HoogspanningsNet - alles over hoogspanning op het het

Hoogspanningstechniek

Mast van de Maand



Mast 02, Eindhoven Noord - Oost
----------------------------------------------
De herfst begint de bomen voorzichtig in zijn greep te krijgen. In een veel steviger greep bevinden zich de zware vierbundelgeleiders van de 150 kV-verbinding Eindhoven Noord - Eindhoven Oost, hier ter hoogte van mast 02 op de foto gezet door forumlid Matthijs. Met een V-ophanging zijn ze bevestigd aan lage, vrij zwaar uitgevoerde donaumasten. V-ophanging kan wijzen op een architect die net zo onzeker was als pubermeiden over hun uiterlijk, maar in andere gevallen is het nodig om zijwind te bevechten of (zoals in dit geval) om een behoorlijk zware 150 kV-verbinding toch compact te houden in de smalle corridor die hem ter beschikking staat. Met een transportvermogen van maar liefst 780 MVA redundant is het de zwaarste zelfstandige 150 kV-verbinding van Nederland. Dat is ook nodig, want deze verbinding verzorgt sinds 1974 bijna in zijn eentje de invoeding van heel noordwestelijk Eindhoven, Best, Oirschot en zelfs een deel van Tilburg. Verlichting van zijn taak moet komen wanneer het nieuwe 380/150 kV-station Tilburg over een aantal jaren zal worden opgeleverd.

Hoogspanning en gezondheid?

Antwoord op alle vragen vind je bij het RIVM (NL) of het LNE (B).

HoogspanningsNet behandelt dit thema met opzet niet zelf. (Waarom niet?)

Geknetter en gebrom?

Dat is normaal.

Mastverrommeling


Doet dit ook jouw tenen kromtrekken?


Zoek je de netbeheerder?

Dat zijn wij niet. Ga naar de website van TenneT TSO (NL) of Elia (B).




Of ga naar ENTSO-E voor het Europese samenwerkingsverband tussen netbeheerders.

Berichtenarchief

13 november 2018 Enkele dagen geleden heeft de Nederlandse Rijksoverheid bekendgemaakt welke tracédelen van 50-, 110- en 150 kV in aanmerking komen voor Rijkssubsidie bij het oplossen van 'knelpunten'. 556 masten in 81 verbindingen zijn tot Pylona Non Grata verklaard.

Hoogspanning in Apeldoorn, inmiddels verdwenenZelden kreeg een document zo snel een beruchte bijnaam. Staatscourant nummer 59037 van 08 november 2018 raakte onder pylon geeks in no-time bekend als de dodenlijst. Nee, pylon geeks zijn niet haatdragend – de lijst bevat geen personen, maar hoogspanningsmasten. Met uitknikkende knieën en zo wit als een circuitkleur doken we in de lijst om te zien waar er slachtoffers gaan vallen. Dat blijken precies 556 mastposities te zijn, in totaal in 81 verbindingen die door het hele land staan. Zij komen in aanmerking voor Rijkssubsidie om versneld te verdwijnen.

De lijst is de concrete uitwerking van een toezegging van Minister Kamp uit 2013, waarover we destijds al berichtten. Hij stelde € 450 miljoen euro aan budget beschikbaar om versneld 135 km 110- en 150 kV-verbindingen onder de grond te stoppen op plekken waar zogeheten schrijnende situaties of knelpunten zijn. Vanaf 2017 was dit budget toegezegd op voorwaarde dat er geen sprake zou zijn van grote economische tegenspoed bij de overheid. Dat is niet het geval en dus is er werk gemaakt van het in kaart brengen van de knelpunten, waarna ze zijn opgesomd en zijn gepubliceerd in de Staatscourant. Gemeentes kunnen deze tabellen gebruiken om te kijken tot hoe ver (soms letterlijk) ze een bijdrage van het Rijk kunnen aanvragen om knelpunten op te lossen. Dat betekent overigens niet dat het een no-brainer is in de gemeenteraden: nog steeds moeten gemeentes een flink deel meebetalen en gemeentes zijn vrij om te kiezen om dat liever vooralsnog voor andere doelen in te zetten.

Sloop van een oude vakwerkmast in DrentheEen troost voor pylon geeks is dat het totale verlies aan eh.. biodiversiteit in het net relatief beperkt blijft. Verder is het Rijk terughoudend: er wordt geen mastpositie teveel gesubsidieerd verwijderd. Meestal houdt het in aanmerking geraakte tracédeel direct op zodra de woonwijk dat ook doet. Er wordt geen rekening gehouden met stadsuitbreidingsplannen die de gemeentes erop nahouden. Dat is logisch, want het Rijk subsidieert alleen aanpak van bestaande situaties die de gemeentes slechts half-half aangerekend kunnen worden. (Ook de gemeentes wisten tientallen jaren niet dat de aversie tegen bovengrondse hoogspanning zo sterk zou toenemen dat actief onder de grond brengen alsnog zou gaan gebeuren. Maar bij huidige nieuwbouw weten zij dat wel van tevoren.)

Download zelf de dod.. eh, Staatscourant 59037 hier. Voor beginnende pylon geeks en voor wie weinig kan met al die afkortingen: je zit hier op HoogspanningsNet en wij gaan tot het draadje, dus download hier een KML-bestand waarin we grafisch alle 81 tracédelen hebben gemarkeerd voor in Google Earth, eventueel te projecteren bovenop onze netkaart.

Afbeelding: hoogspanningslijnen boven en pal naast woningen zijn tegenwoordig niet zo populair meer. De Rijksoverheid wil helpen bij het verkabelen van dit soort lijndelen. De lijn op de foto (gemaakt door Tom Börger in Apeldoorn) is inmiddels reeds verdwenen. Rechts: sloop van zo'n mast gaat met hydraulische scharen (foto door Hans Nienhuis, overigens hier ver van een woonwijk). 

09 november 2018 Vandaag kwam trots in het nieuws dat het Nederlandse energienet nu ook is verbonden met het Deense net via de COBRA-cable. Dat klopt, althans in de galvanische zin van het woord. Maar niet te vroeg feestvieren, eerst moeten de converters nog af.

Demonstratiemodellen DC-kabel NEMOIn het Europa van nu verbinden landen hun elektriciteitsnetten steeds meer met elkaar. Op die manier kan elektriciteit de grenzen over reizen waardoor internationaal in energie kan worden gehandeld en er efficiënter gebruik kan worden gemaakt van hernieuwbare energiebronnen. Een zee oversteken was vroeger niet eenvoudig omdat wisselstroom maar moeilijk onder water door wil. Gelijkstroom heeft daar minder moeite mee en sinds HVDC met vermogenselektronica technisch volwassen is geworden is de zee niet langer meer een barrière. In Europa liggen dan ook al enkele tientallen zware elektriciteitskabels over de zeebodem.

De COBRA-Cable past in een serie van soortgelijke interconnectors tussen verschillende landen rond de Noord- en de Oostzee. Sinds tien jaar is er de NorNed-kabel dus tussen Feda (Noorwegen) en de Eemshaven ligt. De COBRA-cable krijgt dezelfde capaciteit van 700 MW. Eenmaal in dienst is hij handig om vermogen uit te wisselen tussen Nederland en Denemarken. Bij een overschot aan windenergie kan er zuidwaarts worden getransporteerd, maar bij wind drought (een nette term voor dagenlang windstil weer in grote delen van west Europa) zal het andersom zijn en kan juist stroom naar het noorden worden getransporteerd. COBRA is een acroniem van COpenhagen BRussels Amsterdam, zodat in de naam van de kabel zijn functie al besloten ligt. 

Maar ook al ligt de kabel er nu, hij kan niet zomaar worden aangesloten op het stroomnet. Op de beide uiteinden van de kabel zijn zogeheten converterstations nodig, om de wisselstroom waarmee het elektriciteitsnet werkt in de gelijkstroom om te zetten waar de kabel mee werkt. Bij de COBRA-cable staan die in Endrup en de Eemshaven. Deze stations zijn vandaag allebei nog niet af, zodat het nog een poosje duurt voordat de kabel in dienst kan (of in jargon: aan de markt wordt vrijgegeven). Eigenlijk roept het Nederlandse nieuws dus iets te vroeg. De verwachting is dat ergens midden volgend jaar de eerste elektriciteit door de kabel zal stromen, zodat hij dan pas echt 'klaar' is. Nog heel even geduld dus. Of zoals ze het bij de andere converter zeggen, vent en øjeblik mere, takk! 

Afbeelding: demonstratiemodellen van DC-grondkabels. Deze exemplaren waren te zien tijdens een open dag van Elia op de Nemo-converter in België, maar voor de COBRA-cable is het beeld vergelijkbaar. Een foto van een converter hebben we niet, vaak is het verboden om foto's van zo'n installatie te nemen.

30 oktober 2018 Een week terug tipte iemand ons dat de 50 kV-verbinding tussen Wageningen Nude en Ede Veldhuizen over een kort stukje verkabeld zal worden. Hoewel de schade meevalt voor pylon geeks (een langer deel blijft staan) is het de laatste kans om dit specifieke stukje van de stokoude hoogspanningslijn nog te kunnen bewonderen. Wat staat er te gebeuren in 2019?

Schaarmast van Hemmen - EdeTussen Dodewaard, Wageningen Nude en Ede Veldhuizen staat een bijzonder stukje levende nethistorie. De verbinding werd oorspronkelijk in 1929 opgeleverd als Hemmen – Ede. In de loop van zijn lange bestaan is er heel wat aan versleuteld, maar nog altijd is hij in actief gebruik. Sterker nog, het grootste deel van het universiteitsstadje Wageningen en het industriepark Ede Frankeneng zijn ervan afhankelijk. Maar los van zijn indrukwekkende leeftijd heeft de verbinding ook vanwege het mastontwerp een cultstatus onder pylon geeks. Het is de enige overgebleven verbinding met zogenoemde schaarmasten. Zo oud dat ze nog met klinknagels aan elkaar zitten.

Vanaf het in 1971 ingelaste trafostation Wageningen Nude (waar helaas geen naaktstrand voor studenten ligt, maar slechts een gezapig industriehaventje) vertrekt de verbinding in noordwestelijke richting tot hoekmast 31, eveneens een mast met cultstatus omdat daar in 2014 een kortsluiting in optrad na een rake blikseminslag – iets wat zeer zeldzaam is, maar heel soms lukt het een bliksem ondanks alle maatregelen toch om een hoogspanningscircuit knock-out te slaan, waarna Ede Frankeneng het moest ontgelden. Het tussenliggende stukje verbinding overkruist een paar woningen, een studentencomplex en het voormalig meteoveld van de Universiteit Wageningen: bewoond gebied of gronden waarop geaasd wordt voor stadsuitbreiding. De universiteit en de gemeente hebben samen besloten dat het verbindingsdeel tussen het trafostation en minimaal mastpositie 27 (maar mogelijk tot aan 31) zal moeten wijken. In de jaren 90 verdwenen posities 1 t/m 5 al vanwege het opheffen van trafostation Hemmen en ook het gedeelte tussen positie 49 en 53 verdween ondergronds toen de wijk Ede Rietkampen er kwam. Daar komt nu na 90 jaar actieve dienst een derde kabeldeel bij.

De operatie is beraamd op een miljoen euro en moet ergens volgend jaar plaatsvinden. We hopen bij HoogspanningsNet natuurlijk op een fraai afspanportaal ten zuiden van positie 27, zodat er zoveel mogelijk van deze verbinding blijft staan. Ondertussen zijn we opgelucht dat de masten aan de andere zijde van trafostation Wageningen Nude vooralsnog geen concreet gevaar lopen: de Zwarte Giraf en de Wageningse binnenhavenkruising zijn onvervangbaar in de Nederlandse nethistorie en die gunnen we minimaal een eeuwfeest. Of twee. Of drie.

Afbeeldingen: draagmast van de verbinding in kwestie, een zogenoemde schaarmast. Waarschijnlijk zijn ze zelfs uniek op de wereld en er is nog maar één lijn in dienst met dit mastontwerp. (Leest u even mee, #Liander?) Gelukkig blijft er ook na deze verkabeling nog ruim tien kilometer bestaan, inclusief de Zwarte Giraf.

22 oktober 2018 In januari hebben we al bericht over de bouw van twee nieuwe, gigantische kruisingsmasten bij Lillo in de Antwerpse haven in het kader van Project Brabo. Inmiddels is het zover, sinds een paar maanden is de bouw aan de twee megamasten begonnen. Een indrukwekkend schouwspel voor pylon geeks is aanstaande op de oevers van de Schelde.

Vervaarlijk steken de punten van de Y-top van een van de enorme hoogspanningsmasten in aanbouw richting de hemel op de linkeroever van de Schelde. Historisch gezien waren het Hollanders die liever de lucht ingingen in het Antwerpse havengebied, maar tegenwoordig zijn het de Belgen zelf die de weg naar boven niet schuwen. En eerlijk is eerlijk, de lucht ingaan is iets wat het hart van iedere pylon geek sneller doet slaan: hoe groter en hoe hoger, hoe mooier het is. Wat dat betreft is de Scheldekruising van Project Brabo (interactieve viewer) een droom die uitkomt. 192 meter hoog. 520 ton zwaar. En constructeur Herbosch Kiere heeft ingetekend voor een bedrag van 25 miljoen euro. Je kan van alles zeggen van Elia, maar lef kan ze niet ontzegd worden.

Zelfs in losse delen is het een indrukwekkend gezicht, getuige een fotoserie die Bavo Lens recentelijk maakte. Onder scherpe bewaking, maar desondanks uitstekend te bewonderen, staan de mastdelen te wachten op een indrukwekkende hijskraan. Maar wanneer het daadwerkelijke takelen gaat beginnen is bij HoogspanningsNet nog niet bekend.
Momenteel zijn de fundamenten aan het uitharden en hoewel we heel veel geschikt weer hebben gehad in de afgelopen burnsite– ..eh, de afgelopen zomer, biedt dat natuurlijk geen garantie voor de aankomende winter of het volgend voorjaar.

Illustratief voor het monsterformaat van deze masten is de constructieplaats zelf. Zelfs de losse subdelen van de mast zijn zo zwaar dat er tijdelijke fundamenten moesten worden geslagen om ze enkele maanden op te kunnen bewaren: gewoon op een paar bokjes op de grond zetten is niet mogelijk.

Wanneer er wordt aangevangen met takelen (en of we met een goed glas Belgisch bier en een warme jas van een indrukwekkende hijsklus kunnen genieten) is ons nog niet bekend. Zodra we wat vernemen laten we het weten.

Afbeeldingen: twee foto's uit een fotoserie gemaakt door Bavo Lens op de linkeroever van de Schelde. Onder scherpe bewaking staan mastdelen te wachten op de zware hijskranen, mastdelen die per stuk al groter zijn en meer wegen dan een gehele hoogspanningsmast elders in de haven.

22 september 2018 Er stond al wat langer stroom op de 150- en 110 kV-meelifters en er werd ook al enige tijd proefgedraaid met de 380 kV-circuits, maar vandaag was de officiële pers- en publieksopening van Doetinchem-Wesel 380 kV. Een heus feest, bedoeld voor het algemeen publiek van geïnteresseerden, omwonenden, betrokkenen en stakeholders. Uiteraard waren er ook een paar mensen achter deze site op af gekomen.

Bannertje open dag Doetinchem Wesel 380Tijdens de bouw van de nieuwe verbinding tussen de concessies van Tennet (in de vorm van Doetinchem Langerak) en Amprion (Wesel) was er natuurlijk al lang het nodige pannenbier ontkurkt na het plaatsen van de laatste mastpositie, het aanpersen van de laatste persmof en het succesvol testen van de circuits. Maar het is 2018 en dat betekent dat we niet meer in stilte de knop omzetten. Tegenwoordig is verbindingsbouw meer dan alleen techniek: meer dan ooit heb je te maken met wisselwerking met de omgeving, met allerlei belangenhouders en met omwonenden. Een moderne netbeheerder neemt hen allemaal mee in het proces van planning, aanleg en bouwoverlast. Informatie-avonden, nieuwsbrieven, websites, facebookgroepen, klachtenprocedures, maar ook (jazeker) open dagen van de bouw, fotowedstrijden en meerdere persmomenten, er komt nogal wat bij kijken. De nieuwe verbinding neemt fysiek een plaats in in het landschap en in het leven van alle betrokkenen. Dus hadden Tennet en Amprion ook een officieel opleveringsfeest voor omwonenden en geïnteresseerden georganiseerd.

Grensovergang Tennet en AmprionHo even – wáár is dat feestje? Op meerdere plekken langs de verbinding, dus een fiets was een must. De DRU Cultuurfabriek in Ulft, ooit de plek van het infolokaal, was nog eenmaal geclaimd door de netbeheerder als opzadelplek voor drie fietstochten. Voor wie het wou kon er ook een kunstwerk van tweedehands hoogspanningsartikelen gemaakt worden in een van de hallen. Maar het grote feest bleek te doen te zijn pal op de landsgrens, aan de mastvoet van Amprion positie 47 (de eh.. volslanke hoekpositie enige tientallen meters over de feitelijke grens). Daar in het weiland pal naast de hoogspanningsmast was een flinke feesttent neergezet met een informatiemarkt. Er was voorzien in vervoer, filmvertoon, een springkussen en klimwand voor de jongere pylon geeks, er was een flink blik medewerkers van beide netbeheerders opengetrokken aan wie vragen of fragen konden worden gesteld en bij een feestje horen ook zaken als muziek, hapjes en drankjes. Laat dat maar aan Amprion over: taart, nootjes, bier und bratwurst. Ruim 1500 MVA nieuwe interconnectiecapaciteit vier je immers niet met een laf glaasje water.

Grensovergang Doetinchem Wesel 380 met feestjeOverigens zijn de beide 380 kV-circuits nog niet volledig in commissie. We hebben vernomen dat het vrijgeven van de interconnectiecapaciteit aan de markt waarschijnlijk pas op 01 november plaatsvindt. Maar dat is eerder een administratieve kwestie dan een technische. Voor nu kunnen we constateren dat er na ruim acht jaar hard werk aan twee zijden van de grens letterlijk en figuurlijk een nieuwe verbinding is gerealiseerd tussen Nederland en Duitsland.

Het is een publiek geheim dat we bij HoogspanningsNet door de bank genomen vakwerkliefhebbers zijn en eh.. enigszins de wenkbrauwen optrekken bij het concept wintrack en ook in mindere mate bij de vollwandmast van Amprion, waarvan de hoekposities het hoofdstuk Sonjabakker finaal lijken te hebben gemist. Maar af en toe moet je je plek kennen en daar bovenuit kunnen stijgen. Tennet en Amprion hebben het wel mooi klaargespeeld om een prachtige nieuwe verbinding en ruim 1500 MVA nieuwe interconnectiecapaciteit op een strategisch handige plek te realiseren. Bij HoogspanningsNet wensen we de Berg in Arnhem en het spiegelpaleis in Dortmund dan ook een goeie, welverdiende borrel.

Afbeeldingen: de grensovergang (Grenzweg) waar Amprion en Tennet elkaar ontmoeten is duidelijk herkenbaar in het landschap: spontaan verschiet de verbinding er van mastmodel. De locatie voor het feestje kon dan ook niet beter gekozen worden.

De HoogspanningsNet Netkaart voor je PC, browser, tablet en telefoon.

– Altijd het net op zak.

Meer info Handleiding FAQ GIS/KML

Actuele load

@hoogspan op Twitter

Hoogspanningsagenda

- (momenteel geen activiteiten gepland)
Heb je een tip? Meld 'm hier

Lopende projecten op de kaart zien?
Bekijk de Netprojectenkaart

Credits en copyright

Creative Commons Licentie

Tenzij anders vermeld, bevindt de content op deze website zich onder een CC BY-NC-ND-licentie.

Lees de volledige disclaimer hier.