Eénevenmast

 Eénvlaksmast, hamerkop, T-mast   ​ Vlak geconfigureerde mast
Einebenenmast (D), single level pylon (E)

Over de éénvlaksmast, meestal gewoon hamerkop genoemd, zijn zelfs onder mastengekken de meningen sterk verdeeld. De een vindt ze afschuwelijk en de ander kan ze waarderen om wat ze zijn, maar een feit is dat de éénvlaksmast een laag, breed en vaak oud ontwerp is.

Nederland kent verschillende ontwerpen van de hamerkop. In België zijn dit soort masten zeldzamer en daar worden ze eigenlijk alleen gezien bij onderdoorgeleidingen waar men in Nederland portaalmasten zou gebruiken.

Kenmerken van de éénvlaksmast

De éénvlaksmast (definitie) kenmerkt zich door één toren, één traverseniveau en doorgaans twee circuits bij volledige benutting. Het is een laag mastontwerp welke nog het meest de indruk van een letter T wekt, maar ondanks deze sprekende vergelijking is de aanduiding T-mast maar weinig populair. Hamerkop wordt veel algemener gebruikt. De éénvlaksmast wordt in Nederland hoofdzakelijk in het 110 kV-net gebruikt.

Eénevenmast bij Wijhe

Hamerkoppen zijn laag en relatief veilig voor vogels (draadslachtoffers), maar ze zijn slecht bestand tegen ijzel en ze hebben een groot magneetveld aan de grond.

Oude masten

Het thema éénvlaksmast kent minder variatie dan delta- of portaalmasten, maar binnen Nederland treffen we toch al een stuk of zes verschillende ontwerpen aan. De meeste hoogspanningslijnen met hamerkoppen zijn betrekkelijk oud. De hoogte waarop de fasedraden hangen komt ons in het huidige tijdperk (met enorme landbouwmachines) soms bijna gevaarlijk laag voor. Alleen in het Nederlandse 150 kV-gebied treffen we op meerdere plekken een vrij nieuw ontwerp hamerkop aan, het zogeheten Maaswaaltje.

Lage faedradenEénevenmast bij Olst

Eénvlaksmasten zijn simpele masten. Twee traversen en een toren kan al genoeg zijn, zoals we links kunnen zijn bij het Hunze-ontwerp. Modernere éénvlaksmasten zijn tegenwoordig iets hoger, zoals we hier rechts zien bij dit ontwerp van de IJsselmij vlakbij Olst.

De zorgen over laaghangende fasedraden zijn niet geheel ten onrechte: de laatste jaren zijn bijna alle ongelukken waarbij er door een machine een harde sluiting met een fasedraad ontstond gebeurd bij verbindingen die met hamerkoppen zijn opgetrokken.

Herkomst van de naam

De term éénvlaksmast slaat op de (enkele) verdieping die de mast heeft en die beide een volledig circuit dragen. De naam hamerkop behoeft vrij weinig toelichting (zet een hamer of een houweel op zijn stok rechtop en voila). Deze aanduiding is al zeer oud: reeds in de oorlog werd de term al gebruikt. De Belgische aanduiding horizontaal geconfigureerde mast is al even zo snel duidelijk: de configuratie van de fasedraden is horizontaal. Bij combinatiemasten wordt het éénvlaksgedeelte ook in Nederland vaak aangeduid als horizontaal.
Af en toe kan je ook de term éénevenmast nog tegenkomen op deze site of op het forum. Die aanduiding was de Nederlandse vertaling van het Duitse eineben-anordnung, maar deze naam wordt niet langer gevolgd (zie ook het classificatiemodel).
 


Omhoog