HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Mast van de Maand



Mast 03 - Meeden - Diele
----------------------------------------------
Vakantietijd, een goed moment om een verbinding te bekijken die de landsgrens oversteekt. Op deze foto gemaakt door Tom Börger zien we een van de interconnecties over land, in dit geval de verbinding naar Diele in noordelijk Duitsland. De verbinding is opgetrokken met een variant op de gangbare 380 kV donaumasten van het koppelnet, met de kenmerkende preekstoelen op de traversetoppen uit de jaren 80 en vroege jaren 90. Als we beter kijken zien we dat het hele mastontwerp wel wat schriel aandoet voor 380 kV. Dat klopt, het is de magerste versie die is toegepast. In eerste instantie hing er ook slechts aan één zijde een circuit in, die tot 1995 op 220 kV werd bedreven. Des te opmerkelijker is het dat deze ijle masten ondanks hun asymmetrische gewichtsverdeling door het circuit aan één zijde toch de ijzelramp van 1987 doorstonden. Je zou denken, een betere proeve van betrouwbaarheid krijg je niet. Maar het SEP, de voorganger van Tennet, vertrouwde het kennelijk toch niet helemaal. In de Oostring, een paar jaar later aangelegd, is alsnog gekozen voor een nieuwe, net iets zwaarder en sterkere variant op dit ontwerp.

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het LNE (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Geen zorgen, dat is normaal.

Mastverrommeling


Doet dit ook jouw tenen kromtrekken?


Zoek je de netbeheerder?

Dat zijn wij niet. Ga naar de website van TenneT TSO (NL) of Elia (B).




Of ga naar ENTSO-E voor het Europese samenwerkingsverband tussen netbeheerders.

Berichtenarchief

15 juli 2019 Nu het vakantietijd is en enkele vrijwilligers achter deze site een paar weken eh.. veldwerk voor de netkaart doen in het buitenland, lijkt het een beetje stil op HoogspanningsNet. Laten we ons eens voegen bij het vakantieverkeer op de A58 in Zeeland en vanaf daar opzij kijken naar Tennets nieuwe 380 kV-station Rilland in aanbouw. Het schiet goed op.

Over station Rilland in aanbouw hebben we al eerder dingen geschreven. Het wordt een schakelstation op 380 kV-niveau. Geen trafo's of koppeling met het onderliggende 380 kV-net, maar uitsluitend verschakeling van vermogen uit de rinchting Borssele samen met een sterkere verbinding met Zandvliet in België. Het station is bijna af en inmiddels kunnen de bestaande verbindingen erop worden aangesloten. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Men wil de verbindingen zo kort mogelijk uit dienst hebben, terwijl er ondertussen voor de aansluiting ook een snelweg en een kanaal moet worden overgestoken.

Dat vereist een aantal nieuwe masten. In het kader van een uniforme uitstraling van het station sluit men de drie bestaande vakwerklijnen met donaumasten daarom aan met een handjevol wintracks. Ehh.. juist ja. Doe maar efkes wisselen, Pietertje.  

Ook aan de vakwerklijnen zelf moet her en der wat worden verbouwd om het nieuwe station en de wintracks te kunnen inpassen. Zo staat hoekpositie 303 van de verbinding naar Geertruidenberg nu verkeerd om. Eitje, zo dachten we bij HoogspanningsNet na een blik op de netkaart. Het fundament is vierkant, dus dan fix je even een kraan, schroef je de mast los en draai je het hele ding toch gewoon een kwart slag? Was alles maar zo makkelijk.

Blijkbaar hebben we te simpel gedacht, want dat is niet wat men deed. Kennelijk voldeed het bestaande mastlichaam niet aan de huidige sterktevereisten of aan de hoogte die nodig is voor de nieuwe functie als hoekmast de andere kant op. De mast is alsnog afgebroken en er is een nieuwe opgezet – opmerkelijk is dit wel weer een vakwerkmast. De komende weken is het nog draden trekken, afspannen, testen, inregelen en vrijschakelen, maar zoals het er nu voor staat komt Rilland nog voor de winter in dienst en op het netschema.

Afbeeldingen: Rilland in aanbouw op een foto gemaakt door Rick Bekker (klik voor een vergroting). De bestaande verbindingen met vakwerkmasten worden aangesloten met wintracks. Onder: de gedraaide mast (naar nu blijkt, een nieuwe mast op het bestaande fundament), vanuit een trein (inverse treinmoment) gefotografeerd door Ruben Schots.

20 mei 2019 Gisteren was de Open Wervendag in België, waarbij Elia het transformatorstation Lillo eenmalig openstelde voor het publiek (zie ook het nieuwsbericht hieronder). Het weer werkte niet mee, maar dat mocht de pret niet drukken. We danken Elia voor de organisatie en de mogelijkheid tot een blik op de nieuwe recordhouder hoogste hoogspanningsmast van de Benelux.

Nieuwe scheldekruising - klik voor een vergrotingOver het project Brabo is hier al vaker wat gezegd. Wie meer wil weten kan bij Elia de details nalezen of oude nieuwsberichten op deze website nazoeken. Hier en nu op deze plek beperken we ons tot een bericht dat eigenlijk niet mag ontbreken in het nieuwsarchief: de nieuwe recordhouder hoogste hoogspanningsmast van de Benelux. 192 meter hoog, meer dan 500 ton en zo groot dat er in heel Europa slechts acht hijskranen voorhanden zijn die in staat zijn om deze masten in elkaar te takelen.

Afgelopen woensdag werd de eerste van de twee masten opgeleverd – net op tijd voor de open dag. Het is het exemplaar op de linkeroever. Trafostation Lillo staat echter op de rechteroever, waar een identieke mast nog in opbouw is. Op die manier was het mogelijk om op de open dag tussen de mastdelen door te wandelen (en de schaal van de enorme metalen delen met eigen ogen te zien) terwijl aan de overzijde van de Schelde meteen te zien was hoe alles eruit komt te zien als de mast geënsembleerd is. Het beste van twee werelden.

Mastdelen wachtend op montageAankomende zomer worden de draden in de masten gehesen en dan zal de nieuwe hoogste crossing van de Benelux en de derde van Europa zijn definitieve uiterlijk aannemen. Op het terrein was er de mogelijkheid een schaalmodel te bekijken die in een windtunnel was getest, maar ook was er de kans om op trafostation Lillo (in ombouw) de toekomstige 380 kV GIS-installatie van dichtbij te bekijken. 

Op ons forum is meer informatie te vinden, waaronder foto's van het project en wellicht over een paar dagen ook foto's die een impressie geven van de geslaagde open dag waarbij een groep mensen van dit forum en achter HoogspanningsNet van de partij mochten zijn. 

Afbeeldingen: Nieuwe 192 meter hoge kruisingsmast op de linkeroever, gezien vanaf de rechteroever. Klik op de afbeelding voor een vergroting. Onder: aanblik van de situatie op de open dag. Elia had voorzien in een paar partytenten, informatieborden, personeel en de mogelijkheden om de enorme mastdelen van heel dichtbij te kunnen bekijken. Een echte mast see.

09 mei 2019 In de haven van Antwerpen verrijzen momenteel de nieuwe recordhouders voor de titel hoogste hoogspanningsmasten van de Benelux. En het wordt nog leuker, want op de Open Wervendag op 19 mei kan je ze van heel dichtbij gaan bekijken: Elia stelt de werf eenmalig open voor het publiek.

In het kader van de Open Wervendag (in Nederland gekend als Dag van de Bouw) heeft Elia al vaker een werf of bouwplaats open gesteld. Vorig jaar werden de deuren van de Nemo-converter eenmalig geopend. Maar dit jaar doen we er goed aan om een verrekijker mee te nemen: de deur van Lillo gaat open.

Dat is pal naast een van de nieuwe kruisingsmasten voor de Scheldeoversteek die nu in aanbouw is. Bekijk de kolossale mastdelen die samen een indrukwekkende, 192 meter hoge mast zullen gaan vormen van dichtbij terwijl op de andere oever (waar men al aan het takelen is) reeds te zien is hoe het eindresultaat eruit gaat zien. Tevens is er het station zelf: Lillo wordt veranderd in een modern 380/150 kV hoogspanningsstation. Bekijk van dichtbij wat een modern hoogspanningsstation is, hoe het functioneert en hoe verbazend groot hoogspanningscomponenten zijn als je er vlakbij staat.

Groot, groter, grootst in de Antwerpse haven. Een bijzondere kans voor iedere geïnteresseerde, want dichterbij het Brabo-project ga je niet meer komen. Zondag 19 mei is de dag, omcirkel 'm met 380 kV-rood in de agenda.

Afbeeldingen: aankondiging van Elia voor de open dag (klik op de afbeelding of hier voor een vergroting). Lees verder op ons forum voor foto's van de bouw tot nu toe (en na 19 mei uiteraard ook voor wat foto's van de dag zelf, voor als je zelf niet in de gelegenheid bent.)

28 April 2019 In deze tijden van kabels en buismasten wordt zelfs in Nederland toch nog wel eens nieuw vakwerk gebouwd. Dat klinkt als hoera-per-definitie. Maar wat nou als we vertellen dat het vernieuwbouw is van de voorheen oudste 150 kV-verbinding van Nederland? Dan wordt het opeens een stuk moeilijker om te oordelen – zelfs voor pylon geeks.

Mastbeeld Maasbracht - LutteradeVooruit dan, we zullen bij HoogspanningsNet één keer niet overgaan tot de stekelige recalcitrantie rond wintrackmasten waar men ons al jaren van kent. Dus we laten de eerste wintrack van Tennet in Zeeland even eh.. voor paal staan en we kijken deze keer naar de interne besoignes binnen de populatie vakwerkverbindingen.

Tegenwoordig lijkt het wel of alles met kabels en buismasten wordt gedaan. Toch is dat niet waar. In België laat Elia zich niet gek maken en worden nog altijd fraaie vakwerkmasten gebouwd. En zelfs in Nederland is het bouwen van vakwerk niet verdwenen. Meestal gaat het dan om losse reconstructies of om korte lijnen in industriegebieden zoals de Eemshaven, maar ook in de publieke ruimte kan het soms nog.

In Limburg zien we momenteel zoiets, al zullen pylon geeks er in dit specifieke geval een gemengd gevoel bij hebben. De verbinding Maasbracht – Lutterade is een ijkpunt in de Nederlandse nethistorie: het was de eerste Nederlandse verbinding die ontworpen werd voor de destijds indrukwekkend hoge spanning van 150 kV. (In Nederland staat slechts één verbinding in actieve dienst die nog ouder is dan dit exemplaar, maar die voert 50 kV). De verbinding werd ontworpen door het SVM (StroomVerkoop Maatschappij, in 1934 in het PLEM opgegaan) en sinds 1932 staat de verbinding in het Limburgse land. Maar helaas kan hij niet meer meekomen in de moderne tijd. De oude masten en de draadhoogtes zijn te laag en de transportcapaciteit van 100 MVA is dat ook.

Levensgevaarlijk hooge spanningGedeeltelijk wordt de verbinding door een grondkabel vervangen. Dat is makkelijk oordelen: f(_)ck. Maar een ander lijndeel (vanaf Born tot aan Maasbracht) gaat niet ondergronds. Dat lijndeel wordt door Tennet van splinternieuwe vakwerkmasten voorzien. Nieuw vakwerk in deze tijden: altijd mooi! Maar het geeft toch ook wel een wrange smaak omdat ze in de plaats komen van een uniek stukje Nederlandse nethistorie dat straks echt verdwenen is. Je ziet de draad al hangen, zelfs voor pylon geeks is het soms niet eenvoudig om te oordelen.

Afbeeldingen: een stokoude SVM-donaumast die vervangen wordt door vernieuwbouw van dit ontwerp. De historie die aan alle kanten van het uiterlijk van deze verbinding af springt zal spoedig zelf ook historie zijn. Onder: het mastbord verraadt door het taalgebruik nog de tijd waarin de verbinding het levenslicht zag. Foto's door forumlid Ritsjie.

10 April 2019 Hoe moeilijk is het om lantaarnpalen aan en uit te zetten? Bij Liander zullen ze daar deze week beslist een krachtterm voor gebruiken. In delen van het net van Liander zijn de lantaarnpalen op de hobbel geslagen na de overgang van de zomertijd. Ondanks hard werk bij de netbeheerder zijn er tien dagen later nog steeds kleine gebieden waar de lantaarnpalen weerbarstig weigeren te luisteren naar Duiven.

Lantaarnpalen en 380 kV op de MaasvlakteOf het donker wordt, twaijduustern, mörk of schemer, automatisch gaan de lantaarnpalen aan. Traditioneel werd dat gedaan met een zogeheten toonfrequent-commando, meestal gekend als het TF-signaal. Dat is kort gezegd een bewust aangebrachte rimpeling op de normale sinusvorm van 50 Hz wisselstroom. Dit kan per regio worden verstuurd en apparaten zoals boilers, elektriciteitsmeters en schakelkasten voor openbare verlichting kunnen deze rimpelingen opmerken. Op die manier kunnen korte commando's over het elektriciteitsnet zelf worden geroepen: 'nachtstroom', 'boilers aan', 'laag tarief' of 'lantaarnpalen aan'. Voor een nauwkeurige beschrijving, lees verder op de site van Chris Verschoor, toonfrequent.nl.

TF is al heel oud en en in de loop der jaren is de draagkracht van het signaal (de 'woordlengte' en 'verstaanbaarheid') steeds beter geworden. Maar er zijn ook problemen. Nieuwe LED-armaturen kunnen soms ongewild gaan knipperen wanneer ze als bijvangst een TF-signaal moeten aanhoren en ook is TF niet geschikt voor de nieuwe tijd waarin slimme meters met een digitaal signaal de regie overnemen. Netbeheerders willen dan ook op termijn van TF af op hun netwerken en men is al bijna tien jaar druk bezig gebruikers te informeren dat TF-aansturing van boilers, dag- en nachttarieven de komende jaren stopt en gefaseerd wordt vervangen.

We weten bij HoogspanningsNet niet helemaal zeker wat er precies voor vervangend systeem wordt gebruikt (waarschijnlijk FlexOVL), maar wat we wel weten is dat in de concessie van Liander zich iets verslikt heeft in de omzetting naar de zomertijd. Helaas blijkt het niet zo simpel op te lossen. De volgende dag was op Radio 1 een voorlichter van Alliander te horen die een beetje ongemakkelijk de zaak toelichtte en vertelde dat in bepaalde gebieden voorlopig handmatig geschakeld moest worden. Een klein beetje gênant natuurlijk in deze tijden van smart solutions en hoogdravende digitalisatie.

Inmiddels zijn we anderhalve week verder en nog steeds zijn de problemen niet geheel achter de rug. Nog altijd zijn er plekken waar de lantaarnpalen hun eigen gang gaan. Liander heeft voor die gebieden inmiddels besloten de lantaarnpalen 24/7 aan te laten staan, zodat ze het tenminste überhaupt doen in de nacht. Een beetje vreemde gewaarwording, maar voor wie in delen van Gelderland overdag het licht ziet terwijl het knalzonnig is: er wordt aan gewerkt. We hopen spoedig op eh.. verlichting in Duiven.

Afbeelding: Lantaarnpalen, hier op de Maasvlakte, worden aangestuurd met een TF-signaal of met een modernere digitale vervanger. Het lijkt erop dat in de concessie van Liander het digitale signaal een complex en lastig te verhelpen probleem heeft sinds de zomertijd. Gelukkig is het in de meeste gebieden inmiddels opgelost.

De HoogspanningsNet Netkaart voor je PC, browser, tablet en telefoon.

– Altijd het net op zak.

Meer info Handleiding FAQ GIS/KML

Actuele load

@hoogspan op Twitter

Hoogspanningsagenda

Wat hangt ons boven het hoofd?
01 augustus - Interne vergadering Netkaartdevelopment



Heb je een tip? Meld 'm hier

Waar zijn de netprojecten?

Kijk waar de netuitbreidingen zijn!
Netuitbreidingskaart TenneT
Netprojecten Elia
TYNDP Europa door ENTSO-E

Credits en copyright

Creative Commons Licentie

Tenzij anders vermeld, bevindt de content op deze website zich onder een CC BY-NC-ND-licentie.

Lees de volledige disclaimer hier.