Ook gebruikt de ene tekenaar gemiddeld genomen dikkere lijnen en gedetailleerdere achtergronden dan de ander.

Ton Mast in de stijl van Ot Lesley (links) en Hans Nienhuis (rechts)

Ton in de stijl van de twee verschillende tekenaars. Merk op dat sommige delen identiek zijn (kapsel, pet, haarlok, setje sproeten), maar dat de ogen, het lijf en de kleur T-shirt met de smilie verschillen. Niet altijd is het zo duidelijk: door uitwisseling van bestanden zijn er ook mengvormen waarbij bijvoorbeeld een lijf van de ene tekenaar voorzien is van een hoofdje dat door de andere tekenaar is gemaakt.

Ongeschreven kader en running gags

Net als op de rest van de site zijn religie, politiek (man en paard) en moderne maatschappelijke gedragingen taboe. Aan de andere kant is de cartoon niet per sé politiek correct en we zijn ook niet bang voor wat getekend naakt of een toiletgrap als het zo uitkomt. We zijn tenslotte geen Amerikanen.

Ton zelf heeft een beetje betweterig karakter en representeert vaak het irritante aan pylon geeks – juist wat we in het echte leven niet willen zijn, maar door het op deze manier te grabbel te gooien wordt het lekker ongemakkelijk. Om dat extra uit te vergroten komt in sommige cartoons een vriendje voor (de jongen in een gestreept hemd, eerst gewoon Menno genoemd en later volwaardiger de cartoon ingeschreven als Johnny Lichtnet). Ondanks dat die jongen duidelijk groter en ouder is, is het doorgaans Ton die hem van repliek dient als Johnny iets 'vanzelfsprekends' niet begrijpt. 

Ton Mast cartoon

Er wordt vrijwel uitsluitend in grijstinten gewerkt. Ton lijkt verder nooit schoenen aan te hebben. Dat is een running gag die een van de twee tekenaars begon, eigenlijk als plagerij naar de andere tekenaar die dat in de zomer thuis ook weinig doet. Een antwoord daarop kon niet uitblijven: de andere tekenaar voorziet Ton sindsdien opvallend vaak van fanta, chips, cola of andere spullen die hij telkens weigert met iemand te delen – wat dat zou kunnen vertellen over de jeugd van de andere tekenaar kan iedereen raden. 

Hergebruik voor andere doelen

Cartoons en afbeeldingen vallen net als bijna alle andere content op de website onder een CC BY-NC-ND copyright. Dat betekent dat ze gewoon mogen worden gebruikt in presentaties, spreekbeurten, werkstukken of andere non-profit toepassingen op het internet of elders. Memes zijn inherent aan het internet, maar met verzoeken om een afbeelding te mogen aanpassen (zoals bij gebruik in protestbewegingen) zijn we terughoudend en zien we graag eerst overleg. Het is tenslotte wel onze huiscartoon hier bij HoogspanningsNet en we laten Ton niet zomaar grondkabels promoten.