HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Mast van de Maand



Mast 03, Hengelo Weideweg - Hengelo Ole
----------------------------------------------
Het is december, dat betekent traditioneel een dennenboommast in deze rubriek. Fotograaf Peter Schokkenbroek nam geen halve maatregelen: dit gespierde type in Twente draagt vierbundelgeleiders terwijl slechts een netspanning van 110 kV is toegepast. Bureaustoel-netstrategen trekken dan de wenkbrauwen op: deze overkill zien we eigenlijk alleen bij korte invoedingslijnen vanuit een productie-eenheid. En eigenlijk klopt dat ook wel. Toen in de jaren tachtig de centrale aan de Weideweg werd gesloten zat het naastliggende trafostation (een belangrijk knooppunt in het Twentse net) opeens zonder voldoende invoeding. Men heeft dat opgelost door vanaf het volgende trafostation Hengelo Oele, waar 220 kV en later zelfs 380 kV voorhanden was, een zware invoedingslijn met extra zwaar ontworpen dennenboommasten te plaatsen waardoor heel Hengelo Weideweg bijna is op te vatten als een trafostation op een steeltje. De oude hamerkop links ziet het allemaal aan en stoort zich niet aan die opscheppers.

Hoogspanning en gezondheid?

Het antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het LNE (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Dat is normaal.

Mastverrommeling


Doet dit ook jouw tenen kromtrekken?


Zoek je de netbeheerder?

Dat zijn wij niet. Ga naar de website van TenneT TSO (NL) of Elia (B).




Of ga naar ENTSO-E voor het Europese samenwerkingsverband tussen netbeheerders.

08 december 2017 Terwijl de kinderen in hun nopjes zijn op wat ze van de Sint kregen (nieuwe lading meccano voor de jongste, H0 1:87 trafostation voor de middelste, accountje bij Phase to Phase voor de puber) is december dit jaar ook voor de volwassen pylon geek een feestje. Op de berg hebben ze gisteren een nieuwe editie van het KCD online gezet. Arnhem bedankt, we hebben weer leesvoer voor bij de haard. 

Cover van deel I van het KCD2017Het KCD (Kwaliteits- en CapaciteitsDocument) is een dik schrijven waarin een gedegen overzicht van de staat van het elektriciteitsnet wordt gegeven. De huidige situatie, kansen, knelpunten, beraamde toekomstplannen en af en toe wat oeverloos ge.. neuzel over cross-border leaseconstructies, maar over het algemeen relevante dingen. Het KCD wordt door de serieuze pylon geek, bureaustoel-netstrateeg en ieder andere sterk geïnteresseerde opgevat als een soort bijbel. Vaak is het ook de eerste bron waarin toekomstige projecten doorschemeren, zodat het voor een combinatie van watertanden en samengeknepen billen zorgt.

Vroeger werd het KCD ongeveer iedere twee jaar uitgebracht. Maar de vorige was nog geen anderhalf jaar oud zodat we nu een onverwacht kerstcadeautje hebben gekregen. Wellicht is er versneld een nieuwe uitgebracht omdat er nogal wat dingen zijn gaan schuiven sinds de vorige editie. Gaswinning, kolencentrales, wind op zee, een scherpe toename in zonvermogen en in de komende vijftien jaar de opkomst van warmtepompen en elektrische auto's, zoals wij zelf ook al beschreven hebben in een recent artikel over de gevolgen van het regeerakkoord voor het hoogspanningsnet.

Echt schokkende dingen staan er deze keer niet in, of het moet zijn dat we een lange adem nodig hebben om de landelijke 380 kV-ring naar 2635 MVA te verzwaren. Dat is de komende tien jaar nog niet klaar, maar het lijkt wel te kunnen met de bestaande verbindingen. Wat wel de aandacht trekt is dat de netbeheerder aangeeft trafostations 'ballistisch te willen beschermen'. Wat dat nu weer inhoudt begrijpen we bij HoogspanningsNet ook niet helemaal, maar naast koperdiefstal is sabotage natuurlijk ook geen nieuw probleem. Nu zal er niet meteen afweergeschut tegen drones op ieder station verschijnen, maar men kan wel denken aan strategische reservecapaciteit en andere onzichtbare maatregelen.

Zelf lezen en conclusies trekken? Het document is deze keer in drie delen gesplitst. Ga lekker bij de haard zitten met de tablet op schoot en download ze alle drie rechtstreeks bij Tennet of bij onszelf via de KCD-pagina.

Deel 1 – Kwaliteitsbeheersingsysteem
Deel 2 – Investeringen Net op Land 2018-2027
Deel 3 – Investeringen Net op Zee 2018-2027

22 november 2017 Gisteren heeft Elia de Stevin-hoogspanningsverbinding in dienst genomen. Met de oplevering van deze zeer zware 380 kV-verbinding, de eerste nieuwe in bijna dertig jaar, komt er een eind aan een uniek constructieproject in de Lage Landen, maar ook een tastbaar begin aan versnelde verduurzaming van de Belgische elektriciteitsmarkt.

Het Stevinproject (vaste bezoekers van deze site welbekend) draait om de bouw en ingebruikname van een buitengewoon zware 380 kV-verbinding vanaf de Belgische 380 kV-ring naar de kust bij Zeebrugge. De nieuwe verbinding, een ware krachtpatser, is essentieel om ambities waar te kunnen maken: veel meer windvermogen op zee, groei van het Zeebrugse havengebied en zelfs aansluiting van België op Engeland via een HVDC-interconnector (de Nemo-kabel). Het gaat om vermogens waar zelfs een gangbare Belgische 380 kV-verbinding (typisch 1400 MVA capaciteit) geen oplossing voor zou bieden. Netbeheerder Elia besloot geen halve maatregelen te nemen en zette in op toekomstvastheid. Met andere woorden: de beuk ging erin. Er werd een hoogspanningslijn voor maar liefst 3000 MVA ontworpen: een nominale transportcapaciteit die nog nooit eerder in de Lage Landen was vertoond. Zeven jaar geleden begon het project, drie jaar is er gebouwd en gisteren heeft Elia de verbinding na de nodige tests samen met premier Charles Michel en Minister van Energie Christine Marghem formeel in dienst gesteld.

Reden voor een feestje in hoogspanningsland. Het hele project bestaat uit drie hoogspanningsstations, twee opstijgpunten (overgangsposten) met GIS-schakelmogelijkheden, twee luchtlijndelen en een grondkabeldeel. In totaal is er 47 km nieuwe 380 kV-verbinding aangelegd, waarvan 37 kilometer met een nieuw, stoer ontwerp zware vakwerkmasten met geïsoleerde traversen. Deze zijn in staat om de dikke vierbundelgeleiders op compacte wijze dichtbij elkaar te dragen, waardoor de verbinding ondanks zijn hoge capaciteit relatief klein is gebleven. Dat neemt gelukkig niet weg dat het mastontwerp een goed gebalanceerde, potente indruk maakt.

Een andere highlight is toepassing van een stuk grondkabel in een verbinding van deze capaciteit. Voorheen was de tien kilometer lange Delftkabel in Nederland een van de blikvangers op het wereldtoneel: met 2635 MVA op 380 kV was die bij zijn oplevering uniek in de wereld. Maar Stevin is er overheen gegaan door een net zo lang kabeldeel toe te passen dat zelfs voor 3000 MVA geschikt is. De kabel kruist tevens het Boudewijnkanaal via een speciaal geboorde dubbele kabeltunnel.

Toch is er tussen al dit moois ook een klein jamaartje voor de pylon geeks. Grote nieuwe verbindingen verschijnen zelden op het toneel zonder dat het een aantal kleine, oude verbindingen de kop kost: het stand-stillprincipe. Bij Stevin is dat niet anders en de aanleg van deze trotse grote lijn betekent ook het verdwijnen van drie 150 kV-lijnen. De komende jaren worden vervangende kabels gelegd en worden ze afgebroken. Daardoor is juist nu, net na de oplevering van de grote zware lijn en nog vóór de sloop van de kleine verbindingen, misschien wel het mooiste moment van allemaal om eens een kijkje te gaan nemen in het Vlaamse land.

In ieder geval laten wij vanaf deze plek de kans niet lopen om Elia te feliciteren met het succesvol opleveren van deze unieke verbinding. Meer informatie? Lees het persbericht van Elia, bekijk de projectwebsite van Stevin (aanrader), volg het Stevintopic op ons forum (veel foto's) of bekijk de hele verbinding en alle stations direct op onze vers bijgewerkte netkaart.

Afbeeldingen: bovengronds lijndeel van de Stevin-verbinding, met de voor deze verbinding typerende masten met geïsoleerde traversen. Onder: overgangspost Gezelle, waar de bovengrondse verbinding in een grondkabel verandert. Een strak vormgegeven afspanportaal en een al even zo strak GIS-gebouw. Stevin straalt daardoor no-nonsense uit. Foto's door Bavo Lens.

13 november 2017 Een apache van Defensie is op de avond van 13 november in aanvlieging gekomen met een hoogspanningslijn. Het betreft de 50 kV-steeklijn die Culemborg en omstreken van stroom voorziet. De verbinding viel uit en bijna 25.000 aansluitingen zaten urenlang in het donker.

Om 01.00 uur was de storing verholpen en had iedereen weer stroom. Maar omdat het eerst niet goed bekend was hoe lang de reparatie zou gaan duren en wat er eigenlijk precies aan de hand was, werd GRIP 4 afgekondigd met extra politie-inzet. Het GSM-net zou het tot circa 23.00 uur uithouden op batterijen en daarna stapsgewijs uitvallen. Ook heeft Culemborg geen beste naam als het gaat om het gedrag van bepaalde groepen jongeren, waardoor de politie extra bang was voor plunderingen en rellen. Liander, de eigenaar van de geraakte verbinding, meldde om ongeveer kwart over één dat iedereen weer stroom had. De helikopter had gelukkig alleen de bliksemdraden in een spanveld tussen twee masten doormidden gevlogen, zodat er kortsluiting ontstond maar er geen masten in waren gestort. Herstel (tijdelijke verwijdering) van de bliksemdraden was voldoende om het probleem provisorisch op te lossen. Persoonlijke ongelukken lijken zich niet te hebben voorgedaan, de piloten konden de helikopter veilig aan de grond zetten. (Wel blijkt het peperdure speeltje beschadigd te zijn, want het was niet mogelijk om hem ter plekke te repareren en de machine moest op een vrachtwagen afgevoerd worden.)

Nadere informatie kan het beste gevonden worden bij Liander en naslag van het verloop van de situatie tijdens de avond van de 13e kan ook worden teruggevonden op het uitstekend bijgehouden liveblog van Omroep Gelderland.

De verbinding in kwestie (op de netkaart is het de gele lijn tussen Tiel en Culemborg) is een zogeheten steeklijn: een hoogspanningslijn die niet in een ringvorm is opgenomen. Zo’n verbinding is zelf meestal wel dubbel uitgevoerd (dat is ook het geval bij dit exemplaar) zodat een steeklijn normaal gesproken geen probleem is. Maar als de gehele verbinding wordt geraakt en beide circuits buiten dienst vallen, dan is er geen alternatief en is de uitval vergelijkbaar met een opgeschaalde versie van de stekker van heel Culemborg eruit trekken.

Een kleine tien jaar geleden was het ook al eens raak op dezelfde wijze. Toen vloog (eveneens) een apache van Defensie in de verbinding Tiel – Zaltbommel. Ook dat was een steeklijn, maar deze is in bezit van Tennet. Destijds draaide dat uit op een zwaar beschadigde hoogspanningslijn en Zaltbommel drie dagen in het donker. Bij deze situatie in Culemborg is de schade een stuk kleiner gebleven. Voor de verbinding naar Zaltbommel wordt inmiddels aan een ringvorm vanaf Wamel gewerkt via een grondkabel. Voor de verbinding naar Culemborg (in bezit van Liander) is ons geen soortgelijk plan bekend.

Afbeeldingen: een globale schets van het getroffen gebied, de randen zijn niet exact. Onder: van de verbinding in kwestie (tijdens betere dagen). De bovenste twee dunne draden aan de bovenste armen zijn de bliksemafleiders. Deze lijken door de helikopter doormidden te zijn gevlogen, waarna ze op de fasedraden vielen en kortsluiting veroorzaakten.

03 november 2017 In het nieuwe Nederlandse regeerakkoord van kabinet Rutte III is er veel aandacht voor klimaat en energie. Als deze hoge ambities worden waargemaakt, heeft dat nogal wat gevolgen voor het elektriciteitsnet. Iemand van ons siteteam zocht het voor je uit.

Iedereen gaat het merken als de nieuwe kabinetsambities worden uitgerold over het land, de sector en de maatschappij. Nederland moet van het gas af, de kolencentrales moeten voor 2030 sluiten en op termijn moeten we alle huizen, bedrijven en scholen elektrisch gaan verwarmen. Ook is het de verwachting dat we voor 2050 grotendeels zijn overgestapt op elektrisch rijden. Het kabinet heeft een ambitieuze agenda opgesteld waarmee dit moet worden waargemaakt. Het zal een grote inspanning vragen, er zijn grote technische vraagstukken die moeten worden opgelost en er is veel potentie voor wie daar zijn werk van wil maken.

Ook het hoogspanningsnet van Tennet en de onderliggende midden- en laagspanningsnetten komen voor grote uitdagingen te staan. Er zijn verschuivingen en verzwaringen nodig om tegemoet te komen aan de wereld die we morgen willen hebben. Van een ver windpark op zee, van de hoogspanningslijnen in onze velden en heuvels, tot de trafohuisjes, grondkabels en uiteindelijk zelfs de meterkast onder de trap: niets zal immuun blijken te zijn voor de grote veranderingen die het ambitieuze regeerakkoord met zich meebrengen.

Krijg grip op wat ons te wachten staat. Lees het achtergrondartikel.
De gevolgen van het regeerakkoord voor het hoogspanningsnet

22 oktober 2017 Enkele dagen terug toonde Tennet trots dat grondkabels voor 150 kV voor het eerst met een 'grondverdringende' techniek waren gelegd. De aanlegsnelheid kan daarmee flink omhoog, maar toch moeten er bij de bruikbaarheid van deze nieuwe techniek wat kanttekeningen worden geplaatst.

Persfoto van Tennet (hier gehotlinked) waarop te zien is hoe kabels de grond in worden geritst

De gangbare manier om een kabelcircuit in de grond te krijgen maakt gebruik van HDD (een boringstechniek die oorspronkelijk uit de olie-industrie komt) en zogeheten open ontgraving. Met graafmachines wordt dan een brede sleuf gemaakt waarin de kabels worden uitgerold, waarna deze in omgekeerde volgorde weer dicht wordt gemaakt. Soms is er ook grondverbetering (warmteafvoerend zand) nodig als de kabels te warm dreigen te worden. Immers, een belangrijk nadeel van grondkabels is dat ze hun warmte slecht kwijt kunnen. 

Om al dat geheister makkelijker te maken heeft Tennet in samenwerking met BAM Infra de techniek van drainagebuisaanleg met een woelpoot op steroïden gezet. Met zwaar materiaal werden nu in één beweging drie eenfase XLPE-kabels, twee mantelbuizen voor glasvezel en afdekplaten in de grond gestopt in een zes kilometer lang tracé. Nooit eerder was dat vertoond. In lege, landelijke gebieden met zachte grond kan de nieuwe grondverdringende techniek de aanlegsnelheid flink verhogen en de overlast verkleinen.

Gangbare kabelaanleg, met een open ontgravingMaar er zijn ook nadelen. Nederland is vol, zeker de gebieden met zachte grond in het westen. Grondverdringing met een woelpoot is onbruikbaar op plekken waar al andere ondergrondse kabels, leidingen of drainagebuizen liggen. En ook moet die bodem zelf meewerken: op plekken waar veel zwerfstenen in de grond zitten wordt het moeilijker, net als in coulissenlandschappen en plekken met een hoge archeologische verwachtingswaarde.

Een ander probleem is de ruimtelijke configuratie waarin de kabels in de grond verdwijnen: zo dicht mogelijk op elkaar in een soort driehoek. De afstand tussen de fasen is dan zeer klein en dat zorgt ervoor dat netverliezen door reactief gedrag aanzienlijk groter zijn dan bij losse éénfasegeleiders in vlakke configuratie. Verder kunnen de kabels zo dicht op elkaar hun warmte slechter kwijt. Er kan ook geen grondverbetering kan worden toegepast. Al deze dingen zorgen voor een circa 15% lagere belastbaarheid ten opzichte van aanleg in de vlakke configuratie en een blijvend hoger netverlies.

Kabels aanleggen door middel van grondverdringing biedt dus kansen, maar er wordt wel een technische prijs voor betaald tijdens de gebruiksfase van de kabel. We zullen moeten afwachten welke keuzes de berg in Arnhem hierin maakt.

Foto's: een persfoto van Tennet in het nieuwsbericht van 16 oktober toont de sleufloze techniek in volle glorie. Merk op dat de aanleg in een leeg polderlandschap plaatsheeft, waar niets in de weg ligt. Als dat wel zo is, blijft HDD of een open ontgraving nodig, zoals we op de andere foto zien bij het Belgische Stevinproject.

De HoogspanningsNet Netkaart voor browser, tablet en telefoon.

– Altijd het net op zak.

Meer info  Handleiding  FAQ  GIS/KML

Actuele load

@hoogspan op Twitter

Speel Need4Grid

Speel voor netbeheerder met de gratis game Need4Grid. Beheer je eigen hoogspanningsnet!

Hoogspanningsagenda

- (momenteel geen activiteiten bekend)
Heb je een tip? Meld 'm hier

Lopende projecten op de kaart zien?
Bekijk de Netprojectenkaart

Credits en copyright

Creative Commons Licentie

Tenzij anders vermeld, bevindt de content op deze website zich onder een CC BY-NC-ND-licentie.

Lees de volledige disclaimer hier.