Alles wat je weten wil over het Nederlandse en Belgische hoogspanningsnet. Welkom (NL/E)

21 mei 2013 ∙ Al enige tijd wordt er gewerkt aan capaciteitsverhoging en ringvorming van het 110 kV-net in de regio Hoogeveen-Coevorden-Hardenberg. Vorige week is daar weer een nieuwe stap in gezet en ditmaal wel een heel aparte. Nederland is een bizarre hoogspanningsmast rijker.

Coevorden vormt al een jaar of veertig een uitloper in het 110 kV-net. Met een 65 MVA-aftak vanaf Hoogeveen-Veenoord wordt de stroomvoorziening geregeld. Maar de laatste tijd is de capaciteit daarvan niet meer afdoende vanwege het opnemen van een 40 MW-vuilverbrander en decentraal windvermogen. Om toch de stroomdistributie in de toekomst aan de praat te houden is de aftak naar Coevorden losgekoppeld van Hoogeveen-Veenoord en doorverbonden met de (veel zwaardere) meeliftende 110 kV-circuits onder de 380/110 kV-combilijn Zwolle-Meeden.

Het hele plan komt uiteindelijk neer op een inlussing van Coevorden op het meeliftende oranje circuit van 110 kV onder de verbinding Zwolle-Meeden en een 110 kV-grondkabel vanaf Hardenberg. Maar de weg daarnaartoe is minder makkelijk, want ook tijdens de aanleg van een en ander moet het licht natuurlijk gewoon blijven branden. Om te voorkomen dat Coevorden nu op zwart gaat bij een storing van het oranje 110 kV-circuit waarvanaf nu wordt afgetakt moest Coevorden tijdelijk verbonden worden met zowel het oranje alsook het gele 110 kV-circuit onder Zwolle-Meeden, zolang de grondkabel vanaf Hardenberg nog niet gereed is. Maar ook die tijdelijke, tweede aftak was nog niet eenvoudig aan te leggen.

Een vreemde constructie was nodig om een aftak vanaf het gele circuit om de toren van mast 97 heen te leiden, naar het opstijgpunt. Een oplossing als deze  is niet eerder gebruikt in Nederland. 

Op langere termijn (circa 2016) zit er een opwaardering van de capaciteit van de aftak zelf aan te komen. Het voert echter te ver om de precieze elektrotechnische achtergronden achter dit hele gebeuren uit te leggen hier op de voorpagina. Wie meer weten over dit project wil kan het beste hier verder lezen op ons forum, waar een uitgebreide beschrijving en meer beeldmateriaal te vinden is. Voor nu volstaan we even met de melding dat de hoogspanningslijn met het grootste aantal aparte masten van de Benelux er nóg eentje extra bij heeft gekregen.

Foto's: voor een aantal jaren is mast 97 van Zwolle-Meeden een heuse bezienswaardigheid geworden voor mastengekken en andere geïnteresseerden. Een dergelijke omleidingsconstructie is uniek in ons gebied en niet eerder beproefd.

25 april 2013 ∙ In Utrecht is op 25 april rond 21.00 uur bij ongeveer 12.000 huishoudens de stroom uitgevallen. Ook 2.200 huizen in Woerden en omgeving moesten het zonder prik op het stopcontact stellen. De stroomstoring bleek zich in het middenspanningsnet (50 kV en lager) van Stedin te bevinden in de vorm van een kabelbreuk. Net na 23.00 uur was de stroomvoorziening hersteld.

17 april 2013 ∙ Minister Kamp (Nederland, Economische Zaken) heeft op 16 april een brief aan de kamer gestuurd waarin hij bekend heeft gemaakt wat zijn plannen zijn met betrekking tot bovengrondse hoogspanningslijnen in Nederland – en die zijn niet mis. Euforie bij belangenverenigingen alom. En mastengekken, ga maar even zitten.

Het is de bedoeling van de minister om bovenop het uitruilbeginsel tussen 2017 en 2032 ongeveer 135 kilometer 110- en 150 kV-verbindingen onder de grond te gaan brengen. Het betreft hier grotendeels (uiteinden van) hoogspanningslijnen die vroeger naar een trafostation aan de rand van de stad liepen, maar die inmiddels ingegroeid zijn geraakt in uitbreidende stadswijken. Daarmee zal hoogspanning in het bewoonde stadsbeeld in Nederland op termijn zo goed als verleden tijd worden. Belangenverenigingen zijn zeer blij met dit voornemen. Maar voor de mastengekken onder ons is het flink slikken. 

Ook met betrekking tot zwaardere verbindingen van 220- en 380 kV zijn er plannen, al waren deze plannen onder ingewijden reeds langer bekend en minder spectaculair. Dergelijke zware verbindingen kunnen in principe niet op zinvolle wijze worden verkabeld. Voor huizen onder deze verbindingen (geschat aantal 400) wordt op termijn een oplossing gezocht door middel van niet-geforceerd uitkopen. 

Beide maatregelen vinden geen aanleiding in gezondheidsrisico's, aldus de minister. De achterliggende reden is dat de meeste mensen het niet prettig vinden om onder een hoogspanningslijn te wonen. Dat de hoogspanningslijn in de meeste gevallen al bestond voordat de woningen verschenen wordt niet overwogen. Voor individuele huizen onder een 110- en 150 kV-verbinding op het platteland zal er overigens niets veranderen. Er bestaan geen plannen om 110- en 150 kV-verbindingen op het platteland gestructureerd te verkabelen, anders dan natuurlijk verloop wanneer een verbinding het einde van zijn technische levensduur bereikt heeft of niet meer kan voldoen aan veranderde (verhoogde) capaciteitsaanvraag. Ook is niet bekend wat er met het nog resterende bovengrondse 50 kV-net gebeurt. Wel weten we dat de totale plannen € 580 miljoen gaan kosten, aldus de raming van de minister. Omdat een dergelijk bedrag momenteel niet voorhanden is, is de begindatum pas op 2017 gesteld in de hoop op beter financieel weer terzijnertijd.

HoogspanningsNet neemt in ieder geval de sportiviteit in acht om de belangenverenigingen te feliciteren met dit voornemen van de minister. En voor geïnteresseerden, lees de brief van de minister aan de kamer hier.

Foto: een beeld dat in de toekomst in Nederland zal uitsterven: kleine hoogspanningslijnen in bewoond gebied, zoals hier bij Heekstraat in Enschede, zullen ondergronds worden gebracht. Foto door Peter Schokkenbroek. 

10 april 2013 ∙ Vaste bezoekers weten het nog wel: HoogspanningsNet is ooit begonnen als een Nederlandse website die zich richtte op het net in Nederland en ook op Nederlandse hobbyisten. Maar dat is inmiddels veranderd.

Ook vanuit Vlaanderen bleek er behoefte te bestaan aan informatie over het net. Sinds het inlussen van ons forum (een kleine anderhalf jaar geleden) zijn hoogspanningshobbyisten uit Nederland en Vlaanderen samengekomen, inmiddels met elkaar omgaand als één groep zo ver als ons taalgebied gaat. De main site kon niet achterblijven en daarom besloot het beheer om ook de main site aan te passen op een toekomst die is ingericht op de volledige omvang van ons taalgebied.

Sommige dingen zijn reeds aangepast. De Mast van de Maand neemt nu ook Belgische masten mee, er verscheen informatie over het Belgische 70 kV-net en de pagina met de Belgische netkaart wordt goed gevonden, maar de verhouding ligt desondanks nog steeds scheef.

En dat gaat veranderen. Wie buiten de deur kijkt of een blik werpt op waar TenneT en Elia momenteel mee naar buiten komen, ziet dat het in Hoogspanningsland momenteel komkommertijd is. Het fotografieseizoen laat nog immer op zich wachten en buiten de grote lopende projecten lijkt er weinig spannends te gebeuren op het net in de komende weken. Dat schept tijd om eraan te werken. Inmiddels hebben mensen op het forum foto's uit België ingestuurd waar we dankbaar gebruik van mogen maken en dankzij Belgische leden op het forum wordt het Belgische net langzaamaan steeds bekender terrein.

Maar sommige dingen kunnen we niet alleen. Om daar een voorbeeld van te noemen, dankzij het ijverige werk van iemand met een decennialange interesse in nethostorie hebben we veel historische netkaarten van Nederland beschikbaar. Maar de Belgische nethistorie is tot op de dag van vandaag in nevelen gehuld. Iedereen die oude netkaarten van België heeft en die ter beschikking wil stellen wordt van harte uitgenodigd om een (hoogspannings)lijntje met ons te leggen.

Foto: een vertrouwd gezicht in België, maar nog niet op deze site: dubbelvlagmasten van het ontwerp zoals dat in België gebruikt wordt. Over niet al te lange tijd is het de bedoeling dat een aanblik als deze tot het gewone beeld op deze site gaat behoren. Foto door forumlid Powerlion.

05 maart 2013 ∙ Tsja. Dat heb je natuurlijk met centrales op fossiele brandstoffen. Energiebedrijven lopen er in deze tijden niet al de trots mee te koop en daarom is het zelfs aan HoogspanningsNet helemaal voorbijgegaan dat de NuonMagnum-centrale in de Eemshaven eind februari voor het eerst in bedrijf kwam.

Op 22 februari leverde de centrale voor het eerst elektriciteit aan het net. De verwachting is dat de centrale aan het eind van dit kalenderjaar volledig operationeel is. De gesgestookte centrale met een vermogen van iets meer dan 1300 MW heeft twee doelen: enerzijds backupvermogen leveren om zo het fluctuerende windvermogen vanaf de Noordzee (in de toekomst verder toenemend) stabiel te houden en anderzijds natuurlijk ook om gewoon meer eigen vermogen het net in te brengen. Voor meer nieuws kan men verder lezen op de nieuwssite van Nuon.

Foto: de aansluiting van de NuonMagnum-centrale op station Oudeschip in december 2011. De centrale was toen nog lang niet af, maar een betere foto hebben we zelf op dit moment niet. Het weer op het moment van deze foto was typisch 'des Eemshavens'…

28 februari 2013 ∙ Nu deel 1 van Operatie Netverzwaring erop zit is het tijd om even achterover te leunen. Maar spanningsloosheid is niet iets wat hoogspanningsliefhebbers fijn vinden. Dus dan gaan we toch fijn een potje Netkwartet doen? 

Hoogspanning kan een imponerende, moeilijke hobby lijken. Zeker voor nieuwkomers. Maar niet altijd hoeft het er serieus aan toe te gaan. Wat begon als een grap tussen twee site-beheerders (Ot Lesley en Hans Nienhuis) groeide uit tot een bescheiden intern project dat garant stond voor een hoop lol achter de schermen. Vergeet zoogdieren, BN-ers of beoemde gebouwen: voor netliefhebbers is er nu Netkwartet.

Het netkwartet bestaat uit twaalf kwartetten die allemaal zijn toegesneden op de wereld die we als hoogspanningsliefhebbers zo goed kennen: Trafostations, Mastmodellen, Netspanningen en Veiligheid, maar ook ludiekere kwartetten zoals Toys for the boys, Storing en Oeps zijn van de partij.
In het ontwerp van het spel is rekening gehouden met de beperkingen van een website, dus de speelkaarten zijn op downloadbare PDF-documenten gezet en er is voorzien in een instructie om ze 'in elkaar te zetten' (de voorkant en de achterkant op elkaar). Voor het gemak heeft het spel zijn eigen pagina gekregen onder het menu Merchandisatie. 

Netkwartet verandert een in essentie saai oudhollands spelletje opeens in een humoristische én leerzaam tijdverdrijf waar iedere hoogspanningshobbyist zich in zal herkennen. Het site-beheer heeft intern in ieder geval al genoeg lol gehad aan het maken ervan om het de moeite waard te laten zijn. En we hopen dat dit voor geïnteresseerden niet anders zal zijn.

'Mag ik van jou van de categorie Trafostations… Hessenweg?'
'Jammer joh, die heb ik niet. Maar ik wil van jou graag van Innovatie.. de Duo-tonmast.'

25 februari 2013 ∙ Zoals aangekondigd was deze site enige uren afgeschakeld vanwege Operatie Netverzwaring. Deel 1 (de site verhuizen naar een andere database met zwaarder hostingpakket) is voltooid en geslaagd.

Met het nieuwe hostingpakket dat we onszelf nu hebben aangemeten zijn we de komende tijd toekomstbestendig voor wat betreft datalimieten, opslagruimte en ook snelheid van de site. Vaste gebruikers zullen waarschijnlijk vernemen dat de site daarnaast aanzienlijk sneller reageert. Deel 2 van de operatie (verhuizing van ons forum naar een interne sub i.v.m. ergonomie en kostenbesparing) zal op een nader te bepalen geschikt moment plaatsvinden. Deel 3, meer aandacht voor België op de site, is hetgeen waar we de komende weken mee aan de gang gaan. 

20 februari 2013 ∙ Op valentijnsdag heeft Elia in België twee 150 kV-verbindingen enige uren moeten afschakelen vanwege lijndansen (conductor gallop). Het bewiist maar weer eens dat lijndansen in onze contreien weliswaar zeldzaam, maar niet onmogelijk is.

In het westen van Vlaanderen was de weersituatie in de ochtend van 14 februari zodanig dat het enige tijd ijzelde terwijl het tegelijk ook vrij stevig waaide uit het zuidoosten: het typische risicoprofiel voor conductor gallop. In een aantal van de 150 kV-verbindingen in het gebied bevonden zich lijnvakken die dwars op de wind stonden en waarin de geleiders een temperatuur hadden die onder nul bleef. Hierdoor kon er ijsafzetting ontstaan op de geleiders, die daardoor hun ronde vorm verliezen en een gestroomlijnd profiel aannemen. De geleider wordt dan zwaarder, begint anders te reageren op zijwind en heel soms komt hij in een staat van resonantie terecht waardoor hij in een vast ritme onophoudelijk wild begint te schudden of 'dansen'. 

Conductor gallop is een angstaanjagend gezicht, het vraagt het uiterste van de geleiders en de hoogspanningsmasten en het kan ook harde sluitingen veroorzaken tussen de draden. Elia heeft twee verbindingen tussen Beerst en Koksijde moeten afschakelen om dat te voorkomen, maar naar inmiddels is gebleken is het niet gelukt om overal de spanning te behouden. Gedurende een aantal uren is er circa 8 MW aan belasting weggevallen waardoor o.a. zware medische apparatuur (MR-scanners) uitviel.

Een lezer van deze site wees ons tevens op een filmpje waarop een van de dansende lijnen te zien is. De schade lijkt beperkt te zijn gebleven tot een stroomstoring. Maar dat had ook anders kunnen aflopen, zoals we voor het laatst in 2005 zagen.

19 februari 2013 ∙ Zonet heeft netbeheerder TenneT de website omgezet naar de nieuwe look (zie bericht hierbeneden) die o.a. een volwassener en professionelere aanblik biedt.

Op het eerste gezicht is dat prima gelukt, maar Hoogspanningsnet.com gaat natuurlijk ook nu weer tot het draadje en we kunnen het dus niet nalaten even onze tenen te krommen bij de afbeelding op de voorpagina: Duitse hoogspanningsmasten (nota bene nog eentje met Bahnstrom ook). Eh.. juist ja. Maar als we dat even over het hoofd zien is de tijd gekomen om wegwijs te raken in de nieuwe site.

We feliciteren de netbeheerder in ieder geval met het nieuwe high-end uiterlijk. En nu de 50 Hz (zie het tellertje) zo goed als het kan vasthouden, want iedereen kan het nu in de gaten houden.

13 februari 2013 ∙ Netbeheerder TenneT gaat zijn website veranderen. Vanaf 19 februari is de nieuwe site online – en het interessantste is dat niemand zelfs maar een vaag idee heeft hoe dat eruit gaat zien.

Nu heeft Tennet wel meer te doen deze maand (ze zijn net klaar met het laten afbreken van de oude 150 kV-masten in Helmond (zie het bericht over duo-ton hieronder) en op verzoek van een aantal aangeslotenen wordt het aardingsysteem van de 150 kV-netten in de zuidelijke provincies van Nederland de komende jaren aangepast), maar het veranderen van de website komt als een soort harde sluiting zonder conductor gallop uit de lucht vallen. 

Hoewel HoogspanningsNet zelf ook een beetje een love the late nineties-uiterlijk heeft, zijn we benieuwd naar wat Tennet neer gaat zetten. Ze zijn niet de enige die deze weken aan de website sleutelen. Immers, al twee maanden kondigen we aan dat wijzelf binnenkort ook een paar dagen moeten worden afgeschakeld om naar een zwaarder hostingplan te worden getild (een gebeurtenis die bij het site-team al de bijnaam Operatie Netverzwaring heeft gekregen). Maar waarschijnlijk in tegenstelling tot Tennet gaat ons uiterlijk daarbij slechts nauwelijks veranderen. 

Foto: een schermafdruk van de huidige site van TenneT TSO. Voor wie dit uiterlijk graag mocht, geniet er nog even van. Op dinsdag 19 februari gaat de nieuwe site live.

15 januari 2013 ∙ Op deze site is het al een poosje een hot topic, maar na een jaar hard werken is het nu echt zover: het duo-tonproject in Helmond is voltooid. 

Duo-tonproject? Pardon? Voor wie het project gemist heeft (onmogelijk voor vaste bezoekers van deze site) vatten we het gebeuren kort samen. Door de toekomstige woonwijk Brandevoort in Helmond lopen twee bestaande hoogspanningslijnen. Een plaatselijke 150 kV-verbinding en de veel grotere 380 kV-lijn Eindhoven-Maasbracht. Beide hoogspanningslijnen hebben een magneetveld en zorgen daardoor voor een strook om zich heen waarop men niet bouwen wil in verband met de 0,4 micotesla-norm.  

Dat was niet wenselijk. Daarom heeft men ervoor gekozen om over een korte afstand de beide hoogspanningslijnen te willen combineren met elkaar. De 380 kV-lijn werd aangepast (verhoogd) en de vrijgekomen ruimte lagerop in het mastlichaam werd benut om extra traversen aan te zetten waaraan de kabels van de 150 kV-lijn konden worden opgehangen. Daarna kon de oorspronkelijke 150 kV-lijn over die afstand worden opgeruimd. En ook de gecombineerde masten hebben een kleiner magneetveld gekregen door de 380 kV-kabels in de tonvorm te hangen: een zeshoekige configuratie waarbij het magneetveld kleiner is dan bij de meer gebruikelijke donau-configuratie. Het gevolg is een mastmodel dat we op deze site zouden hebben geclassificeerd als een combinatiemast ton + ééneven.

De naamgeving 'duo-tonmast' is een verhaal apart. We kennen onder de mastmodellen de tonmast als het mastmodel met het hoogste elektrisch rendement. Het inhangen van de tweede hoogspanningslijn in dezelfde mast is verantwoordelijk voor het voorvoegsel duo. Maargoed, flitsende namen voor nieuwe mastontwerpen en modellen treffen we wel vaker aan – denk bijvoorbeeld aan de verleidelijke naam wintrack (in feite gewoon een bipole-mast) of Eagle (zoals men in Denemarken heeft gedaan bij een nieuw model donau-buismast). 

Hoe het ook zij met de naam, het duo-tonproject was een zeldzame gebeurtenis in Nederland. Nieuwe, grote lattenmasten worden nauwelijks meer gebouwd en misschien nog wel verbazingwekkender is dat de 150 kV-lijn nog bovengronds is gebleven en niet botweg verkabeld is. Het hele project is nauwkeurig gevolgd op ons forum: zie dit topic (begin) en dit topic (tweede helft). De erfenis van het project voor mastengekken? Een nieuw mastmodel (combinatie ton + ééneven) in Nederland waardoor Helmond prominent op de kaart is gezet. En natuurlijk een sprankje hoop voor liefhebbers van lattenmasten in Nederland: het kan nog steeds!

Foto's: forumlid Ruben Schots fotografeerde op zaterdag 12 januari het eindresultaat van het duo-tonproject. De verbindingen zijn eind december weer onder spanning gebracht. Hij heeft nog veel meer foto's gemaakt. Nieuwsgierig? Bekijk ze hier.

08 januari 2013 ∙ De storing in Enschede op 05 januari (omgeving Vechtstraat) zorgt voor een soort ongoing story.

Op 07 januari volgde een kortere storing na een foutje met de noodstroomvoorziening en weliswaar lijkt alles nu tijdelijk verholpen door aggregaten neer te zetten, maar het herstellen van de schade gaat nog enige tijd duren. Waarschijnlijk zijn er gebieden die nog vele weken afhankelijk zullen blijven van noodaggregaten.

Op 05 januari deed zich een ontploffing voor in een vermogensschakelaar voor middenspanning van Enexis. Er viel circa 20 MW belasting weg (storing voor circa 20.000 huishoudens). De brand die volgde op de ontploffing heeft veel schade aangericht en het herstellen zal nog weken duren. Omdat de storing zich (nog net) in het middenspanningsnet lijkt te bevinden en niet in het hoogspanningsnet, verwijzen we naar de site van Enexis zelf. Mocht er meer bekend worden (of mocht er opnieuw een hoofdstuk aan dit verhaal worden toegevoegd), dan hoort men ervan.

21 december 2012 ∙ Zoals gewoonlijk had het weer heel wat voeten in de aarde. De gebruikelijke emailtjes naar Tennet, een aantal telefoontjes met de gemeente Oirschot en Boxtel, een lijvig document met aangedragen correcties van forumlid Knarvel, gewroet in documentatie van BAM Civiel en zelfs een blik in real life op de situatie bij Harculo, maar dan heb je ook wat. Sinds vandaag (21 december) is de nieuwste versie van onze Google Earth netkaart van Nederland beschikbaar om binnen te halen!

Onder de werktitel 'Helemaal het Einde' is er sinds oktober gewerkt aan deze volgende grote opwaardering van de Standaardnetkaart. Want de netbeheerders hebben beslist niet stilgezeten zodat er heel wat dingen up to date gebracht moesten worden of moesten worden toegevoegd. In de Randstad is het grote project Zuidring 380 vrijwel gereed en dat moest natuurlijk worden ingetekend. Net als de duo-tonmasten in Helmond, de verbouwde en in hernieuwd gebruik genomen verbinding Harculo-Hessenweg en de 30 kilometer lange commerciële grondkabel van Emshaven West naar Winsum. Maar ook moesten er een aantal trafostations 'verplaatst' worden i.v.m. verwarring met 25 kV-stations van de HSL. En tenslotte was het tijd voor de gebruikelijke bugfix: het meebewegende embleempje zit nu eindelijk netjes vastgestickt aan de linker onderhoek.

Met versie 3.0 zetten we op een belangrijk moment een strategische stap middenin een bres die is ontstaan sinds Tennet zijn publiek beschikbare netkaarten maar niet lijkt te actualiseren. Tevens gaan we nu werkelijk weer tot het draadje qua precisie, accuratie en correctheid. Dat betekent dat we momenteel prat mogen gaan op een wel heel gewaagde maar o zo ware bewering: de Hoogspanningsnet.com Standaardnetkaart van Nederland. Completer dan het RIVM. Gedetailleerder dan OSM. Veelzijdiger dan ITO. En actueler dan zelfs TenneT zelf. Misschien wel de beste netkaart van Nederland die op dit moment bestaat.

Op de dag dat de wereld zou vergaan is het enige dat er verwijnt de verouderde versie 2.0 van de Netkaart. Natuurlijk zijn er ook nu alweer plannen over wat er nog beter kan in de toekomst, maar vooralsnog kunnen we alvast zeggen dat versie 3.0 een minstens zo'n grote verbetering is als versie 2.0 vorig jaar was. Feedback is welkom in dit topic op ons forum. 

Mastengekken, netnerds en andere hobbyisten, update zo snel mogelijk naar V3.0 en ga deze kerst net als wijzelf weer helemaal tot het draadje!

Foto's: screenshots van de GE-Netkaart V3.0. Zoals men op het onderste screenshot kan zien is de kaart in hoge mate zelf aan te passen aan wat men op een zeker moment nodig heeft. Wil je alleen het 380 kV-grid zien? Of alleen 110 kV-luchtlijnen. Even stunten met de vinkjes en je weet het.

▼ Oudere berichten

  Snel iets vinden                                                                                                

► Meer nieuws? Bekijk ook het nieuws van Tennet of het nieuws van Elia

► Ingewikkelde vraag? Neem eens een kijkje op ons forum

► Stroomstoring gehad? Kijk hier of die in het hoogspanningsnet zat