Actueel

Netkaart V5.1 neemt het Franse koppelnet mee

27 augustus 2016 Wie naar Frankrijk op vakantie gaat en daar over de graanvelden loert kan niet om het Franse hoogspanningsnet heen. Alleen die grote PDF-netkaart van RTE, dat is best wel lastig op het dashboard. Maar voor het Franse koppelnet van 220 kV en hoger is dat probleem voorbij: dat staat sinds gisteren op de HoogspanningsNet Netkaart V5.1. 

Franse enkelcircuit-chat, gefotografeerd door Tom BorgerWat er in het land van chats, Beaubourgs en uiteraard ook van de moeder aller hoogspanningsmasten gebeurt heeft een grote weerslag op de stand van zaken (lees: de loadflow) in het hele Europese ENTSO-net. Het land van netbeheerder RTE is voor zowel hobbyisten alsook voor professionals interessant om in de gaten te houden. En sinds gisteren kan dat ook via onze eigen netkaart, want dankzij het noeste werk van een paar sterk geïnteresseerden is het Franse koppelnet (verbindingen en stations van 225 kV en hoger) in het afgelopen half jaar gekarteerd als KML met de mogelijkheid tot verdere uitbouw lagere spanningen.

Op het eerste gezicht lijkt het een wat vreemde stap voor ons om het Franse koppelnet te karteren. Onze focus is immers Nederland en België. Maar vanwege de database-opzet, nieuw sinds V5.0, is het sindsdien mogelijk om met meerdere personen tegelijk en simultaan aan verschillende dingen op de kaart kunnen werken. De een weet veel van het Belgische 70 kV-net, een ander is beter in het internationale koppelnet, een derde weet alles van offshore wind. Het zou jammer zijn om dat niet te benutten. Zolang we er maar voor zorgen dat ons kerngebied (Nederland en België) de focus blijft houden, kan het geen kwaad om verder te durven kijken en te zien wat meerwaarde voor ons heeft.

Screenshot van V5.1 Tour de FranceOp termijn is het de bedoeling om de netkaart standaard te laten openen op Nederland en België: de 'productiekaart' waarop de focus ligt. Wie meer wil, kan dan een extra vinkje aanklikken. Daarna verschijnen ook de andere gebieden die op dat moment in de kaart zijn opgenomen, zoals Frankrijk en in de toekomst ook andere gebieden zoals Duitsland. Omdat zo'n functie met een vinkje momenteel technisch nog niet is gerealiseerd maar Frankrijk al wel gereed is, krijgen gebruikers er tot die tijd het Franse koppelnet eventjes 'gratis' bij als ze de standaard netkaart openen. Oh la la

Afbeelding: Frankrijk, land van de chats. Foto door Tom Borger. Onder: screenshots van de huidige situatie in V5.1 Tour de France: geen technische wijzigingen, maar wel is het Franse koppelnet erbij gekomen.

 

Brand in kippenschuur beschadigt hoogspanningslijn

15 augustus 2016 Het begon rond 02.15 uur met een melding in het landelijk bestuurscentrum van Tennet op de berg in Arnhem dat in de 110 kV-circuits Beilen-Veenoord en Beilen-Musselkanaal een circuitfout was opgetreden. De oorzaak bleek brand in een kippenschuur die pal onder de verbinding stond, waardoor in beide circuits een of meer fasedraden fysiek braken.

Redundantie zorgde ervoor dat de hele verbinding tijdelijk gemist kan wordenVolgens Eefje van Gorp, woordvoerder bij Tennet en deze morgen te horen op Radio Drenthe, is het betrekkelijk zeldzaam dat een hoogspanningskabel fysiek bezwijkt door brand onder de verbinding, hoewel ons bij HoogspanningsNet nog een geval uit Veenendaal van twee jaar geleden bekend is waarbij hetzelfde gebeurde. Het uitvallen draaide echter niet uit op een stroomstoring. Doordat het net redundant is uitgevoerd en ter plaatse (midden Drenthe) ook ringvormen bevat, kon het net het verdragen dat beide circuits uitklapten zonder dat er een stroomstoring ontstond op de civiele stations. Alleen een klantaansluiting van de NAM in Norg raakte spanningsloos.
Tennet geeft aan in eerste instantie mee te leven met de boer die 15.000 kippen verloor. Het siert de netbeheerder om dit uit te spreken, waarmee impliciet wordt verteld dat de schade aan de hoogspanningslijn gelukkig 'gewoon' maar herstelbare blikschade is.

De komende dagen zal de verbinding gerepareerd moeten worden en tot die tijd is de N-1 redundantie in Drenthe even uitgenut. Sneller kan niet, want het vervangen van enkele tientallen meters beschadigde fasedraden is ingewikkelder dan het lijkt. Bij de brand is asbest vrijgekomen en ook zijn beide circuits verderop in hun trace bijgehangen in de zware combinatiemasten van Zwolle-Meeden. Daar hangen er 380 kV-circuits boven de 110 kV-circuits, zodat er door inductie vanuit deze zwaardere circuits enige restspanning ontstaat, zelfs als de 110 kV-circuits volledig zijn losgeschakeld. Het repareren en terug in dienst brengen is dus een specialistenwerkje.

Afbeelding: het nut van redundantie. Gedeelte uit de netkaart (schematische weergave). De afgekruiste verbinding is uitgevallen. Men ziet dat alle stations die met de verbinding te maken hebben alsnog vanaf de andere kant invoeding konden krijgen, waardoor er geen stroomstoring ontstond.

 

 Tennet heeft een nieuwe, publieksvriendelijker website

28 juli 2016 ∙ Ze doen het deze zomer niet bepaald rustig aan daar op de berg in Arnhem: naast de grote projecten bij Haarlem en Doetinchem en een nieuw KCD heeft netbeheerder Tennet ook zijn website grondig vernieuwd.

Schermafdruk van de nieuwe site van TennetDat had Tennet ook in 2013 al gedaan, maar deze keer hebben ze het grondiger aangepakt. De nieuwe site past in het plaatje van hoe veel meer moderne websites eruitzien: grote elementen, gekleurde vlakken, een opbouw die sterk verticaal is en teksten die meestal slechts enkele zinnen lang zijn. Tennet volgt daarmee het voorbeeld van onder andere ENTSO-E en het KNMI. Voor ons als geïnteresseerden zal het opnieuw even wennen zijn om alles terug te vinden. Enkele gebroken links vanaf onze site zijn dan ook onvermijdelijk.

Het past in de bedrijfsstrategie om meer naar buiten te treden, een strategie die de laatste drie jaar in sterk toenemende mate door het bedrijf wordt gehanteerd. De nieuwe site is meer dan voorheen gericht op het grote publiek en is sterker geworden in het bieden van achtergrondinformatie. En met dat laatste komt Tennet zelf steeds meer een niche binnen die wij bij HoogspanningsNet vroeger vrijwel voor onszelf hadden. We zien dus dat het hoog tijd wordt dat ook wij ons eens gaan herbezinnen op een vlottere template voor de site, zodat wij onze eigen plek in Hoogspanningsland ook anno nu met verve kunnen blijven bekleden.    

 

 Leesvoer. Het nieuwe Tennet-KCD is uit

09 juli 2016 ∙ Zomerweer dat begint met een K en eindigt met een T (koud en nat) is sinds vandaag helemaal niet erg meer: het nieuwe Tennet KCD 2016 is uitgebracht. Hoera, we hebben weer wat te lezen op de achterbank.

Iedere twee jaar brengt netbeheerder Tennet een zogeheten KCD uit: het Kwaliteits- en CapaciteitsDocument. Het geldt als een kruising tussen een standaardwerk en een periodieke update over de staat van het net, de investeringen, knelpunten en plannen. Voor geïnteresseerden in de Nederlandse hoogspanningsnetten is het een soort bijbel. Wie het KCD een beetje kent weet goed wat en waar het de komende jaren te doen is in hoogspanningsland. Zoals iedere keer staan er veel dingen in die voor de ingewijden al bekend waren, maar ook zijn er telkens kleine nieuwe aanpassingen of projecten die niet voorzien waren. Juist voor dit soort nieuwe ontdekkingen is het KCD een goudmijn.

Op 06 juli heeft Tennet de nieuwste editie voorgelegd aan de ACM (lees: het document is vrijgegeven aan het publiek). Net als twee jaar geleden is ook dit jaar het KCD weer in twee delen opgesplitst. Deel één behandelt met name de bedrijfsvoering en is met name voor mensen met interesse in de interne handel en wandel van de sector interessant. Deel twee behandelt de staat van de netten en daarmee is dat deel voor de traditionele mastengekken, netstrategen en fotografen het interessantst. 

Download het nieuwe KCD rechtstreeks bij Tennet of hier bij onszelf. (We hosten hem zelf ook, als onderdeel van de verzameling actuele en historische KCD's en regionale KCD's. We gaan tenslotte tot het draadje.)

KCD 2016 deel I  (kwaliteitsbeheersing)
KCD 2016 deel II (investeringsplannen en de staat van de netten)

Tennet heeft maar weinig aandacht gegeven aan het vrijgeven van het document (zo staat het alleen zijdelings genoemd in een nieuwsbericht over decentrale opwek), maar dat is ook geen wonder: de markt van lezers is betrekkelijk klein. Hier op HoogspanningsNet is dat wel anders: wij gaan tot het draadje, zodat een nieuw KCD met gemak de voorpagina haalt en het voer voor discussies op ons forum zal zijn. 

 

 Tennet presenteert visie voor groot offshore converter-eiland

10 juni 2016 Men kan van alles zeggen van Tennet, maar niet dat ze visieloos zijn. Wintracks, het onder de grond stoppen van 2635 MVA op 380 kV en het starten van een project met een supergeleidende grondkabel in het 110 kV-gebied zijn allemaal projecten met visie. Maar het kan gekker: wat dacht je van een opgespoten convertereiland middenin de Noordzee?

Offshore windparken produceren vermogen dat naar land moet worden versleept. Dat gaat niet met wisselstroom, want wisselstroom onder water houdt het slechts ongeveer honderd kilometer vol voordat allerlei hinderposten zoals capacitief gedrag van de kabel ervoor zorgen dat het energieverlies onderweg onacceptabel wordt. Gelijkstroom heeft daar geen last van, zodat het mogelijk is om grote windparken ver uit de kust te zetten. Duitsland is daar al ver mee. In het Duitse deel van de concessie van Tennet staan de nodige offshore converters: platforms waarop de windparken worden aangesloten als een soort stekkerdoos, waarna het vermogen in de vorm van gelijkstroom naar land wordt getransporteerd.

Maar die Duitse platforms zoals DolWin, BorWin Alpha en Beta en SylWin staan telkens op stalen poten en ze kunnen per stuk meestal niet meer dan een gigawatt vermogen aan. Dat is niet genoeg voor wat er in de toekomst wordt verwacht: misschien wel tientallen gigawatts aan windvermogen in de Noordzee. Het net op zee zou dan alsnog in een kabelspaghetti veranderen. Er moet kortom een nieuwe slag worden gemaakt.

Beter goed gejat dan slecht bedacht is te extreem gesteld, maar het moet gezegd worden dat Tennet even bij de buren in België heet gekeken en het plan van Elia wat heeft opgepompt. Waarom zou je de converters op stalen poten zetten als het ook op een opgespoten eiland kan? Je hebt dan meer ruimte, zit niet vast aan grenzen door omvang en gewicht en je kan eenvoudig uitbreiden.

Dat vormde de basis voor een toekomstvisie waarin een kunstmatig eiland op de Doggersbank, in de uiterste punt van het Nederlands territoriaal water, een functie zou kunnen vervullen als een spin in het web van een toekomstig multinationaal elektriciteitsnet op de Noordzee. Het eiland zou verschillende clusters windparken moeten kunnen faciliteren en verbindingen naar uiteindelijk alle landen rondom de Noordzee moeten hebben.

Natuurlijk, een visie is een visie. Netbeheerders hebben die wel vaker. Maar aan deze visie is één ding dat opvalt: het moment waarop deze wordt gepresenteerd. Juist deze weken worden in Europa getekend door het Britse referendum over de Brexit. Dit eilandplan laat met enige bombarie zien dat Europese landen rondom de Noordzee elkaar nodig hebben als het gaat om toekomstige energiestrategie. Het moment om dit plan te presenteren lijkt daardoor niet geheel toevallig, zo hebben wij bij HoogspanningsNet het gevoel.

Of het eiland er komt? Dat weten we pas tussen 2030 en 2050. 
Lees het persbericht op de site van Tennet voor meer details.

Afbeeldingen: boven een impressie zoals Tennet zich het eilandplan voorstelt. De omvang van het convertereiland zou ongeveer 6 km2 moeten worden en er moet meer dan 10 GW convertercapaciteit op kunnen staan. Onder: een deel van de huidige situatie in het Duitse Noordzeenet. We zien meerdere windparken en een aantal converters op stalen poten.

 

 HoogspanningsNet Netkaart V5.0 is vrijgegeven

20 mei 2016 ∙ Reeds in februari kondigden we het al aan. En vandaag is het zo ver: de HoogspanningsNet Netkaart V5.0 is vrijgegeven. Onder de nickname Databeest is V5.0 het vlaggenschip van nieuwe release cycle met opnieuw grote innovaties.

Was de grootste innovatie van versie 4.0 dat de netkaart web-based werd, in versie 5.0 zijn we daar nog een stap verder in gegaan: de kaart is nu veranderd in databased. De KML-entiteiten zijn in een MySQL-database op een webserver gezet en worden bij het bekijken van de kaart on the fly opgehaald, toegesneden op de kijkhoogte en het bereik van het blikveld van de gebruiker. Dynamische weergave: hoe verder je inzoomt, hoe meer details zichtbaar worden. Eigenlijk net als Google Maps. Met andere woorden, het 'volloopprobleem' (een blikveld bedekt met labels en namen waardoor je door de bomen het bos niet meer zag) is nu voorgoed uit de weg geruimd en de deur is geopend naar het doorvoeren van een paar nieuwe features die voorheen onmogelijk waren.

Dankzij ijverig werk van enkele vrijwilligers zijn alle hoogspanningsmasten in Nederland gecarteerd en ze zijn ingevoerd op de kaart – het zijn er ruim 13.000! Ze dragen allemaal ook daadwerkelijk het mastnummer conform de nummering van de netbeheerder. Niemand anders heeft dit.

Verder is voor ieder trafostation in Nederland én België uitgezocht wat de secundaire zijde voor (midden)spanning voert. Staat er bijvoorbeeld 6, 10, 12, 13, 15 of 23 kV op het middenspanningsnet van een zeker trafostation? Vroeger moest je daarvoor eindeloos graven in de KCD's, maar straks is letterlijk één blik op de kaart voldoende. Ook dit heeft niemand anders. De HoogspanningsNet Netkaart maakt opnieuw een grote stap.

De pictogrammen en labels zijn veranderd van PNG-afbeeldingen in afbeeldingen die door een script worden opgebouwd, toegesneden op wat de database dicteert voor een zeker station. Dit scheelt in performance en alle mogelijke combinaties zijn nu mogelijk. Door de dynamische eigenschap worden telkens alleen de objecten geladen en vernieuwd die op dat moment binnen het kijkvenster in beeld zijn. Dat scheelt data en kostbare tijd. Ook in elektrisch opzicht zijn er nieuwe verbeteringen: de 23- en 25 kV-netten in de zuidelijke Randstad verschijnen in sneltempo op de kaart en alle netvlakken zijn gelijkgetrokken met de NEN IEC 60038, zodat er een vast aantal intervallen is ontstaan met hun eigen netvlakkleur. Chaos op de kaart wordt op die manier voorkomen.

Versie 5.0 is door de database-opzet dermate anders dat een nieuwe release cycle gerechtvaardigd is. Versie 4.5 blijft tot nader order ook nog werken, maar er wordt (behalve een toegevoegde mededeling met verzoek tot updaten) geen verdere actualisatie meer voor geboden. Ons advies: doe jezelf niet tekort! Haal versie 5.0 binnen. Blijf actueel en ga tot het draadje met ons. Nu en in de toekomst – want jawel, de eerste ontwikkelingen voor de 6-serie zijn al gestart.

Afbeeldingen: screenshots van de HoogspanningsNet Netkaart versie 5.0 in de interface van Google Earth. Klik hier voor een vergroting. Meer screenshots zien? Kijk hier, een hele pagina vol. Vragen? Stel ze op ons forum.

 

Protesten in Afghanistan vóór de aanleg van een hoogspanningslijn

18 mei 2016 In Nederland en België is vrijwel overal elektriciteit en ook vrijwel altijd. We zien het als vanzelfsprekend. Of eigenlijk zien we het liever niet. De aanleg van een nieuwe hoogspanningslijn kan al decennialang rekenen op flink wat protest. Hoe anders is dat af en toe in gebieden ver weg van hier.

Protestbord vóór de aanleg van de hoogspanningslijnIn onze streek hebben hoogspanningslijnen geen goede naam: men vind een bovengrondse verbinding achterhaald, lelijk en tegenwoordig ook eng. ‘Vind maar een andere manier om de stad van stroom te voorzien, zolang het maar niet door mijn tuin heen is’. De laatste jaren zijn er zelfs voor het eerst serieuze protesten tegen grondkabels verschenen geïnitieerd door mensen die niet eens de grond bezitten waar de grondkabel in wordt aangelegd. Kortom, hoogspanningslijnen, of ze nu bovengronds of ondergronds zijn uitgevoerd, zien de meeste mensen in rijke landen tegenwoordig liever gaan dan komen.

Maar er zijn veel gebieden op de wereld waar elektriciteit en de toegang ertoe helemaal niet zo vanzelfsprekend is als hier. In die streken betekent elektrificatie tot op de dag van vandaag hetzelfde als wat het hier een eeuw geleden was: hoop en vooruitgang. Elektriciteit betekent de kans op een beter leven. In zulke gebieden speelt zich het omgekeerde af: hoogspanningslijnen, trafostations en aansluiting op het net zijn er gewild. Afgelopen week zagen we in Afghanistan een wel heel uitgesproken voorbeeld. Duizenden Hazara’s, een etnische minderheid, zijn daarop boos naar de hoofdstad Kabul getrokken om verhaal te halen en hun ongenoegen te uiten over het niet aanleggen van een nieuwe hoogspanningslijn door hun gebied.

De hoogspanningslijn (met een capaciteit van 500 MVA en gekend onder de naam TUTAP) zou samen met een paar trafostations en enige andere projecten (CASA-1000) elektriciteit introduceren in het momenteel nauwelijks geëlektrificeerde provincie Bamyan. Maar de vorige regering besloot het tracé van TUTAP te wijzigen waardoor de verbinding nu door een gebied komt te lopen waar veel minder Hazara’s wonen. De Hazara’s zien dit als discriminatie en eisen dat het eerder beraamde tracé door Bamyan weer gevolgd wordt. Het draaide afgelopen maandag uit op grimmige protesten. “De overheid moet weten dat wij ook elektriciteit willen in onze provincie. Als ze niet luisteren, gooien we de stad op slot.” aldus een van de demonstranten.

Foto: Afghanen op de been bij reeds het tweede protest vóór de aanleg van de TUTAP-hoogspanningslijn dragen protestborden met de beeltenis van een hoogspanningsmast waar nu eens géén rood kruis doorheen staat en waarvoor juichend de armen omhoog worden gestoken. TUTAP is our redline. Het belang van elektriciteit kan bijna niet overschat worden.

 

 Wintracks bij Schiphol: who's afraid of red and white?

13 mei 2016 ∙ Een week of twee geleden plaatste Tennet de eerste twee wintracks met obstructieschildering vlakbij Schiphol. Op zichzelf geen wereldschokkend nieuws – maar nu het mooi weer is geworden en de lucht blauw kleurt verandert dat alsnog: Hollands rood-wit-blauw was zelden zo spannend.

Het project Randstad380 Noordring betreft een nieuwe 380 kV-verbinding tussen Beverwijk en Bleiswijk, met een nieuw 380 kV-station in Vijfhuizen. Ook vliegveld Schiphol moet gepasseerd worden. Dat gebeurt bovengronds en de wintracks zijn een stuk hoger dan de bestaande vakwerkmasten, zodat een obstructieschildering en markeringslampen noodzakelijk zijn. (Zie de regels van de FAA.) De keuze is gevallen op de klassieke variant van zogeheten alternating rings, waarbij drie witte ringen worden omzoomd door vier exemplaren in een kleur die aviation orange genoemd wordt. In de praktijk ligt die kleur dichterbij rood dan bij oranje, zeker in contrast met de ivoorwitte wintracks.

Toch is het een raar gezicht dat straks maar één van de pylonen een obstructieschildering draagt en de andere zijde van dezelfde mastpositie niet. Net weer jammer, het wekt letterlijk de indruk van half werk. De overweging erachter ('teveel onderhoud nodig') lijkt ons bij HoogspanningsNet enigszins overdreven, maar wanneer wintracks eens in de twintig of dertig jaar verf nodig hebben en de obstructieschildering iedere vijf tot tien jaar teveel verbleekt, dan zou er een bescheiden kern van waarheid in kunnen zitten.

Maar op dit moment is de verf nog blinkend nieuw. Totdat de draden eraan hangen staan er een aantal enorme, geopende 'slagbomen' bij het vliegveld te pronken. Het is bijna een statement voor wie per vliegtuig landt op Schiphol: Nederland is geopend en Tennet heet u hartelijk welkom.

Foto: Tennet houdt een Facebookpagina bij (Randstad Noordring) waarop regelmatig updates rondom het project worden gedeeld, passend in de nieuwe houding van het bedrijf ten aanzien van hun positie in de samenleving. Daar is ook deze foto te vinden, waar de roodwitte wintracks er gekleurd op staan. Voor wie het project wil volgen is het een aanrader om deze Facebookpagina in de gaten te houden. 

 

 Themamaand: 20 jaar Zwolle-Meeden-Eemshaven

01 mei 2016 ∙ In 1995 en 1996 werden de langste en de zwaarste hoogspanningslijn van Nederland tegelijk gebouwd. 380.000 volt kwam naar het noorden van Nederland. En dat jubileum laten we niet ongemerkt voorbij gaan hier op HoogspanningsNet.

Het project Zwolle-Meeden-Eemshaven. Drie stations in Zwolle, Meeden en de Eemshaven. Twee zware hoogspanningslijnen tussen Zwolle, Meeden en de Eemshaven. Eén megaproject van 800 miljoen gulden. Misschien wel het meest tot de verbeelding sprekende hoogspanningsproject van de jaren 90. En van nationaal belang in de toekomstige stroomvoorziening. Alles onder regie van het SEP, de Samenwerkende ElektriciteitsProducenten. Op 02 mei 1996 ging de stroom erop. Sindsdien hangt er iets moois in de lucht van noordoost Nederland. Reden voor een feestje. En hoe vier je als website een feestje? Met een jubileumwebsite natuurlijk.

20 jaar Zwolle-Meeden-Eemshaven. Vier het MEE.
zlmeeeems20.hoogspanningsnet.com

Ga mee op reis door twee decennia Zwolle-Meeden-Eemshaven. Beleef de reis Er hangt iets moois in de lucht, met informatie, foto’s en oude nieuwsartikelen. Lees de verhalen van mensen die erbij waren vanuit verschillende raakvlakken. Betrokken vanuit een professioneel oogpunt of ook vanzelf spontaan geïnteresseerd geraakt. Bekijk hoe de bouw ging en hoe het vorderde, lees over de achtergronden van het project en maak kennis met nieuwe hoeken om tegen de dingen aan te kijken. Ook hebben we oude documentatie gedigitaliseerd, zoals de folders Lijnen naar Morgen en Masten in ’t land. Ze bieden een unieke inkijk in de communicatie van het netbeheer van destijds met de bevolking en landeigenaren.

Een jubileumsite is nooit vol en ook nooit af. Doe MEE. Ben je of ken je iemand die erbij was, tijdens de bouw van het project of betrokken bij de aanwezigheid ervan tot op vandaag? Vertel MEE wat Zwolle-Meeden-Eemshaven betekende of betekent vanuit jouw raakvlak of perspectief.  Praat mee op ons forum. Of verspreid het woord via #zlmeeeems20. Hoe meer verhalen, hoe mooier.

Afbeeldingen: foto van Meeden-Eemshaven ('de Mammoetlijn') in een koolzaadveld, gemaakt door Tom Börger. Linksonder: het oude logo van het project, uit de vroege jaren 90. Beleef de verbinding MEE van Zwolle tot de Eemshaven: er hangt iets moois in de lucht.

 

 Bouw van derde verbinding met wintracks begonnen

15 april 2016 ∙ Al een jaar of vijf zijn er voorbereidingen bezig, maar sinds twee weken zijn dan ook echt de piketpaaltjes de grond in geslagen. De bouw van Doetinchem-Wesel 380 kV is begonnen.

De grensoverschrijdende verbinding heeft redelijk wat voeten in de aarde gehad. Maar uiteindelijk werd de aarde toch ongemoeid gelaten. Actiegroep Achterhoek 380 kV Ondergronds heeft een ijverige strijd gevoerd om de hoogspanningslijn ondergronds aan te laten leggen. Als eerste in hun soort kregen zij het gedaan om een onafhankelijke derde partij (Tractebel) onderzoek te laten doen naar de lusten en lasten van een alternatief plan: HVDC ondergronds. Hoewel het begrip 'onafhankelijk' zich tot op heden nog voor enige discussie leent, was de conclusie dat aanleg met de bestaande wisselstroomtechniek de voorkeur verdiende. De afstand en de prijs van converterstations maakte HVDC niet direct meer aantrekkelijk. 

Vorig jaar werd besloten dat ondergrondse aanleg en/of andere alternatieven dan ook niet verder meer zullen worden onderzocht. De verbinding gaat door volgens het oorspronkelijke plan: bovengronds en met wintracks. Nu zou je zeggen dat wij mastengekken op deze site wel de allerlaatsten zouden zijn om daar een kritische noot bij te plaatsen, maar ook bovengrondse aanleg heeft een prijs, genaamd het uitruilbeginsel. De aanleg van de 380 kV-lijn maakt het mogelijk om bestaande lijnen van 150 kV ermee te combineren op één mastpositie. Concreet betekent dit dat er heel wat tonmasten zullen verdwijnen uit het gebied. Ook het lijndeel van Doetinchem-Ulft dat in 2010 tegen de vlakte werd geblazen door een downburst verdwijnt weer, en nu definitief.

De omgeving van Doetinchem zal een heel andere aanblik krijgen, die door mastenliefhebbers met gemengde gevoelens wordt aanschouwd. We houden het in de gaten. Wellicht richt Tennet binnenkort wel weer een facebookprofiel op waarin men bouwfoto's plaatst, net zoals met Randstad-380 en het verkabelingsproject in Apeldoorn werd gedaan.

Foto: wintrack-combinatiemasten, zoals ze ook in de omgeving van Doetinchem zullen verschijnen, zullen het einde betekenen van onder andere de herstelde verbinding Doetinchem-Ulft. Maar de verbinding is ook grensoverschrijdend. Hoe zal het Duitse antwoord op wintracks er precies uit gaan zien? Meerdere bronnen zeggen meerdere dingen!

 

 Afschaffing van zwarte circuits bleef uit

02 april 2016 ∙ Wie gisteren op de site keek trof een nieuwsbericht aan over het onmiddellijk afschakelen van alle zwarte circuits vanwege maatschappelijke controverse over de kleur zwart.  De meeste mensen voelden echter lekstroom – terecht, het was een aprilgrap. Maar ook dit jaar bleek niet iedereen het te hebben doorzien… 

Zwart circuitbordje en lila circuitbordje

Al eerder haalden we op 1 april een grap uit, zoals in 2014 (plastic wintracks) en in 2011 (drop als het ideale isolatiemiddel voor grondkabels). Wie er toen ook al bij was moet gemerkt hebben dat het bericht van dit jaar opnieuw dezelfde verklikker droeg: het getal 14 (of varianten erop, 1416, 14%, “veertien”, 1.4, “een kwart”) kwam opvallend vaak terug. Ook werd niet naar een externe bron verwezen en was er bij geen enkele netbeheerder elders op internet ook maar het geringste te vinden over het afschakelen van alle zwarte circuits met stroomuitval in 14% van Nederland tot gevolg. 

Toch waren er ook dit jaar weer mensen die erin trapten. Boos vroeg iemand in onze mailbox of bedrijfsschade door afschakeling door de netbeheerder vergoed zou worden. Een ander mopperde dat alles blijkbaar maar gewoon kon worden gedaan voor bepaalde groepen in Nederland. Iemand die de grap wel doorzag vond het niet gepast van ons om de maatschappelijk gevoelige discussie over zwart te misbruiken voor een grap. Maar gelukkig waren er ook positieve commentaren, zoals van iemand die naar eigen zeggen smakelijk had gelachen om deze ‘zwarte humor’. En bij deze laatste mening sluiten we graag aan. Af en toe moet de spanning immers even zakken, zelfs op een website over hoogspanning. 

Lees hier het oorspronkelijke bericht van 1 april terug.

Foto: zwarte circuits in Nederland zouden vervangen worden door de kleur lila, compleet met lila randstaafschildering en nieuwe circuitbordjes met de letter L erin. Onzin natuurlijk. Hoewel..? De L is inderdaad nog niet in gebruik. Tennet, leest u even mee?

 
 
 Stevinproject: eerste masten met geïsoleerde traversen gebouwd  

17 maart 2016 ∙ Terwijl Tennet in Nederland de netverzwaringen op 380 kV-niveau met wintrackmasten uitvoert, heeft Elia voor de Belgische verzwaringen in datzelfde netvlak gekozen voor traditionele vakwerkmasten. Hoewel, traditioneel… Er is één groot verschil met hoe we dat gewend waren: de nieuwe hoogspanningsmasten hebben geïsoleerde mastarmen.

Stevinproject: mast met geïsoleerde mastarmenDe afgelopen twee maanden zijn de eerste exemplaren neergezet. Daardoor hebben we nu eindelijk een idee van hoe deze masten er in het echt uit komen te zien. Natuurlijk waren er al geruime tijd animaties en tekeningen beschikbaar, maar er gaat niets boven een echt exemplaar in het veld. Sinds de jaarwisseling heeft Elia de eerste exemplaren van het nieuwe mastmodel neergezet binnen het Stevinproject. Het zijn masten waarbij de traversen zijn gecombineerd met de isolators, waardoor geïsoleerde mastarmen ontstaan. De draden komen dus niet aan verticaal hangende isolators te hangen, maar ze worden 'meteen' aan de uiteinden van de traversen bevestigd, waar op de foto hier rechts nu nog een stel katrollen hangen.

Deze methode is niet volledig nieuw in onze streek, want we zien het in Nederland al in het 110 kV-gebied en ook de wintrackmasten van Tennet hebben een enigszins vergelijkbare constructie met V-braces. Maar op deze wijze (aan beide zijden van een 380 kV vakwerkmast) is het in de Benelux niet eerder toegepast.

Nieuwe 380 kV-mast naast een oudere 150 kV-mastAlle draag- of steunmasten van deze nieuwe 380 kV-verbinding worden gebouwd met dit nieuwe mastontwerp met geïsoleerde mastarmen. De hoekmasten niet, die zijn nog gebouwd op de ons bekende wijze met echte metalen traversen en schuine afspanningen met rijen glaskap-isolators. Wat verder opvalt is hoe klein de mast hierdoor kan blijven. De hele hoogspanningsmast, geschikt voor twee beesten van 380 kV-circuits met vierbundelgeleiders en een capaciteit van 3000 MVA per stuk, wordt eigenlijk nauwelijks groter dan de gangbare exemplaren voor 150 kV. Kortom, we hebben hier te maken met kleine, zeer gespierde types. Even wennen voor de mastengek, maar anderzijds kunnen we wel constateren dat het Belgische mastenpark er weer een opmerkelijk ontwerp bij heeft gekregen. En nu maar eens afwachten hoe de aanblik wordt met de draden eraan. We zijn heel benieuwd!

Meer lezen over het Stevinproject? Bezoek stevin.be (van Elia) voor meer informatie. Meer foto's in groter formaat zien? Bezoek het topic over het Stevinproject op ons forum en volg het project met ons mee.

Foto's: forumlid Zuydkamp legde vorige week een exemplaar van de nieuwe masten vast. Boven zien we een detailopname van de mast, onder zien we dezelfde mast naast een oudere 150 kV-mast. Ze ontlopen elkaar weinig in grootte.

 

 HoogspanningsNet nu ook te volgen op Twitter: @hoogspan  

18 februari 2016 ∙ We hebben jarenlang onze eigen bonen gedopt en uitsluitend deze site en het forum gebruikt als communicatiemiddel. Maar sinds een paar weken is er dan toch een derde kanaal bij gekomen. HoogspanningsNet heeft een Twitteraccount aangemaakt.

Vogels op oude hoogspanningslijnTwitter? Hebben we dat wel nodig? Geruime tijd waren we daar sceptisch over. Je hoeft tenslotte geen account vanuit de site zelf te hebben om te volgen wat daar gebeurt: een exemplaar op persoonlijke titel van iemand van het sitebeheer leek aanvankelijk ook wel te werken, want ook daarmee kan je je op de netbeheerders abonneren. Maar tijdens de grote stroomstoring van 27 maart 2015 en ook tijdens de situatie met het lijndansen en de stroomdippen begin januari in het noorden van het land, bleek dat een Twitteraccunt op naam van de site zelf wellicht zeer goede zaken kan bewijzen om de bezoekersstroom op de site te kunnen sturen. 

Reeds een ruim half jaar hadden we het account al, maar het heeft lange tijd in de wacht gehangen. Inmiddels is het een paar weken geleden in gebruik genomen. Het account zal voornamelijk voor updates, verwijzingen en nieuws gebruikt worden. 

Volg ons op @hoogspan (lekker kort) en deel de spanning.

Afbeelding: vogels op een oude bovengrondse 50 kV-verbinding. Foto door Michel van Giersbergen.

 

 Netkaart V5.0 gaat database: actueler en nieuwe mogelijkheden  

11 februari 2016 ∙ Terwijl Tennet in het westen van het land bezig is donaumasten voor wintracks in te ruilen en Elia de handen vol heeft aan het Stevinproject, zitten ook wij niet stil. Op de achtergrond wordt druk gewerkt aan een nieuwe stap met de eigen netkaart: we gaan database. Dat biedt zicht op grote nieuwe ontwikkelingen.

Ooit ontstaan uit onvrede over de bestaande netkaarten die anno 2011 niet voldeden aan onze eigen behoeften, begon de HoogspanningsNet Netkaart simpel: een KML-bestand (Google Earth) van Nederland dat handmatig geüpdate moest worden. Dankzij monnikenwerk van steeds meer vrijwilligers kwam België erbij, het onmogelijk geachte 50 kV-net werd in kaart gebracht, klantaansluitingen werden achterhaald en grondkabeltracés werden natuurgetrouw opgediept. Door verandering in een weblinkmap werd automatisch de meest recente versie van de server gehaald. Inmiddels is het waarschijnlijk de beste gratis netkaart van Nederland en België die er is. 

En dat proces van nieuwe dingen en verbeteringen toevoegen gaat onverminderd door. Vanaf de volgende versie wordt de netkaart database-gegenereerd. Binnen de groep vrijwilligers kan iedereen met voldoende rechten een actualisatie doorvoeren zonder tussenkomst van een eindredactie, zodat actualisaties meteen doorkomen. Release cycles zullen dan alleen nog nodig zijn voor technische updates, maar niet meer voor actualisatie van de data. De kaart is dan altijd actueel. Dankzij een log blijft elkaars werk controleerbaar zodat een hoge mate van betrouwbaarheid wordt gewaarborgd.

Een database-netkaart maakt het mogelijk om met zoom levels te werken. Als sommige dingen pas bij inzoomen hoeven worden getoond, verdwijnt de laatste drempel op weg naar een spectaculaire nieuwe aanvulling voor in ieder geval Nederland. Er zijn er ruim 13.000 en straks krijgen ze allemaal hun plek op de kaart: alle individuele hoogspanningsmasten. Onder andere met dank aan Jan Willem van Aalst (OpenTopo) is het gelukt om alle duizenden masten te karteren, waarna we ze van hun spanning en mastnummer konden voorzien. De netkaart wordt daarmee voor mastengekken opeens een buitengewoon handig stuk gereedschap. 

Ook voor een heel andere groep gebruikers, de netstrategen, zit er een grote verbetering aan te komen. Dankzij ijverig speurwerk door zes vrijwilligers is voor ieder trafostation in Nederland en België uitgezocht wat de secundaire zijde voor (midden)spanning voert. Staat er bijvoorbeeld 6, 10, 12, 13, 15 of 23 kV op het middenspanningsnet van Randomstad? Vroeger moest je daarvoor graven in de KCD's, maar straks is letterlijk één blik op de kaart voldoende. 

Wanneer V5.0 live gaat is nog niet helemaal rond. Alles draait op vrijwilligers, dus gun ons de tijd die we nodig hebben om geen half werk af te leveren. Maar het lijkt erop dat de secundaire spanningen aan de trafo's zullen hangen nog voordat er weer blad aan de bomen hangt.

Afbeeldingen: twee screenshots van de HoogspanningsNet Netkaart V5.0 Beta. Middenspanning op de stations wordt straks getoond via het pictogram- De mastposities met mastnummer verschijnen bij dieper inzoomen. Wat je hier niet ziet (maar wat wel van belang is) is dat alle entiteiten vanuit een database worden gegenereerd. Voor de gebruiker betekent dit nog meer actualiteit en voor de vrijwilligers die aan de kaart werken betekent het een grote toename in gebruiksgemak. Win-win. 

 

 Radio-uitzending over aanleg Zuid-West 380 tracédeel Borssele-Rilland

30 januari 2016 ∙ Op 31 januari tussen 19.00 en 20.00 uur wordt op de Nederlandse Radio 1 in het programma Reporter Radio (KRO-NCRV) een reportage uitgezonden rondom de aanleg van Zuid-West 380, tracédeel Borssele-Rilland.

Er wordt ingegaan op nut en noodzaak van de netverzwaring en de vorm waarin dit zal gebeuren. Het huidige plan is de aanleg van een nieuwe bovengrondse verbinding met wintrackmasten, maar de bestaande verbinding (welke technisch nog een stukje verzwaard kan worden) blijft onaangeroerd. Dat doet wat wenkbrauwen fronsen. Waarschijnlijk maakt de aansluitverplichting van het productiepark in Borssele het onmogelijk, of wordt het door de netbeheerder niet als voldoende zinvol gezien omdat het op de lange termijn alsnog onvoldoende is om het bestaande knelpunt samen met 1400 MW nieuw beraamd windvermogen te kunnen wegnemen.

Een nieuwe verbinding lijkt dan logisch. Toch roept dit vragen op bij o.a. bewoners van het gebied. Daardoor zijn alternatieve visies ontstaan. Door de bestaande verbinding alsnog te verzwaren en de producenten in Borssele schadeloos te stellen, zou men bijvoorbeeld enkele jaren de bouw van de nieuwe verbinding kunnen uitstellen. De druk is dan (even) van de ketel, zodat men zich in relatieve rust kan herbezinnen op de toekomst. Ook zouden de offshore-windparken kunnen worden aangesloten met HVDC, waarna de zeekabels relatief straffeloos een stukje langer gemaakt kunnen worden. Het onshore converterstation zou dan op Rilland zelf kunnen worden gebouwd in plaats van op Borssele. HVDC met converters is duurder dan wisselstroom, maar anderzijds komt er dan 1400 MW minder windvermogen binnen op Borssele. Verzwaring van de bestaande verbinding biedt dan wel langdurig soelaas, zodat de nieuwe (eveneens dure) wintrackverbinding dan niet nodig is. Tenzij men backupvermogen op Borssele wil bouwen voor als het niet waait. Maar daarvoor zijn weer geen concrete aanwijzingen bekend.

Journaliste Marjolein van Pagee heeft onderzoek gedaan binnen dit complexe vraagstuk. In de reportage wordt het verhaal zo begrijpelijk mogelijk uitgelegd en in meerdere contexten geplaatst. Voor geïnteresseerden in Hoogspanningsland biedt het een mooie kans om nieuwe argumenten en inzichten op te doen.

Luister de uitzending hier terug.

Afbeelding: Borssele is een van de drie plekken die door de Nederlandse overheid zijn aangewezen voor grootschalige energieproductie. Op de foto zien we verbindingen van 150 kV. De vermogens waar het project Zuid-West 380 om draait zijn echter zo groot dat ze zich afspelen op het niveau van het 380 kV-netvlak. Foto door Michel van Giersbergen.   

 

Fasedraad deels losgeraakt bij Zijldijk

09 januari 2016 Het lijndansen dat plaatshad in het noorden van het land gedurende het 'straatschaatswintertje' resulteerde in spanningsdippen en ook in enige (gelukkig kleine) schadegevallen aan de hoogspanningslijnen. Daarvan heeft zich er nu een gemanifesteerd in de vorm van een losgeraakte draadklem.

Over de precieze aanleiding en het exacte onderdeel dat bezweek hebben we nu nog geen informatie, maar RTV Noord heeft enkele foto's online staan. Het lijkt erop dat bij een van de onderste circuits van de 220 kV-verbinding één van de twee geleiders per fasedraad (het zijn tweebundels) is losgeraakt uit de bevestigingsklem onder de isolators, die ter plaatse in een halfverankering hangen. De draad is daardoor enkele meters omlaag gezakt, maar nog altijd zes meter boven de grond (op nog steeds veilige hoogte) blijven hangen. Vandaag wordt een en ander door Tennet gerepareerd. Een vrij eenvoudige klus.

Het is zeer waarschijnlijk dat schade door het lijndansen de oorzaak is. Dat is goed en slecht nieuws tegelijk. De aard van het probleem is dus bekend, maar het betekent wel dat er nog een heleboel inspectiewerk voor de netbeheerder zit aan te komen om alle beschadigingen aan de verbindingen zo snel mogelijk te inspecteren en te repareren.

 

Lijndansen in Noord Nederland lijkt voorbij

Achtergrond: Lijndansen en stroomdippen – alles in een notendop

05 januari 2016 Rond 17.00 uur gaf netbeheerder Tennet te kennen dat de problemen met het lijndansen (en bijbehorende spanningsdippen) in het noorden van Nederland voorbij lijken te zijn.Voor zover nu te voorzien valt, lijkt de kans klein dat de weersituatie in de aankomende dagen nog aanleiding gaat geven tot hernieuwd lijndansen.

LijndansenVerder heeft Tennet per helikopter een gedeelte van de lijnen geschouwd om erachter te komen of er beschadigingen zijn ontstaan. Dat moest vanuit de lucht gebeuren omdat de situatie op de wegen in het noorden van het land zodanig gevaarlijk was dat men dit te risicovol vond. Helaas zijn we er niet helemaal ongeschonden vanaf gekomen. Men heeft in de geschouwde verbindingen toch enkele beschadigingen gevonden die t.z.t. gerepareerd moeten worden.

Lees meer in het persbericht van Tennet van 17.00 uur.

Afbeelding: GIF uit een oud Canadees filmpje van een zware verbinding die geteisterd wordt door een woeste vorm van lijndansen, veroorzaakt door ijzel en harde wind. Zo wild als in deze situatie ging het er bij ons gelukkig  niet aan toe, maar het idee is gelijk. Voor beelden van 'onze' situatie, struin de sociale media of de sites van RTV Drenthe en RTV Noord af met de zoekwoorden #lijndansen, #stroomdippen of #conductor gallop.

 

Lees oudere berichten


  Snel iets vinden                                                                                                

Meer nieuws? Bekijk ook het nieuws van Tennet of het nieuws van Elia

 Ingewikkelde vraag? Neem eens een kijkje op ons forum

Stroomstoring gehad? Kijk hier of die in het hoogspanningsnet zat